Albistea entzun

KRITIKA. 'Dokumentala'

Kakalardoen azken hatsetatik, urrea

The Beatles taldeak Londresen eman zuen azken kontzertua, 1969an, Apple Corpsen eraikineko teilatuan.
The Beatles taldeak Londresen eman zuen azken kontzertua, 1969an, Apple Corpsen eraikineko teilatuan. APPLE CORPS Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2021eko azaroak 30

'The Beatles: Get Back'

Zuzendaria: Peter Jackspn. Iraupena: 470 minutu (hiru zati). Ekoizleen artean daude: Paul McCartney, Ringo Starr, Yoko Ono eta Olivia Harrison. Non ikusi: Disney Plus.

Ringo Starr bateria jotzaileak pelikula batean lan egin behar zuen otsailean, eta laukoteak hilabete baino ez zuen disko bat grabatzeko. Diskoaz gain, telebista saio bat eta dokumental bat filmatzea zen xedea, 1969ko lehen asteetan. Londresko Twickenham estudioetan ziren, entseguetan, eta, halako batean, George Harrisonek esan zuen: «Uste dut taldea uztera noala. Banoa». Eta etxera joan zen. Gero, Paul McCartneyk, erdi txantxetan: «Hemendik 50 urtera jendea kontuka hasiko da, ikusten duenean Yoko Ono han zegoelako desegin zela The Beatles» —ikusten da, edonola ere, agian Yoko Ono ez zela guztiaren errudun—. Halakoak ageri dira The Beatles: Get Back dokumentalaren ia zortzi orduetan; nabarmentzekoa da irudien eta soinuaren kalitate aparta.

Liverpoolgo taldearen Let It Be diskoa nola landu zuten filmatu zuen Michael Lindsay-Hogg zinemagileak, eta 1970ean estreinatu zuen bere dokumentala. 50 urte geroago, Lindsay-Hoggek filmatutako 60 ordu irudi eta orain arte entzun gabeko 150 ordu audio baliatu ahal izan ditu Peter Jacksonek —The Lord of the Rings—.

Starr, McCartney eta Lennon Harrisonekin biltzera joan ziren: aurrenekoan ez, baina bigarren aldian lortu zuten Harrison konbentzitzea grabaketetara itzultzeko. Twickenham estudio hutsen iluntasuna laga, eta giro intimoago batean ekin zieten entseguei: Londresko erdialdean, Apple Corpsek —The Beatlesek sortutako korporazioa— dituen grabazio estudioetan. Telebista saio bat egiteko asmoa bertan behera uztea erabaki zuten. Eta, sormenean, giro ona piztu zen; horretan lagundu zuten Glyn Johnson soinu ingeniari eta musika ekoizleak eta Billy Preston piano jotzaileak; une batean, entseguetan teklista bat behar zutela komentatu zuten, eta, Harrisonen gonbita jasota, han ziren Prestonen hatz miragarriak.

Errematerako leherketa baten beharra aipatu zuen McCartneyk, estudioan. Eta, hara non, grabazio estudioen eraikineko teilatura jo zuten, azken kontzertuan abesti batzuk grabatzeko. Dokumentalak aukera ematen du kontzertu hori bizitzeko, baita kalean herritarrek zer zioten jakiteko ere. «Ordena nahasi» zutelakoan, polizia batzuk teilatura igo ziren. Han amaitzen da azken kontzertua. Ezin da ukatu irudi haien edizio jostalaria maisutasunez egin dutela.

Musikari bakoitzak bere bidea hartuko zuela begi bistakoa bazen ere, gozagarria da pantailan ikustea sormenean zer lortzen zuten elkarrekin: ideia bat eta bi akordetatik, ereserkiak. Historiarako urrea utzi du Jackson zinemagileak. Esperientzia mistiko bat baita, ez ahaztekoa, une haiek Starr, Harrison, McCartney eta Lennonekin bizitzea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Geu elkartearen herri bazkaria, atzo, Landatxon. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Loratzen jarraitzeko

Edurne Begiristain

Geu elkartearen 30. urtemuga ospatzeko, egun osoko jaia egin dute Gasteizen. Elkarteko kideen ustez, «mugarri» bat ezarri da euskarak hiriburuan dituen erronkei heltzeko.
 ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

«Dena dut gogoan: iruditzen zait italiarrak ikusten ari naizela zubitik etortzen»

Amaia Igartua Aristondo

Ederto gogoratzen ditu Basabek 1936ko gerran eta frankismoan bizi izandakoak: hegazkin bonbardatzaileak, italiarrak, beldurra eta gosea; egur eta ikatz bila joan behar izatea txikitan, amari ezer ez faltatzeko. «Bizitza osoan eraman behar da hori».
 ©BERRIA

Hamaikak telebista adimendunetarako bere aplikazioa estreinatu du

Enekoitz Telleria Sarriegi

Hamaikaren digitalizazioan «beste jauzi bat» da aplikazioa. Ostiralean jarri zuten eskuragarri

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...