Albistea entzun

ARGI ALDIAN

Han eta hemen, birusak non-nahi

Izortze Santin - EHUko irakaslea eta Biocruces Bizkaia Institutuko ikertzailea

2022ko azaroak 25

Euskal Herrira udazkena iritsi zaigun honetan, COVID-19aren pandemia atzean utzi ezinik gabiltza, kontrakoa dirudien arren. Hori gutxi balitz bezala, eguraldi hotzarekin eta euritsuarekin batera, bestelako arnas-birusak ere non-nahi eta nola-nahi dabiltza, eskoletan borborka, txikietan zein nagusietan hain desatseginak diren katarroak eraginez.

Azken bi urteetan asko ikasi dugu arnas-aparatuaren infekzioak eragiten dituzten birusen inguruan, denok gara adituak-edo. Errealitateak infekzio, antigorputz, antigeno, erreplikazio, PCR eta antzeko hitzak ikastera behartu gaitu. Baina arnas-aparatuaren infekzioak eragiten dituzten birusez haratago, zer dakigu infekzio birikoei buruz?

Ba oraingoan nire liburuaz hitz egitera nator. Izan ere, birusek gaixotasun autoimmuneen, eta, espezifikoki, diabetesaren garapenean eduki dezaketen eraginean aspaldidanik interesatua bainago. Diabetesa, eta zehazki I motako diabetesa, ingurune-faktore eta genetikaren arteko interakzioaren ondorioz garatzen den gaixotasun konplexua da. Arrisku-genetika duten pertsonetan, ingurune faktore batek (infekzio birikoak, kasurako) immunitate-sistemaren zelulen aktibazio desegokia eragiten du, eta horiek intsulina ekoizteaz arduratzen diren pankreako beta zelulak suntsitzen dituzte. Oraindik guztiz onartuta ez dagoen arren, gero eta argiagoa dago enterobirusek (konkretuki, Coxsackie B birusek) eragindako infekzioak izan daitezkeela I motako diabetesaren garapenaren erantzuleak. Izan ere, gero eta sendoagoa da horren aldeko ebidentzia kliniko, epidemiologiko eta esperimentala. Infekzio enterobirikoen aztarnen presentzia ohikoagoa da I motako diabetesa duten pertsonen artean. Diabetesa duten pertsonen odolean enterobirusen RNA aurkitu da, baita horien kontrako antigorputzak ere, eta diabetesa ez duten pertsonetan baino askoz proportzio handiagoan agertzen dira. Ikusi da diabetesa izan duten organo-emaileen pankreako beta zeluletan enterobirusen proteinen presentzia ohikoagoa dela, gaixotasuna izan ez dutenetan baino. In vitro ereduetan egindako esperimentuetan ere ikusi da infekzio enterobirikoek eragin zuzena dutela pankreako beta zelulen suntsipenean.

Enterobirusek, zehazki Coxsackie B birusek, ohikoak diren arnas-aparatuaren eta hesteetako infekzioak eragiten dituzte, eta gizakiok bizitzan zehar behin baino gehiagotan infekta gaitezke. Ohiko infekzioa izanik, zergatik pertsona batzuetan infekzio horiek diabetesa eragiten dute eta beste batzuetan ez? Ezberdintasun horren atzean dagoen faktorea genetikoa dela uste da. Pertsona batzuek infekzioari modu orekatuan erantzuten dioten bitartean, arrisku-genetika dutenek gehiegizko erantzun antibirala garatuko lukete, pankreako beta zeluletan hanturazko prozesua hiperaktibatuz, eta ondorioz, beta zelulen suntsipena eraginez.

Diabetesean bezala, beste zenbait gaixotasunen garapenean, lupusa kasurako, genetika eta infekzio birikoen arteko interakzioak berebiziko garrantzia duela dirudi. Azken urteetan jaso ditugun datuek, SARS-CoV-2-rekin infektatzeak ere diabetesa garatzeko arriskua emendatzen duela iradokitzen dute, eta segur aski arrisku-genetikak honetan zeresan handia du. Ezagunak diren gaixotasun infekziosoak ez ezik, birusak berez infekziosoak ez diren gaixotasunen garapenean ere eragina izan dezaketela jakinik, gaixotasun horien prebentzioan eraginkorra izan liteke infekzioak ekidingo dituzten neurri profilaktikoen inplementazioa. Ikertzen jarraitu beharko dugu, noizbait gaixotasun autoimmuneen prebentzioa birus espezifikoen kontrako txertoen bidez egin daitekeen jakiteko. Horretarako ere, ikerketa da bidea.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Gliese 486b planeta nolakoa izan daitekeen erakusten duen irudi artistiko bat. ©RenderArea / José Caballero / Max-Planck-Instituts für Astronomie

Planeta bati eta haren izarrari 'Su' eta 'Gar' izenak jartzea proposatu du astronomo talde batek

Edu Lartzanguren

NBEren Hizkuntza Indigenen Hamarkadaren harira, Astronomoen Nazioarteko Batasunak eskatu du izenak proposatzeko 20 planetarentzat

Baionako Merkatu plaza ©Berria

Iparraldeko euskal hedabideek saio berezia egingo dute larunbatean

Urtzi Urkizu

Euskara, hedabideetatik karriketara! izenburupean, hainbat gonbidatu izanen dituzte Merkatu plazan, 11:00etatik 12:00etara.

Ezkudia-Altuna finala ©Aritz Loiola / Foku

ETB2k %7,7ko ikusle kuota izan du azaroan, 2019ko udatik lortutako txikiena

Urtzi Urkizu

ETB1en, lau eta erdikoaren finalak %24,5eko ikusle kuota lortu zuen, eta %1,9ko batezbestekoa izan du azaroan. ETB3k %0,2ko ikusle kuota du.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

«Erlojuak berebiziko garrantzia du gizartean»

Unai Etxenausia

Erlojugilearen ogibidea galtzear dago. Sueskunen ustez, ordua emateko baino askoz gehiagorako balio du erlojuak, eta «arma boteretsu bat» ere izan daiteke batzuetan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...