Noiz sortua: 2018-09-30 00:30:00

GEURE KONTU

Derryko neskak mugen aurka

Derryko Bogside auzoan, mugaren aurkako kanpaina.
Derryko Bogside auzoan, mugaren aurkako kanpaina. IVAN SANTAMARIA Tamaina handiagoan ikusi

Ivan Santamaria -

2018ko irailak 30

Free Derry Corner (Derry askeko izkina) Irlanda garaikideko historiaren oroitarri indartsua da. Urrian 50 urte beteko dira hiri horretan egin zenetik eskubide zibilen aldeko mugimendua dinamizatu zuen mobilizazioa. Derry askeko pareta soil horrek sinbolizatzen du iparraldeko sei konterrietan egondako diskriminazioaren aurkako borroka. Gerora etorriko ziren biolentzia eta gatazka urte mingotsen —Igande odoltsua, bereziki— memoria ere bada.

Memoria bizi horrek gaur egungo arazoei erreparatzea eskatzen du. Itxura berezia izan du azken asteotan izkinak. Normalean zuriz margotuta dagoen paretak arrosa kolorea hartu du, organo donazioen aldeko kanpaina bat bultzatzeko. Derry askean sartzen ari zara orain lelo ezagunari beste bat gehitu zaio, azpian: Derryko neskak mugen aurka.

Tanya McCamphillen gogoeta batetik abiatutako kanpaina bat da. Londresen lan egin, eta Ipar Irlandara bueltatu ohi da, Derryko jaioterrira, eta denbora asko igaro ohi du Donegalgo kostaldean ere, etxetzat duen gunea. Bidaia hori askotan egiten duen pertsona gisa, antsietate geroz eta handiagoa sortu zaio: zer gertatuko da hainbeste maite duen mugimendu askatasunarekin brexit-a gauzatzen denean? Txikitatik ezagututako askatasun horiek benetan arriskuan daude? Inor ari da pentsatzen muga fisiko gotor bat ezartzeak han bizi diren herritarrengan sor ditzakeen arazoetan eta traumetan?

Hala, bururatu zitzaion mugen aurkako kanpaina abiatzea. Mugarik ez jartzeko eskaera bere horretan naif samarra irudi lezake —ez Irlanda zatituan ezta Irlandako itsasoan ere muga egotea defendatzen dute—, baina, ezer baino gehiago, erakusten du gizartean dagoen etsipen geroz eta handiagoa. Londresen, Dublinen eta Bruselan asko hitz egiten ari dela Irlandako mugaldeari buruz, baina ez direla haien ahotsak benetan entzuten ari. Kanpaina hainbat hiri eta herrietan zabaldu da, eta lortu du arreta bereganatzea. Bere txikitasunean, kezka sakonago baten erakusgarri egokia bada.

Ez da bakarra. Clare Dwyer Hogg kazetari eta gidoilariak idatzi eta Financial Times egunkariak ekoiztu duen film labur batek ere zeresan handia eman du. Bertan, Stephen Rea aktorea zorrotz mintzo da muga gogorraren inguruan, eta kargu hartzen die brexit-aren aldeko politikariei, arazoa gutxietsiz egin dituzten adierazpenengatik. Jacob Rees-Mogg parlamentari tory-ak esan zuen ez zuela zertan muga hori bisitatu bertako arazoa ezagutzeko. Arrazoia ematen dio Reak, ironiaz: «[Ulertzeko] bertan bizi behar zenuen».

Aurten hogei urte bete dira Ostiral Santuko akordioa sinatu, bozkatu eta indarrean sartu zenetik. 3.600 pertsona baino gehiago hil zituen gatazka armatu bati amaiera eman zion. Ziur aski, ez da agiri perfektua inorentzat, baina Irlandako iparraldean bizitzak aurrera egitea ahalbidetu du. Itun horretan hitzez esaten dena bezain inportantea da esaten ez dena: akordio horrek mugaren bi aldeetako biztanleei aukera ematen diela euren harreman pertsonal, ekonomiko eta sozialetan sakontzeko, hala nahi badute, gobernuen arteko lankidetzatik harago.

Irlandak banatuta segitzen du, bai, eta banaketa horrek ondorio praktiko batzuk ditu —moneta ezberdinak, esaterako—, baina brexit batekin arrakala handitzeko arriskua itzela da. Irlanda iparraldeko sei konterriak ez badaude merkatu bakarrean eta aduana batasunean, horrela gertatuko da.

Erresuma Batuko lehen ministroak, Theresa Mayk, baztertu du Ipar Irlandari estatus berezi hori aitortzea. Horretan bidelagun du DUP, alderdi unionista nagusia. Mayk DUPrekiko Westminsterren daukan dependentziak hautsi du Ipar Irlandako auziei buruz Erresuma Batuko eta Irlandako Gobernuek teorian izan beharreko neutraltasuna. Beto aukera eman zaio DUPi.

Ipar Irlandan hautesleen %56k bozkatu zuten brexit-aren aurka, eta soilik DUPek egin zuen kanpaina irteeraren alde. Ez dira bateragarriak Irlandan barne mugarik ez egotea eta Erresuma Batua aduana batasunetik ateratzea. Hortxe dago kontua. Estatus berezirik gabe, irtenbide bakarra utzi zaie hausturarik nahi ez dutenei: Irlanda batuko duen eskaintza erakargarri, serio eta zabal bat abiatzea.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 28an eguneratua, 18:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hiru pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 23 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta sei gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 28.976 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.037 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Baionako ospitalea, artxiboko irudi batean. ©Guillaume Fauveau

Mugak irekitzeko eskariak ugaritu egin dira

Berria

Edouard Philippek aipatu du mugako kontrolak kentzeko aukera. Ekainaren 15etik aitzinera izanen litzateke. Iñigo Urkulluk eta Alain Roussetek eskari horixe egin dute; Urkullu Espainiako presidenteari zuzendu zaio, eta Rousset, Frantziakoari, gutun bidez. «Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa Euroeskualdean mugaz gaindiko mugikortasuna errazteko» eskatu diete. Nafarroako Gobernuak ere bat egin du eskari horrekin.

Gipuzkoaren eta Lapurdiren arteko mugako saltokiak. Muga ekainaren 15ean zabaltzea «litekeena» dela esan du Edouard Philippe Frantziako lehen ministroak. ©Jon Urbe / Foku

Ipar Euskal Herria bigarren fasean sartuko da ekainaren 2tik aitzina

Oihana Teyseyre Koskarat

Ostatuak zabalduko dituzte, baina neurri zorrotzak errespetatzeko baldintzarekin. Hirugarren fasea ekainaren 22an hastea espero dute.

Irun eta Hendaia arteko muga, apirila erdian ©Guillaume Fauveau

«Mugaz gaindiko mugikortasuna zabaltzeko» eskatu dute Urkulluk eta Roussetek

Berria

Gutun bat bidali dio Iñigo Urkullu EAEko lehendakariak Espainiako Gobernuko presidenteari, «Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa Euroeskualdean mugaz gaindiko mugikortasuna zabaltzeko». Gutun beraren kopia helarazi dio Alain Rousset Akitania Berriko presidenteak Edouard Philippe Frantziako Gobernuko lehen ministroari.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna