Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Jone Markuleta. 'Mari' filmaren zuzendari taldeko kidea

«Ez da gaztetxearen inguruko film soil bat»

'Mari. Isilik nahi gaituztenan' Oñatiko Antixena gaztetxearen hamargarren urteurrenaren harira sortutako film bat da, fikziozkoa. Datorren astean estreinatuko da, Oñatin eta Durangoko Azokan.
JAIZKI FONTANEDA/ FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Jimenez Larrea -

2022ko azaroak 29 - Oñati

Euskal Herriko gaztetxeen historia zabala da; bakoitzak bere ibilbidea eta istorioa du: hori bai, beti borrokaz betea. Oñatin (Gipuzkoa), 80ko hamarkadatik gaur egun arte bost gaztetxe izan dira, eta Antixena da horietatik azkena. Abenduaren 10ean, hamar urte beteko ditu, eta, urteurrenaren harira, fikziozko film bat ekoitzi dute: Mari. Isilik nahi gaituztenan. Jone Markuleta (Oñati, 1999) da filmaren zuzendaritza taldeko kideetako bat, Mikel Garai, Anjel Lera eta Xanti Ugarterekin batera.

Ez al da apur bat bitxia urteurren baten harira fikziozko film bat egitea?

Bai, hala da. Ez genuen dokumental arrunt bat egin nahi, eta fikzio kutsuak zituen dokumental bat egitea bururatu zitzaigun. Ezagun bati erakutsi genion, iritzia eman zezan, eta esan zigun ideia hori burutik kentzeko. Horregatik egin genuen fikzioaren aldeko hautua, zerbait desberdina egin nahi genuelako.

Zer kontatzen du filmak?

Hamar urte barru girotua dago, hau da, 2032. urtean. Gaztetxean 20. urteurrena ospatu behar dute, eta batzarrean ez dago indarrik hura antolatzeko, udalak gaztetxea uztera behartu nahi dituelako. Batzarraren indarra eta borrokatzeko gogoa pizteko, Mari protagonistaren bitartez, Oñatin egondako bost gaztetxeen historia kontatzen da. Aitak eta amonak piztuko diote protagonistari gaztetxeari zabalik eusteko grina.

Nola egingo dute hori?

Mariren amonak gaztetxean parte hartu zuen 80ko urteetan. Trantsiziotik atera berritan, gazteak aske izateko leku bakarra zen. Sentimendu hori transmitituko dio amonak. Aitak, bestalde, borrokatzen irakatsiko dio: «Gaztetxea itxi digute? Beste bat okupatuko dugu».

Oñatin bost gaztetxe egon zirela esan duzu. Zergatik itxi zituzten?

80ko hamarkadan, Olaitturri auzoan zegoen gaztetxea, eta Euskal Herrian eraikin bati gaztetxe izena jarri zioten lehen aldia izan zen. Esan daiteke gaztetxe hitza Oñatin asmatu zela. Indarra galduz joan zen, eta itxi egin behar izan zuten. Gerora, beste gaztetxe bat ere izan zen, eta udalak eraikina bota zuen. Antixena, berriz, sukaldaritza eskola bat zen lehen, udalak itxita zeukana.

Jendeak borroka eta lan asko egingo zuen gaztetxe horiei eusteko. Gaur egun bizirik al dago Antixena?

Bai, oso aktibo dago. Talde askok bat egiten dute han. Jende gaztea prest dago lan egiteko ere. Horrelako taldeetan beti izaten da beldurra, ea hurrengo belaunaldiak gure lanarekin jarraituko ote duen edo ez jakiteko.

Filma autoekoitzia eta autofinantzatua da. Nola egin duzue?

Udalari diru laguntzarik ez eskatzeko hautua egin genuen. Gaztetxe bat garenez, apur bat itxuratia iruditzen zitzaigun udalari diru eske ibiltzea. Diru nahikoa genuela ikusi genuen, eta boluntario moduan egingo genuela lan. Azkenean, militantzia egiteko beste modu bat da guretzat. Grabaketa egunetan otorduren bat egiteko edo kideren bati joan-etorriak ordaintzeko gastatu dugu dirua.

Nola lortu dituzue aktoreak?

Bagenekien nora jo, eta zeini galdetu; beraz, ez da hain zaila izan. Oñatin antzerki talde bat dago, eta rolak banatuz joan ginen, gure ustez pertsonaiei ondoen egokitzen zitzaien jendearen arabera. Izen posibleen zerrenda egin genuen, eta, ondoren, antzerki taldekoengana jo genuen, falta ziren pertsonaia batzuen bila.

Gaztetxea uztera behartuko dituzte protagonistak, beraz. Gaur-gaurkoz ere gerta daiteke horrelako zerbait.

Hala da. Nire ustez, gaztetxearen inguruko film bat denez, agian jende askok ez du ikusiko, aurreiritziengatik. Ez da gaztetxe baten inguruko film soil bat, kritikaz betea dago: botere harremanak ikusten dira, zapalkuntzak, askotariko familia egoerak, nerabezaroko arazoak... Jende asko identifikatuta senti daiteke pertsonaiekin edo egoerekin.

Zer-nolakoa izan da herritarren erantzuna filmaren berri izatean?

Jendea oso pozik dago. Oraingoz, trailerra bakarrik dago eskuragarri, eta jendeari gustatu zaio. Ni urduri nago, ea dena ondo aterako ote den. Jendea filma ikusteko gogoz dago.

Noiz estreinatuko duzue, bada?

Abenduaren 8an estreinatuko da, herriko kultur etxean. Egun bat lehenago, aurrestreinaldia izango da, gaztetxean, filmean parte hartu dutenentzat. Durangoko Azokan ere izango gara, abenduaren 9an, 18:30ean, Irudienean.

Durangoko Azokara joateak ate asko irekiko dizkizue.

Bai. Nahiz eta Oñatiko gaztetxearen historia kontatzen den, edozein herritan uler daiteke mezua. Urtarriletik aurrera, beste gaztetxe batzuekin elkarlanean, proiekzio gehiago egingo ditugu: antolaketan ari gara. Gaztetxe bira bat egin nahi dugu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Altsasun Momotxorroak aterako dira otsailaren 21ean. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Baina noiz dira aurten inauteriak?

Edu Lartzanguren

Goiztiarrenak hasita daude, eta azken Maskarada saioa apirilaren 22an egingo dute, Maulen. 'Dantzan.eus' webguneak 2023ko inauterien egutegia paratu du.

Joel Diaz aurkezle eta umorista ©Vilaweb

TV3eko ‘Zona Franca’ kolokan da, aurkezleak saioa utzi eta gero

Urtzi Urkizu

Joel Diaz aurkezleak ez ezik, Magi Garcia umoristak ere laga du saioa. Egunotan ez dira saioa ematen ari. CUPek TV3eko zuzendariaren dimisioa eskatu du.

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Donostian inauteriak San Sebastian egunean hasten ziren»

Amaia Jimenez Larrea

XIX. mendean Donostiako inauteriak nolakoak ziren azaltzen duen liburu bat atera du Juan Antonio Anterok. 16 urte zituenean izan zuen lehen harremana inauteriekin, eta geroztik ez ditu alde batera utzi.
Inauterietako eguna ospatu dute Iturenen

Udaberriak ekarri duen soinua

Itsaso Jauregi

Inauterietako eguna ospatu dute Iturenen, eta joaldunek eta mozorroek hartu dituzte herriko kaleak. Tradizioari jarraituz, zubietarren eta aurtiztarren joareak elkartu ziren atzo; gaur, iturendarrek bisita itzuliko diete.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Amaia Jimenez Larrea

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...