ATZEKOZ AURRERA. Josu Rekalde. EHUko katedraduna

«Emakume askea da Ferrer»

Tren bidaia bat, eta Esther Ferrer artista eta laguna bidaide. Performance bat, iragana eta oraina lotzeko hari. Emaitza: dokumental bat, oraindik askorentzat ezezaguna den artista bati buruz.
JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jakes Goikoetxea -

2020ko abenduak 3

Esther Ferrerrek eta Zaj sormen taldekoek 1978an Bolognako (Italia) tren batean hiru egunez egindako performancea hartu du abiapuntutzat Josu Rekaldek (Zornotza, Bizkaia, 1959), artistarekin Azpeitian (Gipuzkoa) tren bidaia errepikatzeko, eta haren bizitzako hariak dokumental batean josteko: Esther Ferrer: hilos de tiempo (Esther Ferrer: denbora hariak). EHUko Arte Ederren fakultateko katedraduna da Rekalde, eta Ferrerren laguna. Bilboko Arte Ederren Museoan ikusi ahal da dokumentala, bihar eta hurrengo bi ostiraletan, 19:00etan.

Ferrerren Numeros primos obra aukeratu duzu argazkirako, Gasteizen. Erakundeek artearekiko duten utzikeriaren erakusle al da?

Lauza batzuk dira, zenbakiekin. Ferrerrek haurrek jolasteko lekua izatea nahi zuen, baina lauzak irristakorrak dira, eta batzuk puskatuta daude. Denei gustatzen zaie inauguratzea, baina kostatu egiten da mantentzea.

Esan izan duzu Hilos de tiempo ez dela Ferrerri buruzko dokumental bat. Zer da orduan?

Ferrerrekin egindako dokumental bat. Erabaki nuen ez egitea dokumental historizista bat, baizik eta berarekin sortuz joatea eta hariak josiz joatea, bai dokumentalaren denboraren aldetik, bai bere biografiaren denboraren aldetik.

Zor bat kitatzeko modua da?

Hainbat gauza ikasi ditut, bai Ferrerrengandik, bai Tom Johnson musikariarengandik [Ferrerren senarra]. Bizitzeko moduaz eta artearekiko duten jarreraz, batez ere. Artea bizitzea da haientzat, jarrera bat.

Ferrer ezezagun handi bat da oraindik ere?

Bai. 80 urteren bueltan lortu du ospea, sariak eman dizkiotenean. Aurretik, mundu guztian ibili zen performanceak egiten, baina ez zen ezaguna, are gutxiago hemen. Arte munduan ez zeukan aitortzarik. Garai hartan, Euskal Herrian betikoak zeuden: Oteiza eta Txillida.

Performanceak gutxiesten zirelako? Emakumea zelako?

Kanpoan bizi izan delako ere bai. Performanceak ez du arrakasta handirik eduki Euskal Herrian. Garaiak aldatu dira, eta, berak dioen moduan, emakume artista zaharrak boladan daude. Ferrer feminista zen duela 30 urte ere.

82 urterekin, zahartzaroa aldarrikatzen du, erakusten du, bere gorputz biluziaren bidez.

Beti jolastu da denborarekin eta bere gorputzarekin. Gorputza norberak egiten duela dio. Zaharrek ere gorputza dutela aldarrikatzen du, zaharren gorputzak baduela zer esana.

Gaur egun ere apurtzaileak izango liratekeen performanceak egin zituen. Aitzindaria izan zen?

Beti eduki du gauza on bat: beti ibili dela modatik kanpo. Ez die garrantzirik eman ez modari, ez kritikari. Ferrer emakume aske bat da. Batzuetan, gauza asko apurtu ditu; egia da performanceak garai batean gauza asko apurtzen zituela.

Iraupen mugatuko artea da?

Performancea ez da erraz sartzen artearen munduan. Ezin da koadro bat bezala horma batean zintzilikatu. Museoek oraindik ez dute Ferrer ekartzen performance bat egiteko; erakusketa bat behar dute, geratuko den zerbait, zintzilikatu ahal dena. Ez dugu asko aurreratu horretan; materia behar dugu, objektua.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Arduraz komunika dezagun

Antxeta irratiak ‘Arduraz komunika dezagun’ dokumentala egin du

Urtzi Urkizu

Hedabideen hizkuntzaren erabilera aztertu dute Euskal Herrian herri ekimenez sortutako hedabide batzuetako zenbait emakumezko kazetarik, berdintasunaren ikuspegitik. Dokumentala ikusgai, albistearen barruan.

 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Neure buruarekin hobeto sentitzen naiz gitarra jotzen dudanean»

Jone Arruabarrena

Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxeak antolatutako 'Egin leku' gazteentzako musika deialdiaren irabazleetako bat da Zulaika. Azalera taldea atzean utzita, bakarlari dabil orain.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Jakes Goikoetxea

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna