Albistea entzun

GEURE KONTU

Fagor Etxetresnak eta arduren auzia

Fagor Etxetresnak enpresaren lantegi ohi bat, Arrasaten.
Fagor Etxetresnak enpresaren lantegi ohi bat, Arrasaten. XABIER MARTIN Tamaina handiagoan ikusi

Xabier Martin -

2019ko maiatzak 12

Bost urteren ondoren, Fagor Etxetresnak izan zenaren porrota hautsak harrotzeko gai izan da egunotan. Euskal kooperatibismoaren ikurra hondoratzeak eragin zuen saminaren neurria ematen du EHUko Ekonomia eta Enpresa Fakultateko hiru irakaslek egindako artikulu akademiko batek. Kooperatiba ohian ardura desberdinak izandako hainbat langile-bazkideri egindako elkarrizketak hartu dituzte oinarri Iñaki Herasek, Imanol Basterretxeak eta Aitziber Lertxundik, porrotaren arrazoiak sailkatzeko. Ez da erraza haiek irakurtzea Mondragon taldeko enpresa historikoan jardun ziren askorentzat, artikuluak gupidarik gabe aztertzen baititu langile-bazkideen jarrerak eta zuzendaritzaren hutsak. Kontua da idatziak jasotzen dituela «alderantzizko hierarkia» eta «gaixotasun-baimen kopuru handia» moduko hausnarketak, eta hedabide batzuek langileengan jarri dutela fokua lerroburu deigarriak eginez, haiena balitz bezala porrotaren ardura nagusia.

Pagaburuak bilatzeko epea agortu zela ematen zuenean azaldu dira hilotza langileen bizkar jarri nahi dutenak. EHUko txosten entzutetsua ez beste zurigarri bat baliatu beharko dute, ordea, Iñaki Heras katedradunak berak garbi esan baitu egunkari honetan artikuluaren ondorioa ez dela hori: «Ez da, inondik inora ere. Lerroburu batzuk deigarriak egin zaizkigu. Fagorren gaia erakargarria da, badakigu. Kontua da Fagor Etxetresnak enpresaren porrotaren arrazoiak hainbat direla, eta horietako bat baino ez dela giza baliabideen inguruko politika».

Herasek berak dio egia dela «nepotismoa» egon zela kontratazioan, eta «gaixotasun-baimen kopuru handia» erregistratu zela itxieraren aurreko urteetan; dio «alderantzizkako hierarkiak» ez zuela lagundu porrotera zeraman norabidea aldatzen; langile gehienak bazkideak ere bazirela gogoratu du, eta horrek beti dakarrela ardura gehiago enpresaren martxan, begien bistakoa baita. Baina, era berean, onartu du Frantziako Brandt taldearen erosketaren zorra «oso garrantzitsua» dela hondoratzea azaltzeko, operazio hura nola gobernatu zen alegia, merkatu heldu batean lehiatzeko arazo handiak egon zirela, banaketa desegokia eta marka kokatzeko gorabeherak egon ziren bezala. Ekoizpen lerro batzuk ixtea edo lekuz aldatzea ere arrazoizkoa izango zela zehaztu du, eta ez zela egin. Alegia, hainbat izan zirela Fagor Etxetresnak enpresa erreka jotzera eraman zuten arrazoiak, askotarikoak.

Alferrik izan ez den lezioa

Porrotaren kronika jarraitu duenari nekez egingo dio ihes fokua kooperatibismoan jartzeko zeharkako modua dela langile-bazkideen gainean jartzea. Euskal industria aparteko egiten duen mugimenduari eztena hainbeste aldiz sartzea kasualitatez egokitzen dela sinetsiko dute tolesgabeek, beharbada, baina ez eraso horiek zenbatu dituztenek. Arlo pertsonala alde batera utzita, Mondragon taldeko kooperatibak dira Fagor Etxetresnak ikurraren deskalabruaz gehien ikasi dutenak. Haiek eman zioten hauspoa zonbiari, elkartasun sistemaren botoia behin baino gehiagotan sakatuz, eta enpresa horietan dihardutenek inork baino hobeto dakite bazkide-langile izateak ardura berezia dakarrela.

Izan ere, Mondragonek bere hiztegia zabaldu du Fagorrenaz geroztik. «Kooperatiben iraunkortasuna da kooperatibistena bermatzeko tresnarik eraginkorrena», dio korporazioak. Labur esateko: enpresaren baliabide propioak aurrena, eta bazkide bakoitzaren patrika ondoren. «Autoexijentzia eta ardura partekatua» ere ez dira kasualitatez iritsi Arrasatera.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Uganda-Nairobi-Mombasa trenbidea, Txinako diruarekin finantzatua, Nairobiko parke nazionaletik pasatzen. ©Daniel Irungu / EFE

Afrika itotzen duen zorra

Iker Aranburu

Mendearen hasieran behera egin ondoren, Afrikaren zorrak gora egin du atzera, interes tasa apalen eta mailegatzaile berrien eskutik. Orain, baina, interesak handitzen ari dira, diru beharrak ez dira desagertu, eta Saharaz hegoaldeko Afrikako herrialdeen erdiek arazoak dituzte zorrari aurre egiteko.

Elisabeth Borne Frantziako lehen ministroa, Asanblean. ©Christophe Petit Tesson / Efe

Sindikatuen ezezkoarekin hasi du Bornek erretretaren erreforma

Iker Aranburu

Frantziako Gobernuak 64 edo 65 urtera gibeleratu nahi du erretretaren adina, Gizarte Segurantzaren kontuak orekatzeko. Sindikatu guztiak bat eginik daude erreformaren aurka, eta protestak iragarri dituzte urtarrilerako

Etxebizitzak salmentan eta alokairuan Iruñeko Alde Zaharrean ©Iñigo Uriz (Foku)

Hipoteka izoztu ahalko dute Kutxabankeko bezero «zaurgarrienek»

Jokin Sagarzazu

Finantza erakundeak bat egin du Espainiako Gobernuaren Praktika Onen Kodearekin. Interes tasen igoeragatik, hipotekaren zenbatekoa orain berrikusi behar dutenek batez beste 200 eurotik gorako igoera izango dute hilero.

Macron, atzo, Albaniako hiriburuan. ©Malton Dibra / EFE

Macron: «Fikzioa dira argindar mozketak»

Berria

Argindar mozketei buruzko eztabaida beroa hoztu nahi du Emmanuel Macron Frantziako Errepublikako presidenteak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...