Albistea entzun

Zientzia. ARGI ALDIAN

Musika zein isiltasuna

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2020ko ekainak 26

Pandemiak behartutako itxialdian, musika funtsezko aringarria izan da askorentzat. Emily Abrams Ansari Western Unibertsitateko ikertzailearen arabera, konfinamenduan %28 jaitsi ziren Spotify plataformako zerrendetako lehen lekuetan zeuden abestien entzunaldiak. Aldiz, asko igo ziren musika instrumentalarena eta lasaiarena, eta 1950-1980 bitarteko musika-zerrendak osatzera jo zuen jende ugarik. Ikertzaileak joera horren zergatia azaldu du: musika ezagunak babesa ematen digu, eta baretu egiten gaitu.

Abramsen esanean, musika ezagunak gure nortasuna eta jatorria gogorarazten digu, eta iraganaren eta orainaldiaren arteko lotura egiten laguntzen digu, oraina onartzea eta etorkizuna argi ikustea zaila den garaietan. Hain zuzen, El Salvadorren 1980ko gerra zibilean musikak errefuxiatuentzat izan zuen eragina ikertzen ari da Abrams, eta oroimena gordetzeko, identitatea sendotzeko eta taldea indartzeko duen garrantzia frogatu du.

Batzuetan, El Salvadorko errefuxiatuek beren egoera azaltzen zuten hitzak jartzen zizkieten aspaldiko abestiei; hala, orainari buruzko kontakizun propioa sortzeko ere balio izan zien musikak. Agian, funtzio hori izan dezakete baita konfinamenduan sortutako kantuetako batzuek ere.

Dena dela, errefuxiatuei babes emozional handia eman zien musikak, eta hori bera berretsi izan da muturreko beste hainbat egoeratan ere, adibidez, nazien kontzentrazio-esparruetan. Abramsek ez du Ruper Ordorika ezagutuko, baina biek egiten dute bat musikari eragin baltsamikoa aitortzean.

Beste zientzialari batzuek, berriz, musikari beharrean, isiltasunari erreparatu diote konfinamenduan. Izan ere, agerikoa izan da, jardueraren geldialdiari esker, isiltasuna eta naturaren soinuak leheneratu direla. Horretaz jabetuta, Isiltasunaren proiektua (The Quiet Project) sortu dute Erresuma Batuko Akustika Institutuak eta Zarata Aholkularien Elkarteak. Zaratarik gabeko ingurumenaren soinuen datu-base irekia sortzea da helburua, herritarrekin elkarlanean.

Proiektuaren bultzatzaileek diotenez, zientzialarientzat isiltasuna oso lagungarria da ingurumena ikertzeko, eta herritar askok ere nabaritu dute onura. Hain zuzen, nazioarteko ikerketa ugarik frogatu dute hirietako zaratak estresa eragiten duela eta kaltegarria dela osasunerako.

Hala ere, isiltasuna ere esperientzia subjektiboa da, musika bezala, eta, batzuentzat, bizitasunaren kontrakoa da: haientzat, hilda daude zaratarik eta soinurik gabeko kaleak. Horrenbestez, datu-basean, grabaketekin batera, haiekin lotutako sentipenak ere adieraztea eskatu dute proiektuaren sortzaileek. Beraz, itxialdiak eragindako emozioak ikertzeko, entzundako musikak bezain baliagarria izan daiteke isiltasuna aztertzea.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©OIER ARANZABAL

«Audio plataforma bat sortuko dugu datozen hilabeteetan»

Urtzi Urkizu

Ikus-entzunezkoetarako Primeran iritsiko den moduan, irrati eta audioetarako beste plataforma bat sortuko dute, Goñik iragarri duenez. «Kolaborazioak sustatuko ditugu euskalgintzarekin».
 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Guztiok gatoz leku beretik: guztiok gara afrikarrak»

Unai Etxenausia

'Geu, afrikarrok' aurkeztu du Arrosagaraik, zenbait gazteren istorioak biltzen dituen erakusketa bat, Gasteizko Montehermoso kulturunean. Otsailaren 26ra arte egongo da ikusgai.
Madrilgo komentu batean

'Marten' hegaldia

Enekoitz Telleria Sarriegi

Francoren erregimenak, Eliza katolikoarekin batera eta Australiako Gobernuarekin tratua eginda, ehunka euskal emakumezko bidali zituen Australiara, 1960ko hamarkadan. Han lana eginaraztea eta aurretik hara bidalitako gizonezkoekin ezkonaraztea zen bidaia haien benetako helburua. 'Marta plana' deitu zioten, eta 'El avión de las novias' dokumentalean jaso dute.

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Natalia Ortiz ikerlariak, besteak beste, Josefina Erezuma bizkaitarraren istorioa jaso du bere ikerketan, Jaime Aberasturi senargaiarekin izan zuen eskutitz trukearen bidez.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...