Albistea entzun

PASCALEN ESFERATIK

Biolentziaren artea

Xabier Amuriza -

2020ko urtarrilak 18

Zezenketa gabe, arterik onena galduko genukeen». Kruzifixio gabe ere bai (Basterretxea, Velazquez, Dali). Fusilamendu gabe ere bai (Gamborino, Goya, Manet). Bonbaketa gabe ere bai (Picassoren Gernika). Horrore belikorik gabe ere bai (François Gerarden Austerlitz, Veroneseren Lepanto). Tortura gabe ere bai (Ribera, Murillo, Tiziano). Eta? Espresio batzuek estetika baliotsu bat edukitzeak justifikatzen al du haien eduki brutalak errealitatean ikustearen gozamena sentimendu noble bat izatea? Ba, nik umetan... Jakina! Argi dago ume-sen batzuk kriminalak direla.

Espresio librearen onurak ez luke eragotzi behar espresioa bera ere arbuiagarri izatea, gratuitoki biolentoa denean. Pinta edo zizelka dezakezu eszena ikaragarri biolento bat. Ongi da. Hor dago eta hor gelditzen da. Oso ezberdina da, ordea, garapen bat eskatzen duten arteetan, hala nola zinea, literatura, komikia, opera. Baldin arte horien eskakizuna bada efektu artistikoak biolentziaren ustiatze exasperantean oinarritzea, ezaba nazazue gizaditik. Tiro bakarra nahikoa den tokian, zergatik jasan behar dugu ehuneko tarratada bat? Ulertzen dut. Ken biolentzia eta hil duzu zinea. «Zenbat eta arrakasta handiagoa izan gaiztoak, hainbat eta arrakasta handiagoa du filmak» (Hitchcok). «Biolentzia da ikuskizunik dibertigarriena» (Tarantino). Ezin gara argiago erretratatu.

Errealitatea zer den edo zer izan daitekeen badakigu. Baina fikzio batek zergatik iritsi behar du, efektiboa izan dadin, artearen halako mailara, non film batean, adibidez, gizon batek emakume bat larrutzen duen, bi laurdenkatzen eta hiru erretzen, zehaztasun eta xehetasun guztiekin? Arte hori ez da zabor-artea bakarrik, gustu txarragatik gustatu ahal zaizuna. Arte hori arte biolentoa da. Funtzionatzen duela? Ba, bai. Ikusleok gehiegi daukagu sen biolentotik.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aristides Hernandez 'Ares' eta Joseba Sarrionandia, gaur, Donostian, 'Munduari bira eman zion ontzia' liburua eskuan dutela. ©Maialen Andres / Foku

Joseba Sarrionandiak 'Munduari bira eman zion ontzia' liburua kaleratu du

Andoni Imaz

Idazlearen nahia da gazteek Euskal Herriko historiari buruzko gogoetak irakurtzea, euskaraz, Elkanoren mundu bira abiapuntu hartuta. Ares marrazkilari kubatarrak sortu ditu liburuko irudiak, eta Pamielak atera du.

<b>Errobiko festibaleko zuzendari artistikoa, Julen Axiari, eta, laguntzaile arduraduna, Xavier Desmartis atzo.</b> ©BOB EDME

Hutsetik berrabiatzeko boza

Ainize Madariaga

Errobiko festibalak kantua izango du protagonista aurten. Uztailaren 21etik 24ra eginen dute

Aukeran dantza konpainia, zirkuituan parte hartuko duenetako bat. ©Aukeran

Kaleko arteen zirkuitua egingo dute Bilbon datorren astetik aurrera

Erredakzioa

Eszena Kalera zirkuituak zirkua, clowna, dantza, magia, musika eta kale antzerkia bilduko ditu. Irailera bitartean, 63 ekitaldi egingo dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...