PASCALEN ESFERATIK

Biolentziaren artea

Xabier Amuriza -

2020ko urtarrilak 18

Zezenketa gabe, arterik onena galduko genukeen». Kruzifixio gabe ere bai (Basterretxea, Velazquez, Dali). Fusilamendu gabe ere bai (Gamborino, Goya, Manet). Bonbaketa gabe ere bai (Picassoren Gernika). Horrore belikorik gabe ere bai (François Gerarden Austerlitz, Veroneseren Lepanto). Tortura gabe ere bai (Ribera, Murillo, Tiziano). Eta? Espresio batzuek estetika baliotsu bat edukitzeak justifikatzen al du haien eduki brutalak errealitatean ikustearen gozamena sentimendu noble bat izatea? Ba, nik umetan... Jakina! Argi dago ume-sen batzuk kriminalak direla.

Espresio librearen onurak ez luke eragotzi behar espresioa bera ere arbuiagarri izatea, gratuitoki biolentoa denean. Pinta edo zizelka dezakezu eszena ikaragarri biolento bat. Ongi da. Hor dago eta hor gelditzen da. Oso ezberdina da, ordea, garapen bat eskatzen duten arteetan, hala nola zinea, literatura, komikia, opera. Baldin arte horien eskakizuna bada efektu artistikoak biolentziaren ustiatze exasperantean oinarritzea, ezaba nazazue gizaditik. Tiro bakarra nahikoa den tokian, zergatik jasan behar dugu ehuneko tarratada bat? Ulertzen dut. Ken biolentzia eta hil duzu zinea. «Zenbat eta arrakasta handiagoa izan gaiztoak, hainbat eta arrakasta handiagoa du filmak» (Hitchcok). «Biolentzia da ikuskizunik dibertigarriena» (Tarantino). Ezin gara argiago erretratatu.

Errealitatea zer den edo zer izan daitekeen badakigu. Baina fikzio batek zergatik iritsi behar du, efektiboa izan dadin, artearen halako mailara, non film batean, adibidez, gizon batek emakume bat larrutzen duen, bi laurdenkatzen eta hiru erretzen, zehaztasun eta xehetasun guztiekin? Arte hori ez da zabor-artea bakarrik, gustu txarragatik gustatu ahal zaizuna. Arte hori arte biolentoa da. Funtzionatzen duela? Ba, bai. Ikusleok gehiegi daukagu sen biolentotik.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Iruñeko Erruki Etxea Nafarroako zahar etxe handiena da eta han pandemiak eragin handia izan du ©Iñigo Uriz

Zahar etxeen tamaina eta kokagunea faktore erabakigarriak izan dira COVID-19aren eraginean

Berria

Nafarroako Gizarte Errealitatearen Behatokiak lurraldeko 74 zahar etxeetan eta 14 menpekotasun zentroetan pandemiaren olatuak izandako ondorioak ikuskatu ditu txosten batean, eta hainbat gomendio eman dizkio gobernuari.

PCR probak, Donostia ospitalean. ©Idoia Zabaleta, FOKU

Ospitaleratzeek gora egin dute azken egunean

Uxue Rey Gorraiz

Beste 662 koronabirus kasu detektatu dituzte azken egunean Hegoaldean, eta 47 lagun ospitaleratu dituzte, aurreko egunean baino hamahiru gehiago. Bost pertsona hil dira, Nafarroan.

Boris Johnson, rresuma Batuko lehen ministroa, gobernu bilera baino lehen./ ©Neil Hall, EFE

Londresek murrizketa gehiago iragarriko ditu kutsatzeak eragozteko

Arantxa Elizegi Egilegor

Aurreratu dituzten neurrien artean dago tabernak lehenago ixtea eta telelana sustatzea.

Familia batzuk kanpoaldetik egoiliarrak bisitatzen, Mutiloako zahar etxe batean. ©Jagoba Manterola, FOKU

Zahar etxeetako bisitak eta egoiliarren ateraldiak, malguago

Uxue Rey Gorraiz

Zaharren egoitzetarako protokolo berria onartu du Jaurlaritzak. Zabaldu eginen dira zahar etxeetara bisitak egiteko aukerak, eta egoiliarrek malgutasun handiagoa izanen dute ateraldiak egiteko. Osasun sailburuak azaldu duenez, “ikuspegi epidemiologikoa eta etikoa” hartu dira kontuan neurriak berrikusteko.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna