Albistea entzun

Datorren asteko estreinaldiak

Zahartzaroa, zaintza, zinema

Gaspar Noeren 'Vortex' lanak adin nagusiko emakume eta gizon batzuen arteko harremana du ardatz ; dementzia da hondoan dagoen gaia, eta ohi baino estilo soilagoz filmatu du
Dario Argento eta Francoise Lebrun aktoreak dira <em>Vortex</em> filmeko protagonistak.
Dario Argento eta Francoise Lebrun aktoreak dira Vortex filmeko protagonistak. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Gorka Erostarbe Leunda -

2022ko apirilak 9

Ia hogei urte igaro dira Gaspar Noe zinemagile argentinar frantziartuak Irreversible (2002) bere obra enblematiko bezain eztabaidatua plazaratu zuenetik. Bortxaren taularatzea eta kontaketaren egitura hautsi eta ez-konbentzionala izan ditu sor-marka Noek bere ibilbidean, hala nola Enter the Void (2009), Love (2015) eta Climax-en (2018). Sexuaren esplorazioa eta esperimentazio formala izan ditu ikurtzat, eta sarri aipatu izan du Stanley Kubrick miretsia erreferente nagusitzat. Filmaketa erritmo pausatua izan du bi hamarkada pasatxotan, eta, adinean aurrera egin ahala, bestelako kezka eta interes guneak ere piztu zaizkio Noeri. Iazko Canneseko zinema jaialdian estreinatu eta Donosotiako Zinemaldian ere aurkeztu zuen lanik berriena, Vortex; zerikusi gutxi du orain arteko lanekin. Bestelakoa du gaitegia, bestelakoa moldea.

Zahartzaroa, heriotzaren hurbiltasuna eta zinema ditu ardatz nagusitzat Vortex-ek, halako moduz ezen kaleratu orduko parekatu baitzuten Michael Hanakeren Amour-ekin (2012).

Alabaina, Noek berak beste erreferentzia batzuk aipatu izan ditu orain arte emandako elkarrizketetan: zahartzaroko dementzia lantzen duten filmen artean Sarah Polley kanadarraren Away From Her (2009) nabarmendu izan du; neorrealismo italiarra, eta, batez ere, Vittorio De Sicaren Umberto D (1952) ere goraipatu du, gaineratuz lehen aldiz ikusi zuenetik asko aldatu zaiola harekiko ikuspegia eta iritzia: «Oso artifiziala begitandu zitzaidan orduan». Zinema japoniarra ere geroz eta gehiago interesatzen zaiola aipatzen du aspaldion, eta Keisuke Kinoshita zinemagilearen Narayama Bushiko (The Ballad of Narayama , 1958) inspirazio handia izan du Vortex ontzeko orduan.

Filmaren baldintzapen nagusia izan da pandemia garaian filmatua izan zela. Horrek, besteak beste, eragin du Noek estiloz eta estetikaz zeharo aldatu izana. Behinola haustura formala eta kontaketa konplexua zena soilago bilakatu da lan berrian, kontatzen denak ere hartaratuta.

Lebrun eta Argento

Adinean aurrera doan bikote bat erretratatu du Noek bere filmean; hasieratik garbi izan zuen Francoise Lebrun eta Dario Argento aktoreak nahi zituela protagonisten roletan. «Nik nahi nuen pertsonaietako bat Umberto D filmekoa bezalakoa izan zedin; besarkatu nahiko zenituzkeen pertsonaiak dira. Erabaki nuenean 80 urte ingurukoak zirela, garbi izan nuen gizonezkoak Dario Argento izan behar zuela, duela 30 urtetik ezagutzen baitut. Lebrun ez nuen ezagutzen, baina maite nuen haren lan egiteko modua; asko aztertu ditut bere lanak».

Argentok gorpuzten duen pertsonaia zinemari eta bere ametsei buruzko liburu bat idazten ari da, eta, aldi berean, bere emaztea zaintzen du, zeinak zahartzaroko dementzia duen, egunetik egunera okertuz doana. «Nire familian eta ingurunean bizi izandakoetatik atera dut istorioa», esan du Noek, egin dizkioten elkarrizketetan.

Kritikak nabarmendu du Noeren filmik helduena eta pausatuena dela, eta laudorioak izan ditu nagusi. Askok nabarmendu dute orain arteko lanik borobilena duela.

'VORTEX'

Zuzendaria: Gaspar Noe. Aktoreak: Dario Argento, Françoise Lebrun, Alex Lutz. Herrialdea. Frantzia. Urtea. 2021. Iraupena. 142 min. Generoa. Drama. Estreinaldia. Apirilaren 13an estreinatuko da Iparraldean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Herritar bat, Gasteizko Arriaga parkean. Barruko eraztun berdearen parte da eremu hori. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Eremu berdeetatik egotziak

Amaia Igartua Aristondo

Azpiegitura berdeek etxebizitzen prezioa garestitu dezakete, eta, hala, goi klaseko bizilagunek ordezka ditzakete langile klasekoak. Prozesuari 'gentrifikazio berdea' deritzo, eta jada gertatu da munduko hiri batzuetan.

Erroskillak, opilak eta kordoiak nagusi, San Blas azokan. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Kordoiak eta pankartak

Olatz Silva Rodrigo

San Blas azokak 76 ekoizle eta 160 abelburu elkartu ditu Abadiñon. Goizetik bildu da jendetza, ekintzaz betetako programazioaz gozatzeko. Protesta egiteko eguna ere izan da.

Gorka Rico eta Javi Rivero, Tolosako Ama jatetxeko sukaldariak. Ama jatetxea lekuz aldatuko dute aurten. ©JON URBE / FOKU

«Herritarrek saria eurena balitz bezala sentitu dute»

Amaia Jimenez Larrea

XXI. Madrid Fusion kongresuaren sukaldari berririk onenen saria jaso zuten joan den astean Javi Riverok eta Gorka Ricok. Oraindik ere oihartzun mediatikoa gainditzen ari direla esan dute.
Andoni Zenarrutzabeitia, disko golfean, hainbat disko sarean sartzeko ahaleginean. ©EUSKADISC GOLF

Diskoaren bueltan kateatuta

Ane Insausti Barandiaran

Disko bat jaurti eta burdinazko saski batean sartzean datzan kirola da disko golfa. Euskal Herrian geroz eta jende gehiago «harrapatu» du katearen hotsak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.