Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Isabel Salcedo. 'Kamishibai' kontalaria

«'Kamishibai' bat kontatuz balioak erakusten dira»

'Yosigi' egurrezko oholtza txikiaren atzetik aritzen da Salcedo, 'kamishibai'-ak narratzen eta irudiak pasatzen: «Bukaera zoriontsuetara ohiturik gaude hemen; Japonian, gogorrak ere izan daitezke».
IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Iker Tubia -

2022ko urtarrilak 27 - Iruñea

Hilean behin kamishibai-ak kontatzen ditu Isabel Salcedok (Iruñea, 1975). Iruñeko San Frantzisko liburutegian egiten du, azken ostegunean. Beraz, gaur saioa izanen da han, 18:00etan.

Egurrezko oholtza horretako ateak irekitzean, zer gertatzen da? Nora daramate ate horiek?

Butai deitzen da antzokia, eta, irekitzen denean, magia sortzen da; elkarrizketa bat hasten da narratzailearen eta publikoaren artean.

Zer du kamishibai-ak bereizgarri?

Oso modu ezberdina da ipuinak kontatzeko. Alde batean, irudiak daude, eta, bestean, testua. Kontatu baino lehen, yosigi-ekin [makilatxoak] magiari dei egiten diogu. Gero, butai-a ireki, eta narratzen hasten naiz. Narratzen diot, dena idatzita dagoelako; ez da antzeztu edo keinu handirik egin behar. Testuari jarraitu eta irudiak aldatu behar dituzu.

Irudiez gainera, erabiltzen duzu bestelako elementurik?

Bai, askotan; danbor bat agertzen bada, danbor txiki bat eramaten dut; edo soinuak egiten ditut. Giroa sortzea inportantea da.

Giroa sortzeak nola laguntzen dio narrazioari?

Istorioa kokatzen laguntzen du; baina kamishibai-ak elementu guztiak ditu, berez: testuak eta irudiak. Ongi pentsatuta eta neurtuta dago. Oreka handia dago narratzailearen, testuaren eta irudiaren artean.

Nola hasi zinen kamishibai-ekin?

Kasualitatez. Kamishibai-ak gaztelaniaz egiten zituen lagun bat nuen, eta, Liburuaren Egunerako euskaraz egin nahi zutenez, baietz esan nien. Oso aberasgarria izan zen, eta hasi nintzen mundu horretan murgiltzen. San Frantzisko liburutegian hasi nintzen, eta, gero, liburu dendetan, elkarteetan... Arropa denda batean ere aritu nintzen behin.

Edozein toki egokia da?

Bai. Gainera, butai-a eta kamishibai-a, ez duzu besterik behar. Publiko txikiari zuzendua da: 10-20 lagun. Nahiko intimoa izaten da.

Zer alde on ditu narrazioan irudiak erabiltzeak?

Irudiek eragin handia dute haurrengan, eta asko laguntzen dute arretari eusteko. Kamishibai-ak eskatzen du publikoaren parte hartzea, eta askotan galdetzen diet ea non dagoen zerbait irudian.

Japonian du jatorria. Han nola egiten dituzte kamishibai-ak?

XI. mendean sortu ziren, budisten tenpluetan. Monjeek erabiltzen zituzten jendeari balioak erakusteko. Gero, bazter utzi zituzten, eta, 30eko urteetan, krisialdi handi baten bueltan, kamishibai-ak berreskuratu zituzten. Gaito Kamishibaia [narratzailea] herriz herri joaten zen bizikletaz.

Esan duzu monje budistek balioak erakusteko baliatzen zituztela. Horrela da oraindik ere?

Bai, kamishibai-en bidez balioak erakusten dira: adiskidetasuna, errespetua... Oso didaktikoak dira. Praktikoak ere badaude: hortzak egunero garbitu behar direla kontatzen dutenak, adibidez. Eta badaude umorezkoak ere.

Irudi asko eta agudo kontsumitzen dira egun. Kamishibai-aren patxada lehiatu daiteke horrekin?

Kamishibai-aren erritmoa motela da, eta testuak ere esaten dizu pausa txikiak egiteko. Denetarik dago, baina, normalean, arretari erraz eusten diote haurrek.

Zer kamishibai mota daude?

Batzuk oso tradizionalak dira; beste batzuk, didaktikoagoak. Askotan animaliak ageri dira, eta pertsonen eta naturaren arteko harremana.

Nondik ateratzen dituzu istorio hauek?

Idatzitakoak dira. Yamaguchiko liburutegian bilduma handia dute, eta hilero egiten dut aukeraketa.

Zer hartu behar da kontuan kamishibai bat ongi kontatzeko?

Idatzita dagoena errespetatzea, eta haurrek dena ongi uler dezatela. Batzuetan, japoniar ohiturak agertzen dira, eta hori azaldu behar zaie. Hala ere, kamishibai-ak nahiko sinpleak eta unibertsalak dira.

Oso loturik daude Japoniari?

Oso markaturik dago japoniar kultura. Japoniako balioak agertzen dira; esaterako, heriotzarekin duten lotura. Kamishibai batean protagonista hiltzen zen. Hemen ohiturik gaude bukaera zoriontsuak izatera; han, gogorrak izan daitezke.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Ez nuen uste inori nire bizitza interesgarri egingo zitzaionik»

Naroa Torralba Rodriguez

Garun paralisia du Inazio Nievak. Sare sozialak erabiltzen ditu bere bizipenen berri emateko. 51.000 jarraitzaile ditu Instagramen, eta 135.000 Tiktoken. Integrazioa ikasten ari da, eta hezkuntzan lanean.
Indabaz betetako kutxa bat, 2022ko Gernika-Lumoko (Bizkaia) urriko azken asteleheneko azokan. ©A. L. / FOKU

Lekaleak: zakukada bat osasun

Amaia Igartua Aristondo

Astean bitan, lautan edo, ahal dela, egunero. Maiztasuna gorabehera, lekaleak kontsumitzea da gomendio orokorra. Adituen arabera, onuragarria da patologia batzuk prebenitzeko, eta beste batzuk artatzeko. Horrez gain, lurzoruari ere on egiten diote, eta aukera ugari eskaintzen dituzte sukaldean.

Euspot lehiaketako antolatzaile eta babesleak, atzo, Donostian. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

'Zientzialari eta ikertzaile izan nahi dut!', Euspot lehiaketarako gaia

Urtzi Urkizu

Iragarkiak maiatzaren 29a baino lehen aurkeztu beharko dira. 3.000 euro banatuko dituzte
Euskarazko Wikipediaren ikustaldien jaitsieran ikusten da Googleren diskrimazioak izan duen ondorioa. / ©Euskarazko Wikipedia

Googlek erantzun du aztertuko duela bilaketa emaitzen diskriminazioa

Jon Ordoñez Garmendia

Katalunian eta Euskal Herrian hainbatek salatu dute gaztelerazko emaitzak jasotzen dituztela Google euskaraz konfiguratua izan arren.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iker Tubia

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.