Albistea entzun

GEURE KONTU

Baotou, Trump eta lur arraroak

Baotouko laku toxikoa.
Baotouko laku toxikoa. TOBY SMITH Tamaina handiagoan ikusi

Xabier Martin -

2019ko ekainak 2

Baotou Txinaren jabetza da, Barrualdeko Mongolian. Urtero, 120.000 tonatik gora atera eta fintzen dira meategi hiri erraldoi horretan, eta oraindik erreserbak dauzka beste 30 urterako. Zer ateratzen den sufre usaineko infernu toxiko horretatik? Gaur egungo bizitzaren egunerokotasunean ezinbesteko bihurtu diren gailu teknologikoak egin ahal izateko lehengai estrategikoak, eta horien artean lur arraro gisa sailkatu dituzten hainbat mineral, praseodimioa, disprosioa edota iterbioa, batzuk aipatzearren. Zerk lotzen dituen ahoskatzeko hain zailak diren mineral horiek eta lerro hauen izenburuan azaltzen den Etxe Zuriko nagusi jaunak? Gerra komertziala, noski.

Lur arraroen hornidura Txinaren eta AEBen arteko merkataritza gerran sartu da bete-betean aste honetan, Washingtonek Huaweiri emandako kolpe itzelaren ondoren, hizpide baita mundu osoan Pekinen ahalezko erantzuna. «Ez esan ez genizuela abisatu», idatzi du Alderdi Komunistaren hedabide ofizialak lur arraroak AEBei saltzeari uztea «aukera oso erreala» dela azaltzen duen albistean. Lur arraroak hamazazpi elementu kimiko dira, goi teknologia duten gailuetan ezinbestekoak. Txinak dauka lur arraro gehien munduan, eta haiek AEBei saltzeari uzteak mugarria jarriko luke gerra komertzialean. Maiatzaren 21ean, Googlek Huaweiren hegoak moztu eta hurrengo egunean, Xi Jinpingek bisita egin zion JL Mag enpresari, lur arraroak atera eta fintzen dituzten sei erraldoietako bati. Mundua eraldatzen ari den teknologiaren bitaminak norenak diren gogoratzeko modu sotila izan zen. Txinan ateratzen baitira hamazazpi mineral arraro horien %80 baino gehiago, eta %90etik gora Txinan bertan fintzen dira, baita AEBan (Kalifornian) martxan dagoen meategi bakarrarenak ere. Han ez da behar murrurik migratzaileak gerarazteko; sufre kiratsa darion irudi apokaliptikoak edonor uxatzen du.

Ez da gasbide bat ixtea bezala

Lur estrategiko horien hornidura mozteko aukerak beldurra eragin dezake Etxe Zurian, berrikuntza osoak, industria berdeak, esaterako auto elektrikoak, eta beste hainbat atalek, baita militarrak berak ere, lur arraroak behar baitituzte. Mehatxu gisa eraginkorra izan daiteke, baina lur arraroen hornidura moztea ez da gasbide bat ixtea bezala. 2010ean Japoniaren aurka baliatu zuen estrategia hori Txinak Senkaku irlen gatazka dela eta, eta, ordutik, Washingtonek oso argi dauka Pekinen ia-monopolioa benetako mehatxua dela. Horregatik prestatu da tigre hori paperezkoa izan dadin, besteak beste, Brasilen, Australian eta AEBetan bertan lur arraroen jarduerari ekinez. Gaur-gaurkoz, ordea, oso handia da Txinarekiko duen mendekotasuna.

Pekinek iturria moztuko du, orduan? Ez da batere erraza hori gertatzea; hasteko, AEBetan soilik petrolioa fintzeko eta eraldatzaile katalitikoak egiteko behar dituztelako lur arraroak. Smartphone-ak, auto elektrikoen bateriak eta abar AEBetatik kanpo ekoizten dira, nahiz eta AEBetako konpainiek ekoitzi (Testa, Apple...). Pekin ez da hasiko hornidura modu orokorrean eteten, eta, hortaz, AEBek beti izango lukete aukera beste herrialde batzuei erosteko, produktua garestituko litzaiokeen arren. Mundu osoak behar dituen lehengaiak ukatzeko erabakia ez da berehala hartuko, alegia.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Ibilgailuak, A63 autobidean, artxiboko irudi batean. ©Guillaume Fauveau

Frantziako Gobernuak 100 euroren laguntza emango die autoa lanerako behar dutenei

Iker Aranburu

Abenduaren 31n amaituko da erregaiaren hamar zentimoko deskontu orokorra, eta hortik aurrera langile apalenentzat izango da laguntza. 

Etxebizitzak salmentan eta alokairuan Iruñeko Alde Zaharrean ©Iñigo Uriz (Foku)

Hipoteka izoztu ahalko dute Kutxabankeko bezero «zaurgarrienek»

Jokin Sagarzazu

Finantza erakundeak bat egin du Espainiako Gobernuaren Praktika Onen Kodearekin. Interes tasen igoeragatik, hipotekaren zenbatekoa orain berrikusi behar dutenek batez beste 200 eurotik gorako igoera izango dute hilero.

Macron, atzo, Albaniako hiriburuan. ©Malton Dibra / EFE

Macron: «Fikzioa dira argindar mozketak»

Berria

Argindar mozketei buruzko eztabaida beroa hoztu nahi du Emmanuel Macron Frantziako Errepublikako presidenteak.

Eguzki plakak eta haize errotak Dongtain, Txinako Jiangsu probintzian. ©ALEX PLAVEVSKI/ efe

Energia krisi globala ziztu bizian ari da indartzen berriztagarrien hazkundea

Irune Lasa

Energia segurtasunaren inguruko kezkak areagotu egin ditu inbertsioak. IEAren arabera, eguzki energia fotovoltaikoak 2027an gaindituko du ikatza

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.