GEURE KONTU

Derryko neskak mugen aurka

Derryko Bogside auzoan, mugaren aurkako kanpaina.
Derryko Bogside auzoan, mugaren aurkako kanpaina. IVAN SANTAMARIA Tamaina handiagoan ikusi

Ivan Santamaria -

2018ko irailak 30

Free Derry Corner (Derry askeko izkina) Irlanda garaikideko historiaren oroitarri indartsua da. Urrian 50 urte beteko dira hiri horretan egin zenetik eskubide zibilen aldeko mugimendua dinamizatu zuen mobilizazioa. Derry askeko pareta soil horrek sinbolizatzen du iparraldeko sei konterrietan egondako diskriminazioaren aurkako borroka. Gerora etorriko ziren biolentzia eta gatazka urte mingotsen —Igande odoltsua, bereziki— memoria ere bada.

Memoria bizi horrek gaur egungo arazoei erreparatzea eskatzen du. Itxura berezia izan du azken asteotan izkinak. Normalean zuriz margotuta dagoen paretak arrosa kolorea hartu du, organo donazioen aldeko kanpaina bat bultzatzeko. Derry askean sartzen ari zara orain lelo ezagunari beste bat gehitu zaio, azpian: Derryko neskak mugen aurka.

Tanya McCamphillen gogoeta batetik abiatutako kanpaina bat da. Londresen lan egin, eta Ipar Irlandara bueltatu ohi da, Derryko jaioterrira, eta denbora asko igaro ohi du Donegalgo kostaldean ere, etxetzat duen gunea. Bidaia hori askotan egiten duen pertsona gisa, antsietate geroz eta handiagoa sortu zaio: zer gertatuko da hainbeste maite duen mugimendu askatasunarekin brexit-a gauzatzen denean? Txikitatik ezagututako askatasun horiek benetan arriskuan daude? Inor ari da pentsatzen muga fisiko gotor bat ezartzeak han bizi diren herritarrengan sor ditzakeen arazoetan eta traumetan?

Hala, bururatu zitzaion mugen aurkako kanpaina abiatzea. Mugarik ez jartzeko eskaera bere horretan naif samarra irudi lezake —ez Irlanda zatituan ezta Irlandako itsasoan ere muga egotea defendatzen dute—, baina, ezer baino gehiago, erakusten du gizartean dagoen etsipen geroz eta handiagoa. Londresen, Dublinen eta Bruselan asko hitz egiten ari dela Irlandako mugaldeari buruz, baina ez direla haien ahotsak benetan entzuten ari. Kanpaina hainbat hiri eta herrietan zabaldu da, eta lortu du arreta bereganatzea. Bere txikitasunean, kezka sakonago baten erakusgarri egokia bada.

Ez da bakarra. Clare Dwyer Hogg kazetari eta gidoilariak idatzi eta Financial Times egunkariak ekoiztu duen film labur batek ere zeresan handia eman du. Bertan, Stephen Rea aktorea zorrotz mintzo da muga gogorraren inguruan, eta kargu hartzen die brexit-aren aldeko politikariei, arazoa gutxietsiz egin dituzten adierazpenengatik. Jacob Rees-Mogg parlamentari tory-ak esan zuen ez zuela zertan muga hori bisitatu bertako arazoa ezagutzeko. Arrazoia ematen dio Reak, ironiaz: «[Ulertzeko] bertan bizi behar zenuen».

Aurten hogei urte bete dira Ostiral Santuko akordioa sinatu, bozkatu eta indarrean sartu zenetik. 3.600 pertsona baino gehiago hil zituen gatazka armatu bati amaiera eman zion. Ziur aski, ez da agiri perfektua inorentzat, baina Irlandako iparraldean bizitzak aurrera egitea ahalbidetu du. Itun horretan hitzez esaten dena bezain inportantea da esaten ez dena: akordio horrek mugaren bi aldeetako biztanleei aukera ematen diela euren harreman pertsonal, ekonomiko eta sozialetan sakontzeko, hala nahi badute, gobernuen arteko lankidetzatik harago.

Irlandak banatuta segitzen du, bai, eta banaketa horrek ondorio praktiko batzuk ditu —moneta ezberdinak, esaterako—, baina brexit batekin arrakala handitzeko arriskua itzela da. Irlanda iparraldeko sei konterriak ez badaude merkatu bakarrean eta aduana batasunean, horrela gertatuko da.

Erresuma Batuko lehen ministroak, Theresa Mayk, baztertu du Ipar Irlandari estatus berezi hori aitortzea. Horretan bidelagun du DUP, alderdi unionista nagusia. Mayk DUPrekiko Westminsterren daukan dependentziak hautsi du Ipar Irlandako auziei buruz Erresuma Batuko eta Irlandako Gobernuek teorian izan beharreko neutraltasuna. Beto aukera eman zaio DUPi.

Ipar Irlandan hautesleen %56k bozkatu zuten brexit-aren aurka, eta soilik DUPek egin zuen kanpaina irteeraren alde. Ez dira bateragarriak Irlandan barne mugarik ez egotea eta Erresuma Batua aduana batasunetik ateratzea. Hortxe dago kontua. Estatus berezirik gabe, irtenbide bakarra utzi zaie hausturarik nahi ez dutenei: Irlanda batuko duen eskaintza erakargarri, serio eta zabal bat abiatzea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

FRANCISCO SECO / EFE ©Christine Lagarde, Europako Banku Zentraleko presidentea.

Aldaketarik ez EBZren akuiluetan

Irune Lasa

Christine Lagardek uste du pandemiari aurre egiteko murrizketak «zama» izango direla lehen hiruhileko honetan ere, baina euroguneko ekonomiak 2021. urtea %3,9ko hazkundearekin amaituko duela dio oraindik. 

Garbitzaileen manifestazioa, gaur. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Ehunka garbitzaile manifestatu dira beren lan baldintzen alde, Donostian

Xabier Martin

Eraikuntza eta lokaletako emakume garbitzaileek kale garbitzaile gizonezkoen aldean duten arrakala salatu dute, bi eguneko grebaren lehen jardunean

Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia. ©Juan Carlos Ruiz / Foku

Baimendutako zor osoa hartuko du Gipuzkoak, gastua %7,4 handitzeko

Iker Aranburu

Mubil, Adinberri eta beste «etorkizun proiektuek» EBren finantzaketa jasoko dutela espero du Olanok, baina ez du diru hori kontuetan sartu

Los Angeles elizan egin dute protestaren berri emateko agerraldia ©Endika Portillo/ Foku

Manifestazio bateratu bat egingo dute Arabako enpleguaren defentsan

Aitor Biain

Hainbat enpresa eta sektoretako langileek deitu dute protestara. Hilaren 30ean egingo dute, Gasteizen.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna