Albistea entzun

Zaldibarko luiziaren urteurrena

Kezka hedatu da Zallan

Konpondu gabeko «irregulartasunak» egonagatik, martxan segitu du Zallako zabortegiak. Zalla Bairentzat, Zaldibarkoa amildu zenetik handitu egin da kamioi trafikoa Las Lagunas hondakindegian.
Zallaren (Bizkaia) gaineko mendi magal batean dago Las Lagunas zabortegia.
Zallaren (Bizkaia) gaineko mendi magal batean dago Las Lagunas zabortegia. ZALLA BAI Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2021eko otsailak 5

Zallan (Bizkaia) konturatu dira azkeneko urtean handitu egin dela kamioien trafikoa Las Lagunas zabortegiaren bueltan. «Oso nabaria da», azaldu dute Zalla Bai herri plataformakoek. Hain zuzen, bihar urtebete beteko da Zaldibarko hondakindegia (Bizkaia) amildu zenetik. Plataformak bost zinegotzi ditu, bigarren indarra da udalbatzan, eta egiaztatu du udal gobernuak —EAJ dago, PSE-EEren babesarekin— 2021erako aurkeztutako aurrekontuetan ia bikoiztu egin direla hondakin ez-arriskutsuetarako hondakindegiaren jarduerarentzat aurreikusitako diru sarrerak, iazkoekin alderatuz gero: 355.000 eurotik 697.500 eurora. Instalazioaren bederatzigarren ziegaren erdia —11 dauzka aurreikusita— eraikitzeko eta betetzeko baimena eman zion iaz udalak CESPA zabortegiaren jabeari, eta beste erdiarentzako baimena «tramitatzen» ari dira orain, Zalla Baikoen arabera. Udal gobernuaren jokabidea kritikatu dute, zabortegiaren jardueran «irregulartasunak» detektatu direlako; iruditzen zaie, gainera, «argitu gabe» daudela horrekin lotutako hainbat auzi. «Kezkatzen gaituzten auzi horiei erantzun argirik ematen ez zaien bitartean, CESPAri jarduerarekin jarraitzen utziko dion lizentziarik ez emateko eskatua dugu».

Baina udal gobernuak eman dizkio, nahiz eta Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Sailak irregulartasunak antzeman zituen iazko ekainean zabortegian egindako ikuskaritza batean. «Haien esanetan, [IBI] ingurumen baimen integratua urratzen duten hamasei 'desbideratze' dira», adierazi dute plataformakoek. Udalak orain egun batzuk jakinarazi dienez, «bat izan ezik» irregulartasun guztiak konpondu ditu enpresak. «Ekainean 30 eguneko epea eman zion Jaurlaritzak enpresari zuzenketa guztiak egiteko». Zortzi hilabete geroago, zuzenketa guztiak ez daude eginda. «Jaurlaritzak urtarrilean udalari bidalitako txostenean jartzen du, literalki, argi dagoela ingurumen baimenaren baldintza gutxi betetzen direla. Udalari adierazten dio, gainera, udalak berak isunak jar diezazkiokeela enpresari, eta beharrezko neurriak har ditzakeela».

Badira, gainera, argitu gabe dauden auzi batzuk. 2019ko udan eta udazkenaren hasieran, hiru sute gertatu ziren zabortegian. «Oraindik ez dakigu zerk eragin zituen». CESPAk berak eskatuta, SGS enpresak barne ikerketa bat egin zuen, eta ondorioztatu, plataformak dioenez, beste sei ikerketa egin beharko zirela suteak zerk eragin zituen argitzeko eta zabortegia zer egoeratan dagoen frogatzeko. Txostenak eskatu zuen egonkortasun ikerketa bat egiteko. Zalla Baik eskatuta, udalak horri buruz galdetu zion Jaurlaritzari, eta erantzun zion jada bazegoela egonkortasun ikerketa bat, ireki zuten garaikoa —2005etik dago martxan—. «Enpresa horren [SGS] txostenak oso argi esaten du suteek, beharbada, auzitan jarri dutela masaren egoera».

Aldeak kudeaketan

29 urteko kontzesioa eman zioten tamainan ia Zaldibarkoa halako hiru den zabortegiari. 7,3 milioi metro kuboko gaitasuna du, eta 2005 eta 2011 artean lau milioi tona hondakin hartu zituen, ia zazpi ziega betez. EAJ zegoen alkatetzan. Zabortegiaren inguruko «gardentasun faltak» bultzatuta osatu zuten Zalla Bai plataforma, 2011ko udal hauteskundeak baino hiru hilabete lehenago. Bozak irabazi zituzten, eta alkatetzara iritsi ziren. Hurrengo zortzi urteetan —2015eko hauteskundeak ere irabazi zituen plataformak—, zazpigarren ziega bete zen, baita ia zortzigarrena ere, beste milioi bat tona hondakin sartuz zabortegian. Lehen sei urteetan, lau milioi tona, eta hurrengo zortzietan, tona bakarra. «Ahaleginak egin genituen CESPAk legea bete zezan. Enpresaren eta Jaurlaritzaren gainean geunden», esplikatu du plataformak. «Esaterako, bi milioi euro pasa gastatu zituen enpresak araztegi bat egiteko. Modu horretan, lixibiatuen arazoak saihestu genituen. Usain txarra eragiten zuten, eta etxeetako paretak belztu egiten ziren».

Zalla Baikoak udal gobernuan zeudenean, sute bat gertatu zen hondakindegian. «Gu alkatetzan egon ginen bitartean gertatutako bakarra». 2018ko udan izan zen. Oraindik ez dakite zerk eragin zuen. Hipotesietako bat da Zabalgarbiko erraustegitik (Bizkaia) Las Lagunasera eramandako errautsek piztu zutela sutea. Zabor horiek, plataformakoek azaldu dutenez, hondakin arriskutsu bilakatzen dira «parametro jakin batzuk» gainditzen dituztenean. «Ekologistak Martxan-ek jarritako salaketa baten arabera, egiaztatu ahal izan zen bazirela parametro horiek gainditzen zituzten hondakinak [zabortegian]».

Airean substantzia toxikoak hedatu daitezke suteen ondorioz, eta, 2018koaren ondoren, dioxina eta furano mailak neurtzen saiatu ziren plataformakoak. «Ingurumen eskumena Jaurlaritzak dauka, eta maila horiek neurtzeko eskatu genion. Baina ez zuen halakorik egin». Isiltasunarekin topo egin izan dute. «Duela hilabete batzuk, kamioi batek sufrea isuri zuen, eta errepide guztia zikindu. Zabortegira doazen kamioiek zigilatuta joan behar dute. Ez digute gertatukoari buruzko azalpenik eman».

Eta, ikusita Eusko Jaurlaritzak ez duela zabortegi gehiago egiteko intentziorik, eta aintzat hartuta Zaldibarkoa amildu egin zela eta Mutiloakoa (Gipuzkoa) —hori ere CESPArena zen— itxi egin dutela, plataformakoei «logikoa» iruditzen zaie azken urteko kamioien trafikoa. «Hondakin industrial asko Zaldibarrera eramaten zituzten... Orain, Bizkaikoak Bistibietara (Lemoa) edo Zallara eramaten dituzte. Mallabiko (Bizkaia) Betearte ere hor dago, baina han Gipuzkoako hondakinak jasotzen dituzte batez ere».

Zallako zabortegitik gertu bizi diren herritarrek udalari eskatu diote kamioiek zabortegirako beste sarbide bat eduki dezatela. «Orain arte inoiz ez dute halakorik eskatu. Horrek zerbait esan nahi du...». Plataformakoek iltzatua dute Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak aurreko astean esandakoa: zaborra jasotzen jarraitu ahal izateko, «handitzeko gaitasuna» duten zabortegi pribatuetakoren bat handitzea planteatzen dela. «Zabortegia herriko auzoetako baten gainean dago zintzilik. Imajina ezazu beste Zaldibar bat, hiru aldiz handiagoa den instalazio batean».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Alderdien arteko jokotik kanpo utzi behar da hizkuntzaren auzia»

Julen Aperribai

Kontsentsuak sortzeko duen gaitasuna goratu dio Eskisabelek Kontseiluari, baita eraldaketa prozesuekin lotzeko borondatea ere. Horretan eragin nahi du, baina bide horretan hasia ikusten du euskalgintza.
Donostia ospitalea, artxiboko irudi batean. ©JAVIER ETXEZARRETA / EFE

Osakidetzaren kudeaketa eredu «bertikalak» eragindako zurrunbiloa

Arantza Iraola - Paulo Ostolaza - Edurne Begiristain

Donostiako ESIko langileen artean «ezinegona» dago. Donostiako ESIko 30 bat zerbitzuburuk Osakidetzaren «politika suizida» salatu dute

Pello Otxandiano, Blbon egindako hitzaldian ©Monika del Valle / Foku

Hezkuntza akordioak «jauzi bat» ekartzea nahi du EH Bilduk

Gotzon Hermosilla

Lege berriak haren ustez ekarri beharko lituzkeen 11 urratsak zerrendatu ditu Bilbon egindako mintegi batean.

Idurre Eskisabel Kontseiluko idazkari nagusia eta Paul Bibao karguan haren aurrekoa, atzean Kontseiluko eragileetako ordezkarik dituztela, gaur, Durangon (Bizkaia). ©Euskalgintzaren Kontseilua

Adostasunak eta «letra larriko politika» aldarrikatu ditu Eskisabelek, Kontseiluaren lema hartuta

Julen Aperribai

Euskararen biziberritzea «justiziari eta kohesio sozialari muin-muinean» lotutako auzia dela defendatu du idazkari nagusiak, eta balio horiekin bat egiten duten guztiekin adostasunak bilatuko dituela aurreratu. Tresna berriak behar dituzte euskaldunek, haren arabera, «bizitza bizigarriak izango badituzte».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.