Albistea entzun

Zientzia. ARGI ALDIAN

Maitasun-uhinak eta tardigradoak estralurtarrentzat

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2021eko abenduak 10

Marteren urtea izan da 2021a. Espazio-agentziak aurrekaririk gabeko ahalegina egiten ari dira planeta gorria hobeto ezagutzeko, eta, nola ez, bizidunen arrastoak topatzeko, puntako teknologia erabilita. Oraindik ez dute horren inguruko aztarnarik aurkitu, baina bestelako informazio ugari biltzen ari dira.

Bitartean, 1977an jaurtitako bi zunda zahar (haiek ere garaiko teknologia aurreratuenarekin) izarrarteko espazioaren mugatik gertu dabiltza, helburu are handiagoarekin: estralurtarrak aurkitzeko itxaropena izateaz gain, lortuz gero, mezu bat dute haientzat. Voyager zundak dira, eta kobrezko disko urreztatu bana dute, Lurrari eta lurtarroi buruzko informazio esanguratsuarekin.

Ez zen erraza izan diskoak diseinatzea. Horretarako, batzorde zientifiko bat sortu zuten, eta Carl Sagan jarri zuten haren buru. Taldeko kide Frank Drakek proposatu zuen informazioa disko batean grabatzea, zinta magnetikoak baino askoz ere iraunkorragoak baitira. Hori baino zailagoa izan zen edukia erabakitzea.

Azkenean, Lurreko bizidunen dibertsitate biologikoa eta kulturala erakusteko asmoz, 118 argazki eta 90 minutuko audio bat sartu zituzten, soinu natural eta artifizialekin, garai eta kultura desberdinetako musikarekin, agurrak 55 hizkuntzatan, eta baleen hizkuntzaren lagin bat. Horrez gain, giza elektroentzefalograma baten lagin bat ere sartu zuten, zehazki, maitemindutako emakume baten uhin zerebralak.

Grabaketa taldeko Ann Druyaren ideia izan zen. Zirraragarria iruditu zitzaion estralurtar batzuek, noizbait, giza pentsamendua irakurri ahal izatea. Taldeak ideia onartu zuen, eta hura aukeratu zuten, gainera, entzefalograma egiteko.

Kontua da, horretan ari zirela, Druya eta Sagan maitemindu, eta ezkontzea erabaki zutela. Hala, entzefalogramak Druyaren Saganekiko amodiozko gogoetak jaso zituen. Aitortu zuenez, erabat hunkituta zegoen pentsatuz milaka eta milaka urtetan iraungo zutela, eta, akaso, noizbait, norbaitek haiei esker jakingo zuela zer den maitasuna gizakiontzat.

Norbait hori estralurtarra izatea espero zuten. Baina gerta liteke espazioan bizidun batekin topo egitea, eta biziduna, jatorriz, lurtarra izatea. Izan ere, bizidun dezente bidali dira espaziora, nahita eta nahi gabe. Nahita: fruta-euliak, saguak, tximinoak eta txakurrak, gizakiei bidea irekitzeko; eta mikroorganismoak eta landareak, nazioarteko espazio-estaziora, ikerketarako. Nahi gabe: era askotako mikroorganismoak, gaizki esterilizatutako ontzi eta tresnetan, Ilargira, espazio zabalera, eta, agian, baita Martera ere.

Orain, egitasmo bat dago tardigradoak bidaltzeko izarrarteko espaziora, alegia, Voyager zundak bezain urrutira. Tardigradoak ornogabe obiparoak dira, eta, batez ere, muturreko baldintzetan irauteko gai izateagatik dira ezagunak. Espazio-bidaia luzeak jasateko gai ote diren jakin nahi dute egitasmoaren bultzatzaileek. Pena, disko urreztatuekin topo eginez gero, haiek entzuteko ahalmenik ez izatea.

Badago, dena den, beste aukera bat: estralurtarrek tardigradoak aurkitzea. Zientzia fikziozko telesail baterako abiapuntua izan daiteke.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Garbitzailea ezinbestekoa da ospitale batek ondo funtzionatu dezan»

Unai Etxenausia

Urte luzeak eman zituen Lorenzok Gasteizko Santiago ospitaleko gela guztiak garbitzen. «Lan gogorra» izan arren, goxo oroitzen ditu korridore horietan bere lankideekin batera pasatutako orduak eta haiengandik jasotako tratua.
<em>Te falta un Teleberri</em> saio berria. ©ETB
Gorka Rico eta Javi Rivero, Tolosako Ama jatetxeko sukaldariak. Ama jatetxea lekuz aldatuko dute aurten. ©JON URBE / FOKU

«Herritarrek saria eurena balitz bezala sentitu dute»

Amaia Jimenez Larrea

XXI. Madrid Fusion kongresuaren sukaldari berririk onenen saria jaso zuten joan den astean Javi Riverok eta Gorka Ricok. Oraindik ere oihartzun mediatikoa gainditzen ari direla esan dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...