ATZEKOZ AURRERA. Cesar Valcarcel. Psikiatra

«Gaztaroan agertzen dira buruko gaitz larrienak»

Valcarcelek berretsi du harremana dagoela haurren maila sozioekonomikoaren eta buruko osasunaren artean; gaineratu du hori argudiatzeko baliatzen diren hipotesiek elkar elikatzen dutela.
JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jon Rejado -

2019ko maiatzak 16

Eragile sozioekonomikoen eta haurren buruko osasunaren artean lotura dago; ikerketek hori berresten dutela baieztatu du Cesar Valcarcelek (Villablino, Espainia, 1975). Gasteizko Santiago Ospitaleko Haurren eta Nerabeen Ospitaleratze unitateko psikiatra da Valcarcel, eta mundu osoko hainbat ikerketa aztertu ditu ondorio horretara heltzeko. Horren berri eman du Euskadi eta Nafarroako Psikiatren Urteko Bileraren XVIII. aldian.

Zergatik dago lotura haurren maila sozioekonomikoaren eta buruko gaitzen artean?

Bi hipotesi daude, eta, nire ustez, elkar elikatzen dute. Lehenak arrazoi sozialari egiten dio erreferentzia. Haur baten familiak zailtasun ekonomikoak dituenean, gizarte bazterkeria bizi duenean, haurrak egoera estresagarriak bizi ditu. Horrek eragina du garatzen ari den garunean, eta arazoak eragiten ditu aurrera begira. Bigarren hipotesiak kontrakoa esaten du. Buruko gaitzak dituzten pertsonak espiral batean sartzen dira, eta horrek gizarte bazterkeriara eramaten ditu; are, pertsona horien seme-alabek egoera sozioekonomikoa oinordetzan dute, baina ez hori bakarrik. Buruko gaitz batzuk ere belaunaldiz belaunaldi pasatzen dira.

Gainera, adierazi duzu maila sozioekonomiko baxuko haurrek traba handiagoak dituztela osasun zerbitzuetara heltzeko.

Sendagilearenera jotzeko orduan, hezkuntzarekin eta kulturarekin lotutako alorrek eragiten dute. Batzuetan, gurasoak ez dira konturatzen nahasmendu bat dagoenik; ez dira medikutara joaten, eta nahasmenduek okerrera egiten dute.

Haurtzaroko baldintzek eragin dezakete buruko gaitzak agertzea pertsona heldua denean?

Bai. Egia da psikiatrian oro har pertsona gazteak daudela: haurrak, nerabeak eta gazteak. Helduengan eta adinekoengan ere ager daitezke nahasmenduak, noski; dena den, gaztaroan agertzen dira gaitz larrienak: eskizofrenia, nahasmendu bipolarra...

Eragile sozioekonomikoek buruko osasunean eragiten dutela azaldu duzu. Nahasmendu zehatzetan eragiten dute, edo orokortua da?

Portaera nahasmenduekin lotuta dagoela esango nuke. Gerora, substantzien kontsumoarekin ere lotuta daude, edota nahasmendu negatibista desafiatzailearekin; haur eta nerabeen artean horiek nabarmenduko nituzke. Nahasmendu depresiboak ere bai, baita psikotikoak ere; azken horiek indar gutxiago dute.

Zer adinetik antzeman daitezke gaixotasun horiek?

Oso galdera zabala da, nahasmendu bakoitzak ezaugarri batzuk baititu. Onena ahalik eta azkarren antzematea da, horrek gaitza bideratzeko aukerak hobetzen dituelako. Joera dago inbertitzeko haur eta nerabeen arretarako unitateetan, nahasmenduak azkar diagnostikatzeko.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

 ©BERRIA

«Transmisio komunitario bat daukazunean, ezin da telefono bidez kudeatu»

Jon Ordoñez Garmendia

Epidemia betean harrapatu dute hauteskundeek Ordizia, eta kezkatuta dago Ezenarro. Arriskuaz ohartarazi arren, neurri bereziak hartuta egingo dituzte bihar. Erakundeen babesa eta mahai tekniko bat sumatu ditu faltan.

Probak egiteko Ordizian jarritako postuak. ©Jon Urbe / FOKU

«Osasun publikoaren kontrako delitu bat» izango da gaixorik bozkatzea

Iosu Alberdi

Ordiziako koronabirus agerraldiarekin lotutako lau kasu berri atzeman dituzte. Denera, 31 dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan baieztatutako positibo berriak, eta herritar bat hil da koronabirusaren eraginez. 160 herritar inguruk izango dute debekatua bihar bozkatzea. Nafarroari dagokionez,Tuteran hiru kasu gehiago atzeman dituzte eta Iruñean zortzi positibo agertu dira.

Bi lagun, terraza batean eserita, Orion. ©JON URBE / FOKU

Nork agindu tabernetan

Aloña Beraza Peña Irati Urdalleta Lete

Ordiziako taberna batetik zabaldutako fokuak piztu ditu alarmak aste honetan. Su gehiago ere ari dira pizten, Tuteran, Gasteizen... Tabernariak eta kudeaketan dabiltzanak kezkatuta daude.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Jon Rejado

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna