Albistea entzun

Zientzia. ARGI ALDIAN

Bankuak eta etekinak

Jose Ramon Bilbao -

2018ko azaroak 2

EHUko Genetika irakaslea

Adituen esanetan, Zehaztasuneko Medikuntza da osasungintzaren egungo erronka nagusia; hau da, erabaki medikoak paziente bakoitzaren ezaugarrietara doitzea, eta bereziki ezaugarri genetikoetara. Izan ere, ezaguna da genetikaren eragina gaixotasunak pairatzeko arriskuan, beren garapenean eta tratamenduen eraginkortasunean. Banakako zehaztasun hori lortzeko, baina, jendetzaren informazioa eskuratu behar da, soilik pertsona ugariren azterketaz lortuko baitugu genetikaren ekarpenari bahetu eta norbanakoaren neurriko arreta diseinatzea. Asko izan dira paziente eta kontrolen DNA laginak jaso eta hainbat gaixotasunekin lotutako aldaera genomikoen bila egin diren asoziazio ikerketak. Hainbat gaixotasunen funts genetikoa argitu badute ere, orokorrean, mugatua izan da jarduera klinikoari egin dioten ekarpena, errealitate konplexuari ikuspegi sinpletik heldu diotelako agian.

Urriago izan dira epe luzera begira abiatu diren eta biztanleria osoa aztergai izan duten egitasmoak. Proiektu horietan, populazio osoaren zati baten lagin biologikoen bilketarekin batera, partaideen bizi ohiturei eta osasunari buruzko informazioa jasotzen da, bizitzan zehar osatzen joango dena, gainera. Populazio mailako biobankuak hainbat tokitan jarri dira martxan: Islandia, Japonia eta Kanada, kasurako. Baina guztien artean bada bere tamainagatik, irismenagatik eta kudeaketa ereduagatik nabarmentzen dena: Erresuma Batuko UK Biobank. Errekrutamenduak iraun zuen bost urteetan zehar 40 eta 69 urte bitarteko milioi erdi partaide bildu zituen ekimenak, eta adin horietan ohikoak diren gaixotasunak ikertzeko baliabide ezin hobea osatu du. Osasun sistema publikoaren engaiamenduari esker, partaideen osasunarekin lotutako edozein gertakari jaso eta lagin biologikoari estekatzen zaio, eta horrela bildumaren balio erantsia handitzen doa.

Baina zalantzarik gabe, bilduma horren berezitasunik handiena bere izaera irekia da. Biobankuen datuak elkarbanatzeko zikoizkeria orokortuaren aurrean, UK Biobank aitzindaria izan da bildutako informazioa partekatzen, tartean 500.000 partaideren genoma osoko genotipoak eta gaixotasunekiko asoziazio ikerketen emaitzak. Politika eskuzabal horri esker, 8.000 ikertzailetik gora erregistratu dira hango datu basea arakatzeko, eta 500 artikulu baino gehiago argitaratu dira azken hamarkadan.

Azkenak joan den hilabetean plazaratu dituzte: 10.000 partaideren burmuinen erresonantzia magnetikoetan oinarrituta, garunean eragina duten ehundik gora eremu genomiko identifikatu dituena batetik, edota bihotzeko gaitzak izateko arriskua aurreikus dezakeen eskala poligenikoa, egileen ustetan klinikan erabiltzeko modukoa, bestetik. Aurkikuntza horien atzean boluntario, ikertzaile eta kudeatzaileen eskuzabaltasuna eta etorkizun-sena daude, UK Biobank eredugarri bihurtu duten ezaugarriak, hain zuzen ere. Azken batean, epe luzeko inbertsioek ematen dituzte etekin handienak, eta inoiz ez da berandu ekarpenak egiteko, guztiok irtengo garelako irabazle.

Asko balio du irakurri duzun albiste/artikulu honek. Talde baten lanaren emaitza da.

Albiste hau zuri helarazteko eta talde honek bere lana baldintza egokietan egin dezan, BERRIAk ezinbestekoa du zure sostengua.

Zure babes ekonomikoarekin, aldi hau kontatzeko funtzioa betetzen jarraitu nahi dugu: kazetaritza konprometitu, kalitatezko eta independentea egiten.

Albiste gehiago

Jai giroan omendu zuten Mikel Martin. Musika eta kolorea izan ziren eguerdiko kalejiran. ©ERIK GARTZIA EGAÑA / OARSOALDEKO HITZA

Omenaldia konplizeari

Amaia Jimenez Larrea

Mikelaldia egin dute Errenterian, Mikel Martin aktibista eta militantea gogoratzeko eta omentzeko egun osoko ekitaldi sorta, festa giroan. Duela sei hilabete hil zen.

 ©IDOIA ZABALETA / FOKU

«Ardiek agintzen didate zein erritmotan ibili behar dudan»

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Urtean bitan, sei egunez, Ballentek oinez eramaten ditu bere 1.600 ardiak zaraitzuarren abelbidean barrena. Abeltzaintza estentsiboaren kudeaketa eskasaz kexu da: «Hau bukatzea da modu bakarra ohar daitezen aldatu egin behar dela».
 ©TV3 / BERRIA

«Etorkizuna zoragarri ikusten dut, eraldatzen ari baikara»

Urtzi Urkizu

Berriki berrogei urte bete dira TV3ek lehen emankizuna egin zuenetik. Grasek iragarri duenez, urriaren 25ean jarriko dute martxan 'streaming' bidezko plataforma berria: 3Cat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoari esker, gure funtzioa betetzen jarraituko dugu egunero:
jendearen galdera eta kezkekin bat egingo duen kazetaritza bat egiten.