Albistea entzun

Urmuga

Betiko argia odolaren mendian

Gerra agertokietan ibili eta gero, urmugalariek poesiaren, artearen eta musikaren bakea jaso dute. Altungana eta Saibi igo ondoren, euskal sagardoz bustitako ikuskizunaz gozatu dute.
Saibi tontorreko gurutzea, gerrako gudariei eskainia.
Saibi tontorreko gurutzea, gerrako gudariei eskainia. JOXEMI SAIZAR Tamaina handiagoan ikusi

Joxemi Saizar -

2020ko uztailak 19

Egitarauko etaparik laburrena izan dute urmugalariek Barazarretik Urkiolara. Abiatu eta berehala zutarri banaz hornitutako Altungana mendiko (765 m) bi tontorrak pasatu, Dimako mendatera jaitsi, Zumeltza, 1936ko gerran aerodromo gisa erabili zuten zelaia eta Arkaolan zerbait pikatu ondoren, Saibira (954 m) igo dira. Ostarteak dituzte. Inguruan, Urkiolako santutegiko lanpara ikusten den tokian, legendak dio altxorra dagoela gordeta. «Euzkadiko askatasunaren alde Saibi mendian borroka egin zuten gudariei betiko argia», dio gailurrean altxatutako harrizko gurutzearen plakak, jarri zutenean tropa frankisten hildakoentzat eraiki bazuten ere, Franco hil ondoren eskaintza aldatu arte. 1937ko martxoan eta apirilean errekete nafar eta eusko gudarostearen artean (brigada asturiarren laguntzarekin) izandako biktima ugariengatik Odolaren mendia ere deitzen zaio Saibiri.

Zaldiak eta Nafarroako Aezkoan eta Erronkarin almadietan garraiatzen zuten pinu edo leher gorriak bidean utzita, Urkiolako santutegira iritsi dira garaiz. Saio motza izateak ingurua hobeto ezagutzeko aukera eman die. San Antonio eliza neo-mediebala dago bertan, dorre neoklasikoa duena. Bi santu daude izen berarekin: Abad (baserritar eta animalien zaindariena, urtarrilaren 17an ospatzen da eguna) eta Paduakoa (behartsuen zaindaria, ekainaren 13koa). Lehenaren erromeria zaharragoa da, baina bigarrenarena da ezagunagoa, erromes asko erakartzen baititu; bikotekidea eskatzeko harri bati hiru buelta ematen dizkio jendeak. 1854ko erromerian, 6.000 erromesen aurrean, Jose Mari Iparragirrek lehen aldiz abestu zuen Gernikako Arbola. «Neguko haize elur eta euri, udaberriko lore, udako eguzki, udazkeneko pago orbel zimelduak, bitez gure oroigarri», dio Gerediaga elkartearen oroigarriak. Gernikako Arbolaren kimua ere bada landatua.

Eta, pandemiagatik inguru guztia triste xamar egon arren, eguna borobiltzeko ustekabe ederra izan da, xarmaz beteriko ekitaldi xumea. Mikel Garaizabal enologoak euskal sagardoari buruzko azalpenak eman ditu dastaketa batekin. Tartekatuta, Peru Magdalenak poesia emanaldi bat eskaini du Urbasa, Urbia, Urdaibai, Urkulu eta Urmuga hitzekin jolastuz, eta Nerbioi eta Ebro ibaietan jasotako ura Urkiolako santutegiko teilatuak bereizten dituen bi isurialdeetara itzuli du. Felipe Uriarte xerpa-xamanek Hiru Erregeen Itakara doazela gogorarazi du, eta, dakizuenez, saria bertan izan beharrean bidean dagoela zion Kavafisek. Poesia orrazteko, Gotzon Garaizabalek horma irudi bat margotu du, eta Juantxo Zeberiok pianoan eta Elene Arandiak ahotsean jarri dute jantzi musikala.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Erroiz olio enpresako kideak, Oinatz Bengoetxea pilotari ohia erdian dutela, atzo. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Urre berdearen zukua dastagai

Unai Etxenausia

Lantziegoko Erroiz olio enpresak oliba olio birjina estra berria aurkeztu du. Aurten, Bengoetxea pilotari profesional ohia gonbidatu dute Sustraiak zuku izarra dastatzera.
Txantxangorri bati eta onddo bati sakelakoarekin egindako argazkiek Merlin eta Mushtool aplikazioetan egindako bidea. ©BERRIA

Natura poltsikoan

Enekoitz Telleria Sarriegi

Geroz eta gehiago dira natura behatzen eta ulertzen laguntzen duten sakelako aplikazioak. Behatu litezke mendiak, onddoak, hegaztiak, landareak, zeruak... eta bahetu litezke ondoren behaketak. Adituek diote erabilgarriak, errazak eta herritarrak zientziara hurbiltzeko lagungarriak direla, baina tentuz erabiltzekoak ere bai, ez dutelako beti bete-betean asmatzen.

Jose Ignacio Jauregi —eskuinetik hasita bigarrena—, lankideekin, Michelin izar berdea esku artean dutela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Ongi elikatutako txerriek zapore hobea dute»

Amaia Jimenez Larrea

Lekunberriko Maskarada jatetxeak Michelin izar berde bat lortu du orain gutxi. Jatetxearen jasangarritasuna saritu dute, 'euskal txerri' izeneko arraza nola tratatzen duten aintzat hartuta.
 ©TAMARA ARRANZ

Ez ote da beranduegi autoeskolarako?

Mikel Yarza Artola

Borja Cobeagak 'No me gusta conducir' telesaila estreinatu du, gidabaimena 40 urterekin atera nahi duen gizon baten inguruko komedia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.