Noiz sortua: 2020-07-01 00:30:00

Proposamenak

Lur azpiko altxorrak

Historia eta mitologia elkartzen ditu Dimako Baltzola kobaren inguruak. Ibilbide errazak eta eskalatzeko aukera ere eskaintzen du haitzuloak
Baltzolako kobaren sarrera.
Baltzolako kobaren sarrera. ARITZ LOIOLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Peru Azpillaga Diez -

2020ko uztailak 1

Dima eta Otxandio (Bizkaia) elkartzen dituen errepidearen ondoan dago Indusi auzoa. Berau da historiaurrea eta elezaharrek bat egiten duten zoko bitxienetako batera iristeko biderik zuzenena. Bertatik erraz heldu daiteke Baltzola, Jentilzubiko arkua eta Axlorreko babesguneak osatzen duten gunera; besteak beste, jentilen, laminen eta Sugoiren aterpe izandako parajeetara. Baina pertsonaia magikoak ez ezik, hezur-haragizko gizakiak ere gorde ditu leizeak. Aztarna arkeologikoek gutxienez hala diote. Gaur egun, lur azpiko bideetan aritzen diren espeleologoentzat bide amaiezinak gordetzen ditu ere Baltzolako kobak, baita eskalatzaile ausartenentzako erronka bereziak ere.

Seinaleei jarraituz, Gibiltar baserrira helduko da ibiltaria berehala. Horrek gordetzen du ibilbidearen lehen kondaira. Kontakizunen arabera, lamina bat joaten zen hara gauero, Baltzola erreka bazterrean ahaztutako orraziaren bila. Aurrera jarraituz, bideak naturak utzitako harrizko zubi bat uzten du begi bistan: Jentilzubi. Izatez, haitzuloen sarbidea zen, baina lurraren higadurak arkua baino ez du utzi zutik. Azalpen geologikoaz gain, mitologikoa ere badu Jentilzubik: diotenez, jentilen bizitokia zen Baltzola, eta Urrusteiko eta Kobagaineko tontorrak gurutzatzeko eraiki zuten harrizko zubia.

Aztarna arkeologikoak

Azken hori azpitik igarota, berehala ikusten da Baltzolako haitzuloaren aho handia. Txiki geratzen da, ordea, barruko galeriek dituzten 13.000 metroekin alderatuz gero. Espeleologoei urteetako lana ekarri die kobazuloaren barruak aztertzea.

Espeleologian ez ezik, arkeologian ere garrantzia du Baltzolak. 1932an haitzuloa aztertu zuen Jose Migel Barandiaran etnografoak, eta historiaurreko aztarnak jaso zituen bertan egindako indusketetan. Aztarna arkeologikoek diotenez, Bizkaiko lehen biztanleen kokalekua da Baltzola. Kondairaren arabera, ordea, Sugoiren bizitokia zen koba hura. Gaur egun, berriz, eskalatzaileak dira bertako biztanle nagusiak. Milaka dira urtero Baltzolako sarreran eskalatzen aritzen direnak. Paretetatik eskegita dauden mosketoi eta zuloak haitzuloaren paisaiaren parte bihurtu dira aspaldidanik.

Jentilzubi eta Baltzolako kobak lotzen dituen bidexkan, Axlor babeslekura doan bidezidorra ere badago. Barandiaranek eman zuen Baltzolako labirintoetatik gertu dagoen aztarnategi horren berri. Erdi Paleolitoko Moustier arorako bidaia proposatzen du hesi batekin estalita dagoen babeslekuak.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ordizian Barrena parkearen goiko aldean, osasun etxearen alboan jarri duten gunea. / ©Jon Ruiz

Ordizia, Etxezarreta kaleko zerbitzarien emaitzen zain

Jon Ordoñez Garmendia

Ekainaren 27az geroztik Etxezarreta kaleko ostatuetan ibili direnei PCR probak egiteko eskatu die Osakidetzak, badaezpada, eta ilara luzea sortu da horretarako jarritako gunean. Ordiziako Udalak bertan behera utzi ditu gaur hastekoak ziren udalekuak, eta Ordiziako EH Bilduk, kanpaina.

Herritar batzuk PCR proba egiten, Ordizian ©Jon Urbe / Foku

Hego Euskal Herriko herritarren %4,3k izan dute COVID-19a

Irati Urdalleta Lete

Seroprebalentzia azterketaren emaitzen arabera, ia 124.000 pertsona kutsatu dira Hego Euskal Herrian.

Maskara sorta salgai ©Marisol Ramirez / Foku

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna