Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA

Herdoil arteko egunak

Eguraldiak izan duen bat-bateko aldaketak, bero sapatik lanbrorako jauziak, tenperaturan egon den kontrasteak, kalte egin diete baratzeei. Hala esan dute Ordiziako azokako baserritarrek.
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Enekoitz Telleria Sarriegi -

2022ko ekainak 23 - Ordizia

Ez dakienak jakin beza. Kalekumeari arrotza egingo zaio, baina «herdoil egunak» dira hauek. Herdoila, ugerra edo gorrina. Landareen gaitza, alegia. Onddo batek eragindakoa izaten da, eta halakoetan izaten du agertzeko arriskua: bero sapatik lanbrorako aldaketa horretan, kontrastean, eta hezetasun bat-bateko eta gehiegizkoan. Horretaz ohartarazi dute Ordiziako (Gipuzkoa) feriako baserritarrek.

Eguraldia ez baita elkarrizketarako gai hutsala baserritar batentzat. Haren menpe eta hari esker bizi da, eta, azken bi asteotan egin duena horren ezberdina izan denez, litekeena da ondorioak izatea baserritarraren jardunean. Joan den astean 40 graduren pean egon ziren landareek 20 graduren pean abiatu dute astea. «Kontraste hori oso txarra da baratzearentzat, eta kalte egiten dio. Lehortu egin zen lehenengo, baina egun hauetan hezetasun gehiegizkoa pilatu da», azaldu du Edurne Jauregik, Baliarraingo (Gipuzkoa) Irabiazpi baserriko nekazariak.

Goiztiarrenak bakarrik dabiltza oraindik Ordiziako plazan. Galdezka ari dira erosleak, eta ikusmiran eta kuxkuxean ikusleak. Letxuga klase ezberdinak, tipulin gorriak, tipulinak, lekak eta erremolatxak ageri dira, besteak beste, Jauregiren postuan. Koldo anaia ari zaio laguntzen Edurneri. «Begira letxuga hauek: zakarragoak daude, ez dute bestetan edukitzen duten distira hori, goxotasun hori galdu egiten dute halakoetan», azaldu du Koldok, arrebak esandakoak berretsiz.

Ura behar du baratzeak, eta ur asko behar izan du baratzeak joan den egunetan. Irabiazpi baserrian ez dute tantaz tantako ureztatze sistemarik. Lana pilatu zaie, baina ongi egin dute aurrera. «Gorrinaren arriskua dago orain. Landare batzuek, lekek adibidez, zaineko gaitza harrapatu dute. Hezetasun gehiegizko horren ondorioz, lizuna sortu zaie. Landarea ihartzen hasi da toki batzuetan», esan du Edurne Jauregik.

Tomateak ez ditu harrapatu gaitzak. Haiek dira orain kezka iturri baserritar askorentzat eta ideia asko izan gabe aurten landareren batzuk landatu dituzten kalekumeentzat. Koldo Jauregiren gomendioak haientzat: «Salda bordelesa izaten da halakoetan gehien erabiltzen dena. Kobrea eta karea nahastuz egiten da, eta horrela deitzen zaio Bordeleko mahastizainek asmatu eta erabiltzen zutelako fungizida gisa».

Ez da erremedio bakarra. Batzuek xaboi potasikoa erabiltzen dutela diote; beste batzuek, berriz, azeri buztana eta osina nahastuz egindako salda bat. «Gauzak ahalik eta naturalen egiten saiatzen gara. Ez diegu batere botikarik botatzen gure landareei», nabarmendu du Edurne Jauregik, bezero bati letxuga berde bikain bat poltsan sartzen dion bitartean.

Landareak gorrituta

«Zenbatean duzu luzokerra?» galdetu dio egun onik ere eman ez dion bezero batek Joanita Murgiondori, Mutiloako (Gipuzkoa) Agirieta baserrikoari. «0,60 zentimoan», erantzun dio. Aurpegiera zimurtu du bezeroak, eta ezer esan gabe alde egin du, modu txarrean. «Jende batentzat dena dago garesti; dena garesti», bota du Murgiondok etsipen keinuz.

Patxadaz dago eserita. Mende erdia darama postu berean. «Herdoil egunak dira hauek, bai. Kontraste horrek landareak gorritu egiten ditu. Txarra da bero hori landareentzat, eta txarra guretzat ere», esan du irribarrez.

Murgiondok dio baratzeak ez datozela atzeratuta. «Hezetasuna zuenari zart eragin dio bero horrek, eta loreak ere aurrera egin du kasu batzuetan. Botikarik ez dugu erabiltzen, eta azeri buztanarekin-eta jolasean ibiltzeko adin txarra daukagu jada [barrez]. Etor dadila etorri behar duena».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sekulako giroa izan zen atzo Ondarroan, eguerditik hasita. ©URTZI URKIZU

'Azule', txingor euritan aurrera

Urtzi Urkizu

Bi urtez derrigorrez eten ostean, Zapato Azule jaia egin dute Ondarroan. Giro aparta izan da kaleetan, Dinamartxakoei ongietorria eman diete eta pentsiodunak omendu dituzte.
Itziar Ituño aktoreak Malen Zubiri politikariarena egiten du <em>Intimidad</em> telesailean. ©DAVID HERRANZ / NETFLIX

'Intimidad', Netflixen gehien ikusi den telesaila, ingelesez bestekoetan

Urtzi Urkizu

Txintxua Filmsen fikzioa 58 herrialdetan sartu da Top10ean. IMDB-ko lehen 50etan kokatu da

Edorta Agirre. / ©Gorka Rubio, Foku

«Janari pista galduz gero, nahi duena salduko digu sistemak»

Miren Garate, Gipuzkoako Hitza

Janaren inguruan «gero eta desinteres handiagoa» ikusten du Edorta Agirrek, Amantala ta mantela liburuaren egileak. Dioenez, «zelofanez ontziratutako produktuek» hartu dute lehengaien tokia. «Horiek zer duten? Sinetsi egin behar, ez baitugu kriteriorik».

 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Niretzat, bertsoa terapia da; arazoren bat edukiz gero, bertsotan heltzen diot»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

40 urte igaro dira Arabako lehen bertso eskola sortu zutenetik, eta Lopez izan zen sortzaileetako bat. Ordutik, alboan izan du bertsoa, eta, eginiko lana eskertzeko, aurten berari eman diote Arabako bertsolari txapeldunari txapela jartzeko aukera.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.