Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Sandra Garaioa. Irudigilea

«Orbanen bidez sortzen ditut irudiak»

Testura, gorputza eta bizitza duten irudiak egiten ditu. Irudigiletzat du bere burua. Irudigilearen bizimodua ez da egiten dituen irudiak bezain ederra, eta mamuak eta beldurrak izaten ditu bueltaka.
JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jakes Goikoetxea -

2022ko irailak 17 - Donostia

Sandra Garaioa irudigilearen (Donostia, 1993) lanaren lagin txiki bat ikus daiteke abenduaren 11ra bitartean Donostiako Aiete auzoko kultur etxeko Ilustratzailearen Txokoan. Uneotan eleberri grafiko bat bukatzen ari da Bertol Arrieta idazlearekin. Bere webgunean bildua du orain arte egindako lan oparoa: sandragarayoa.com. BERRIAren Mantangorri gehigarrian kolaboratzen du.

Margolari, marrazkilari, ilustratzaile, irudigile...?

Irudigile. Agian ilustratzailea ere bai. Marrazkilaria ez.

Zerk bereizten ditu?

Marrazkilaria gehiago lotzen dut marrazten duen jendearekin. Nire lan egiteko modua ez da lerrotik abiatzen; normalean kolorearekin edo orbanekin hasten naiz. Orbanen bitartez sortzen dut, ez marren bidez. Uste dut horrek bereizten dituela. Irudigilea kontzeptu askeagoa iruditzen zait; dena sar daiteke.

Noiz edo nola sentitu zenuen irudigile izan nahi zenuela?

Ez da egon une zehatzik, prozesu organiko bat izan da. Beti eduki dut oso argi artearen edo sormenaren inguruan lan egin nahi nuela. Gurasoei esker batxilergo artistikoa egiteko aukera izan nuen.

Gurasoei esker?

Batxilergo artistikoak izan du estigma bat. Agian orain gutxiago, baina lehen ez zegoen hain onartua edo ondo ikusia. Gurasoek bultzatu ninduten hori ikastera.

Umetan guztiek margotzen dute. Ondo pasatzeko, barne mundua irudikatzeko... balio du. Zergatik uzten zaio gero marrazteari?

Besteen iritziek baldintzatu egiten gaituzte. Jendeak esaten du ez dakiela ondo margotzen, koloreak aukeratzen... Azkenean, barneratzen da marraztea zerbait modu jakin batean egitea dela; ez da hori, ordea, edozer gauza izan daiteke. Kortse moduko bat dago, beldurra.

Bizi daiteke irudigile lanetik?

Neu hala bizi naiz, baina justu samar. Bi urte daramatzat autonomo gisa, eta ez dakit zenbat iraungo dudan. Mamuak eta beldurrak etortzen zaizkit burura, eta pentsatzen dut agian hasi behar dudala beste zerbaitekin, agian lanaldi erdiko lan bat... Zaila da. Laguntza batzuk jaso ditut, beka batzuk jaso ditut, eta hori gabe ez litzateke posible izango.

Zure kasuan, liburuetarako irudiak egiteaz gain, taberna bateko burdinazko sareta eta jatetxe bateko hormak ere margotu dituzu.

Bai. Jasotzen ditudan eskaerak gustatzen bazaizkit, egiten ditut. Saretarena, esaterako, erronka izan zen. Inoiz ez nuen espraiekin margotu, eta ez nuen nire irudi bat hain neurri handietara eraman. Gauza berriak egiteko prest nago.

Zuen lana gutxietsi egiten da?

Orokorrean, bai. Asko. Jendeak pentsatzen du gure pasioa dela, gustatzen zaigula, eta ez dagoela ahaleginik atzean. Ez duzu kontuan hartu behar irudia egitea kostatu zaizuna, baizik eta horra iritsi arte egindako ibilbide osoa. Horrek guztiak balio bat du, eta zaila da neurtzea.

Irudien uholde etengabea jasotzen da gaur egun, gehienak ikus-entzunezkoen bidez. Irudi garbi eta koloretsu horien aurrean, zureek atentzioa ematen dute: eskuz eginak, orbanetan oinarrituak, testura dutenak.

Bai, erabat. Gaur egungo joera da irudi digitalera jotzea. Sekulako tresna da; neuk ere erabiltzen dut prozesuaren bukaeran, baina nire ardatza paperean dago. Ematen didan goxotasuna ez da berdina. Testura behar dut, eta teknika ere garrantzitsua da kontzeptuan.

Kasu batzuetan ikusi egiten da margoa sakatu egin duzula.

Horrek ere garrantzia du kontzeptuan. Ez dut egiten egiteagatik edo polita delako. Naturala da. Horrela ateratzen bazait, zerbaitengatik da.

Marrarik ez duzu erabiltzen? Marrazkiak ez dituzu inguratzen?

Orban batetik abiatzea gustatzen zait, gehienetan eskuekin. Sentitzen dut puskatu egiten dudala lerro hori, eta horrek erakartzen nau. Orban horren gainean lerro bat sor dezaket, baina orbana ez da egoten lerroaren barruan. Umeen moduan, niri berdin zait lerrotik ateratzea.

Irudigilearen lana haur eta gazte literaturari lotuta dago batez ere?

Geroz eta gutxiago, baina bai.

Helduentzako liburuetan marrazkiak falta dira? Bai istorioei laguntzeko, bai liburua bera janzteko.

Niretzat bai, baina guztiek ez dituzte behar ilustrazioak. Liburu asko biribilagoak lirateke ilustrazioekin.

Bertol Arrieta idazlearekin suizidioari buruzko eleberri grafiko bat prestatzen ari zara?

Suizidioa da ardatza edo motorra, baina doluaren prozesuari buruzkoa da. Bi urte daramatzagu lanean. Abenduan kaleratuko dugu.

Nolakoa da irudigilearen harremana idazlearekin? Erabateko askatasuna izan duzu?

Prozesua organikoa edo nahiko naturala izan da. Ideia eta gidoia Arrietarenak dira, baina ez dit mugarik jarri, ez dit esan zer egin behar nuen. Konfiantza izan du nigan. Prozesu polita eta ona izan da.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Erroiz olio enpresako kideak, Oinatz Bengoetxea pilotari ohia erdian dutela, atzo. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Urre berdearen zukua dastagai

Unai Etxenausia

Lantziegoko Erroiz olio enpresak oliba olio birjina estra berria aurkeztu du. Aurten, Bengoetxea pilotari profesional ohia gonbidatu dute Sustraiak zuku izarra dastatzera.
Txantxangorri bati eta onddo bati sakelakoarekin egindako argazkiek Merlin eta Mushtool aplikazioetan egindako bidea. ©BERRIA

Natura poltsikoan

Enekoitz Telleria Sarriegi

Geroz eta gehiago dira natura behatzen eta ulertzen laguntzen duten sakelako aplikazioak. Behatu litezke mendiak, onddoak, hegaztiak, landareak, zeruak... eta bahetu litezke ondoren behaketak. Adituek diote erabilgarriak, errazak eta herritarrak zientziara hurbiltzeko lagungarriak direla, baina tentuz erabiltzekoak ere bai, ez dutelako beti bete-betean asmatzen.

Jose Ignacio Jauregi —eskuinetik hasita bigarrena—, lankideekin, Michelin izar berdea esku artean dutela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Ongi elikatutako txerriek zapore hobea dute»

Amaia Jimenez Larrea

Lekunberriko Maskarada jatetxeak Michelin izar berde bat lortu du orain gutxi. Jatetxearen jasangarritasuna saritu dute, 'euskal txerri' izeneko arraza nola tratatzen duten aintzat hartuta.
 ©TAMARA ARRANZ

Ez ote da beranduegi autoeskolarako?

Mikel Yarza Artola

Borja Cobeagak 'No me gusta conducir' telesaila estreinatu du, gidabaimena 40 urterekin atera nahi duen gizon baten inguruko komedia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Jakes Goikoetxea

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...