MAITE DUT MAITE... LUZAIDE. Jurgi Ekiza. Musikaria

«Ene mugak zabaldu zaizkit Luzaiden»

Luzaide Irauzketa " alimaleko" etxeak Jurgi Ekizaren baitan leku handia hartzen du: babeslekua du. Familiarekin juntatzeko tokiaz harago, bere buruaren landen zabalerak ezagutzeko erreferentzia du.
BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2020ko abuztuak 1

Mendi mazelek harrapaturik, Luzaide Irauzketak (Nafarroa) barne unibertsoa iraultzen dio Jurgi Ekizari (Baiona, 1980). Historia eta istoriaz zutitutako etxeak besarkatzen du artistaren esentzia, mugarik gabe laguntzen diolako bera izateko bideak oro jorratzen, babesaren hegalpean, xendra berrien ehizan.

Zerk lotzen zaitu Luzaideri?

Azkarateko [Nafarroa Beherea] amatxiren ahizpa-amaren aldetik- Luzaiden hazia izan zen. Ene bigarren amatxi bat izan da. Lehengusua eta biok oporretan ttantta Claudinen etxerat gindoazen.

Irauzketarat?

Bai. Piarres Narbaitz bere anaia gaztea etxe honetan aritu zen idazten.

Ezagutu zenuen?

Bai, baina doi-doi, oroitzapen zinez urrunak ditut. Haren liburutegiak hor segitzen du, etxea ez baita mugitu kasik 50 urteotan.

Familia etxea da beraz Irauzketa.

Ttantta zaharra zendu zelarik, amari egokitu zitzaion. Tokia, orokorrean, energetikoki oso kargatua da.

Ekiza diskoko ahotsak bertan grabatu zenituen.

Krisi garaia zen niretzat, pertsonalki nola profesionalki, eta Luzaiden hilabete zenbaitzuz bizi izan nintzen. Musika uztea pentsatua nuen orduan, eta disko hau azkena zelakoan grabatu nuen, 2015ean. Dena Tolosan [Gipuzkoa], baina ahotsen grabazioarekin ez nintzen batere kontent gelditu, eta deliberatu nuen denak berriz grabatzea: Luzaiden. Egongelan gakotu nintzen material guziarekin, esperientzia zinez ederra izan zen. Etxearekin berarekin lotura berezia sortu zen.

Haur betaurrekoak ilki, eta bertze batzuk jantzi zenituen?

Bai, nonbait, etxea enea bilakatu zen. Eta ibarrarekin ere harreman berezia lortu dut: leihoa ireki eta bista horren ukaitea, han zolan Arnegi [Nafarroa Beherea] ikustea, ibarra nola zabaltzen hasten den... Luzaiderekin nuen harreman afektiboa sakondu zitzaidan.

Luzaide bakardadearen bikotekidea dea?

Baionatik oren batera baizik ez bada ere, zinez urrun da. Bakardadearena bainoago, bakartzearen bikotekidea da. Hor du junta egiten familia guziak. Hala, bake gune bat da enetzat, denarekin moztekoa.

Babestokia?

Bai: familiaren babesa ukan dut bertan; alimalekoa da, bada denondako lekua. Baina bakarrik egon naizelarik ere sentitu dut babes hori. Eraiki zuten lehen etxeetarikoa da Irauzketa, eliza eta ospitalearekin batean. Ttantta zaharra azken denboretaraino bertan bizi izan zen... Etxeak badu zer konta.

Euskarari lotzen diozu Luzaide?

Euskarari baino xukari. Ttantta zaharra zelarik, burua galtzen hasia, urtebetetze bixkotxa eraman genion uztailean, hau bota zigun: «Luzaiden aspaldian pasatua duxu uztaila!». Kar-kar.

Aurkez iezadazu Luzaideko Jurgi.

Ez dut uste anitz aldatzen naizenik han, egunero franko kanbiatzen bainaiz! Kar-kar. Hori bai, noan aldi oroz badut zerbait egiteko gogoa; proiektuekin amesten dut. Handik itzuli, eta biziak dirau: fantasia bat bezala da. Luzaiden pentsatu proiektuak beti b plan gisa gelditzen zaizkit; beharbada, horregatik, sekula ez ditut gauzatuko. Plazer ematen dit horrek.

Zure baitako guzia botatzeko egin zenuen bakarkako disko hori. Dena jaurti duzulako zara berriz taldean hasi?

Naturalki hasi gara berriz. Bakarkako sorkuntza hori aldaketa handia izan zen enetzat. Ohartu naiz hori ere banaizela: ene baitako mugak zabaldu zaizkit Luzaiden. Uste dugun baino askoz ere zabalagoak gara denok. Lortu behar da gauza desberdinak ateratzen, nahiz ez den aisa. Musika egiten dut naizena adierazteko; beraz, formatu, musika edo modu desberdinak badira horretarako, arazorik ez dut, betiere, ni izateko horren beharra dagoen ber.

Konfinatzekotan, Luzaide hautatuko zenuke?

Mugarik ez balitz, dudarik gabe, bai. Horrek eragozten didalako guraso, anaia eta arrebarengandik hurbil egotea.

Bortuz bertzaldean da, baina Nafarroan. Mugagabea da zuretzat Luzaide?

Beti maite izan ditut muga tokiak: Dantxarinea [Urdazubi, Nafarroa] , Behobia [Lapurdi-Gipuzkoa]... Oroitzen naiz ttipitan alkohola erosi eta muga pasatzeko gordetzen genuela. Bada zerbait mugak ekartzen duena: trafikoa, kontrabandoa... Zenbat istorio baden mugen inguruan, eta zenbat badiren kontatu gabeak. Giro berezia sortzen da, Euskal Herri erreala ikusten dut bertan islatua. Interesgarria zait gure herria, muga horrek nola zeharkatzen duen, eta nola kritikatzen dugun; baina, aldi berean, paradoxikoki, berataz baliatzen garen. Absurdoa da muga hori hor, urrats bakarrean estatuz aldatzen gara, baina, geografikoki, zentzurik ez du.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Nekane Murga Jaurlaritzako Osasun sailburua agerraldi batean. ©Javier Etxezarreta/EFE

Murga: «Hau bigarren olatua da»

Olatz Esteban Ezkati

Azken orduetan nabarmen ugaritu dira kasuak Hego Euskal Herrian: 419 positibo atzeman dituzte, atzo baino 108 gehiago.

Bastidan, mahats bilketa, 2018an. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Araban ere PCRak egingo dizkiete sasoikako langileei

Berria

Arabako Errioxan mahats bilketan 2.500 eta 3.000 langile artean ibiltzea espero da, eta Jaurlaritzak baieztatu du aukera hori aztertzen ari direla. Nafarroak sasoikako langileei eginiko lehen proben emaitzak jaso ditu: denek negatibo eman dute.

Azkaineko (lapurdi) eskolako sartzea, itxialdiaren ondotik. ©Guillaume Fauveau

Bidarteko udalekua itxi dute langile batek positibo eman duela eta

Oihana Teyseyre Koskarat

31 haur izan dira kontaktu zuzenean. Udalekua hetsirik egonen da bi egunez gutxienez. Maskara derrigortu dute Bidarten, Ezpeletan, Getarian (Lapurdi) eta Donibane Garazin.

Aguraingo plaza. ©Aritz Loiola/FOKU

Aguraingo Kokolo eta Donostiako Ramuntxo Berri tabernetan izan direnei proba egitera joateko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Agurainen, uztailaren 29tik abuztuaren 2ra han egon zirenei egin die deia; Donostian, berriz, uztailaren 26tik abuztuaren 3ra egondakoei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Ainize Madariaga

Informazio osagarria