Albistea entzun

Herri Urrats: besta eta protesta, biak «ikaragarriak»

«Mobilizazio nazional oso indartsua izan da. Haluzinagarria izan da; ez daukagu hitzik! Itzuli gara 1990eko hamarkadan ospatzen zen Herri Urrats masibo horretara!», laburbildu du Koldo Rodriguez antolatzaileak. Besta eguna ez ezik, protesta eguna ere izan da: azterketak euskaraz egitea aldarrikatzeko. Bideoa, albistearen barruan.

<b>Nafarroa gunea. </b>Batez ere gaztez mukuru bete zen 'Badok'-ek babestu duen gunea.
Nafarroa gunea. Batez ere gaztez mukuru bete zen 'Badok'-ek babestu duen gunea. GUILLAUME FAUVEAU Tamaina handiagoan ikusi

Ainize Madariaga -

2022ko maiatzak 10 - Senpere

Seaskaren dei nazionalari erantzun dio herriak: bazter orotako jendea bildu baita herenegun Senpereko (Lapurdi) aintziran, gune oro mukuru bete utziz. «Horrek pozten gaitu, eta eskertzen diot mobilizazio erraldoiari», azpimarratu du Koldo Rodriguez Herri Urratseko koordinatzaileak. Bereziki kontuan hartuz COVID-19aren aitzineko hondar aldietan Nafarroa Garaiko, Gipuzkoako, Arabako eta Bizkaiko jende kopurua «mugatua» zela. «Hegoaldetik ere sekulako erantzuna izan da».

«Hamarnaka mila» pertsonak inguratu dute aintzira. 12:30ean, aparkaleku guziak beteak ziren; gune batzuetan edari eta janaririk gabe gelditu dira, nahiz eta «sekula baino gehiago» ekarri; autobusen kopurua «ikaragarria» izan da; sarrera nagusia «kolapsatua»egon da... Datu adierazgarri horiekin baloratu du Rodriguezek aurtengo arrakasta.

Bi urteko etenak ikara zerbait eragin zien antolatzaileei; Rodriguezek ez du arrangura kukutu: «Jai batzuetan gertatu dira sekulako borrokak, eta, horregatik, segurtasuna bikoiztu dugu. Baina alderantziz izan da: jendea etorri baita ondo pasatzera. Ikustea nola ateratzen zen jendea irribarrez, pozik eta alai: dena esan nahi zuen. Irribarrearen festa izan da. 19:00etan, jendea oraindik dantzan ari zen; guneak ezin itxiz ibili gara. Haluzinagarria, benetan!».

Koordinatzaileak bereziki azpimarratu du Nafarroa gunea, zeina Badok-ek babestu baitu: «Oso baikorra eta polita izan da BERRIArekin ukan dugun hitzarmena. Gosaldu edo bazkaldu bitartean BERRIA irakurtzeko aukera ematea nahiko genuke gune gehiagotara zabaltzea. Badok bada tresna bat ikastoletan erabiltzen dena, eta jende oso gutxik daki BERRIArena dela. Azkenean, zuhaitz bereko bi adar gara».

Gunean jo zuten, bertzeak bertze, Laparrak Seaskako lizeoko taldeak, Aho Zakil Konekxionek eta Agustin Alkhatek. Gainera, lau kontzertu berezi egon zitezen nahi izan dute antolatzaileek; alde batetik, agur bat: Skakeitan taldeak bere agur bira Herri Urratsetik abiatu baitu. Bigarrenik, aurtengo lemari leial, itzulera bat ekarri dute: Des-Kontrolen mende laurdenaren ospatzeko mundu bira Herri Urratsetik partitu baita, hiru urtez taula gainerat igan gabe egon eta gero. Hirugarrenik, Iparraldeko talde «indartsu» bat nahi zutenez, Willis Drummond ekarrarazi dute. Azkenik, «inoiz egon ez den zerbait» lortzeko, Duplari eman diote Ipar Euskal Herrian lehentze jotzeko parada. «Emozionatu dira guztiak; apoteosikoa izan da», gehitu du Rodriguezek.

Arrakasta gaitza bildu dute ere Xiberootsek, Pontx pailazoak, Astobabak eta Trikidantzek. «Ez genuen uste hainbeste jende egonen zenik erromerietan», aitortu du antolatzaileak.

Dantza gunea ere jendez betea egon zen egun osoan. Azpimarratzekoa da Kimua dantza taldeak ikusgarria eman zuela lehen aldikoz Ipar Euskal Herrian, generoari buruzkoa.

Haatik, hobetzeko bi puntu aipatu ditu Rodriguezek: alde batetik, haurren txokoa, txiki gelditu baitzitzaien. «Datorren urtean birformulazio bat pentsatu beharko dugu», eta bezperatik edo bi gau aitzin jindako jendearen kudeaketari dagokionez.

Izan ere, bezperan, jada, aintzira Herri Urrats egunekoa «bezalakoa» izateak harritu du koordinatzailea: furgonetan lo egin baitu jende parrastak, edo kanpatu. Horrek, preseski, antolaketan hobekuntzak egiterat eskatu du: «Sorpresaz harrapatu gintuen; eskertzen dugu etortzea, baina beharko dugu antolaketa hobetu, arazoak sortu baitizkigu».

Une hunkigarria boz dardartiaz laburtu du antolatzaileak: Leire Iribarne zenaren omenaldia: Diabolo Kiwi haren taldeak 14:30ean jo behar zuenez, tenore horretan, testu «polita» leitu dute megafoniatik; segidan, taldeak egin zuen Herri Urratsen kantua entzunarazi dute.

Besta bai, borroka ere bai

Zuberoan, Nafarroa Beherean eta Lapurdin murgiltze ereduan ikasten duten ikasleek ezin dituzte pasa azterketak beren hizkuntzan, gaiak ikasteko erabili hizkuntzan, berezko hizkuntzan. Karia horretara, Herri Urrats besta bat dela ez du dudan ezarri Rodriguezek, eta hala izaten segituko duela ere erantsi du; haatik, aurtengoak bereziki, gehikuntza bat bazuela azpimarratu du: «Mobilizazio egun nazional bat izan da: azterketak euskaraz egitearen alde, eta euskaraz ikasteko eskubidearen alde. Ikusi dugu jendeak erantzun duela».

Afera da frantses legeak aspalditik dioela azterketak frantsesez egin behar direla, salbu «lurraldeetako» hizkuntzen irakaskuntzak bestela behartzen baldin badu. Kasurako, frantsesek deitzen dioten «lurraldeetako» hizkuntzatzat daukate euskara: «Horregatik, brebeta osorik euskaraz egiten genuen, legeak hala baitzioen», oroitarazi du Peio Jorajuria Seaskako lehendakariak, azpimarratuz «gibelatzeak» bertzerik ez dela gertatu azterketak euskaraz pasatzeari dagokionez, eskubide horri uko egiten baitio orain Frantziako Hezkunde Nazionalak.

Bertzetik, Molac legearen karietara, zirkular bat argitaratu zuen abenduan Hezkunde Nazionalak, murgiltze ereduaren egoera «zuzentzeko», zeinak baitio baxoko azterketa batzuk euskaraz egiten ahalko direla. Alta, urtarrilean erran dute ez dutela aplikatuko. Jorajuriak zera erran du: «Behartu genituen idaztera, une politiko egokia baitzen, instituzio guziak gure alde agertu dira, jendea karrikara atera zen... Baina orain uste dute pasatu dela une hori, eta ez dute aplikatuko».

«Gibelatze» horiei ihardukitzeko, desobedientziarako deia egin du Jorajuriak, brebeta eta baxoa azterketei dagokienez —lehena 15 urterekin pasatzen dute, kolegioaren helmugan; bigarrena, berriz, 18 urterekin, lizeo garaiko hondar urtean—. Alde batetik, brebeta pasatu beharko duten hirugarren mailako ikasleen gurasoei; bultza ditzaten seme-alabak zientzietako azterketa euskaraz egitera, «nahiz ez dieten zuzenduko eta nota txarrak emanen dizkieten».

Bertzetik, irakasleei ere, desobedientziarako urratsa egin dezaten dei egin die Jorajuriak Seaskaren izenean. Iaz abiatutako xendratik abiatzea nahiko luke: hainbat irakaslek uko egin baitzioten azterketak zuzentzeari, euskaraz ez zireno. Ondorioz, bi irakaslek zigor ekonomikoak pairatu dituzte. Jorajuria dago frantses Hezkunde Nazionala ez ote den «urrunago joanen», zigor solas. Desobedientziarako akuilua garbi du lehendakariak: «Irakasleek eta ikasleek egiten duten lanaren errespetuz: erakatsi gai bat eta ondotik ez behar bezala zuzendua izatea? Ez».

Hirugarrenik, instituzioei ere desobedientziarako deia zabaldu die Seaskak: «Sustenga ditzaten eginen ditugun ekintzak ondoko aste eta hilabeteetan». Instituzioen babes zabala agertu da igandeko agerraldian ere: «Brebetaren gaian bereziki, baina baita baxoarenean ere, sentitu dugu instituzioen sustengua», aitzinerat ezarri du lehendakariak. Konparazione, Antton Kurutxarri Euskararen Erakunde Publikoaren izenean mintzatu zen, salatzeko onartezina dela brebetarekin gertatzen dena.

Eskubide eske auzitegirat

Desobedientzia egitea ez da Seaskak eginen duen ekintza bakarra. Baxoa azterketako ahozko nagusiaren parte bat legez euskaraz egin dezakete Seaskako ikasle guziek. Hala dio EEP eta frantses Hezkunde Nazionalaren arteko hitzarmenak. Aurten, lehentze izanen da erreforma aplikatuko dela, baina errektoretzak ez du nahi ikasle guziei zabaldu eskubide hori: ez die euskara berezitasun gisa hartu dutenei baizik aplikatu nahi, hots, ehunetik hamarri. Jorajuriak iragarri du Seaskak auzitegi administratibora joko duela eskubide horren kausitzeko: «Hitzarmenean idatzia bada ere, eta Hezkunde Nazionala engaiatu den hori egiterat, ez die nahi denei aplikatu. Beraz, estatua auzitegi administratiborat eramanen dugu ondoko aste eta hilabeteetan».

Hitzartzetik landa, Brebeta euskaraz elastikoa beztitu dute instituzioetako ordezkariek, argazkia ateratzeko. Antton Kurutxarrik eta Peio Jorajuriak, baita honako hauek ere: Frederic Espagnacek Akitaniaren izenean, Jean-Jacques Lasserrek departamenduaren ordezkari gisa, eta Jean Rene Etxegaraik Euskal Hiri Elkargoaren izenean.

Borrokak fruituak ere ekartzen ditu: aurtengo Herri Urratsi esker, Seaskaren borzgarren kolegioa eraikitzen ahalko baita, Senperen berean. Departamenduak igandean berretsi zuen bat egiten duela proiektuarekin, eta lagunduko duela horretan.

Jorajuriak eta Rodriguezek eskerrak eman nahi izan dizkiete igandekoko egunaren antolaketan parte hartu duten guziei, bai ere musika taldeei. «Erakutsi duten prestutasunagatik eta emandako baldintzengatik, haiek guziak gabe ez bailitzateke posible», erran du lehendakariak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Entsalada berezien bila

Entsalada berezien bila

Berria

Hamaika errezeta eta hamaika modu dauden arren, otordu osasuntsuak prestatzeko plater egokiak dira entsaladak. Epelak zein hotzak, askotariko osagaiekin egin daitezke. Entsaladak egiteko zenbait ideia plazaratu dituzte Iruñeko Catachu, Gasteizko La Riojana, Donostiako Sutan Dago eta Gasteizko Black Salad jatetxeek.

 ©GOTZON ARANBURU / FOKU

«Auto elektrikora jo behar dugu»

Jakes Goikoetxea

Asko hitz egiten da energia motei buruz, baina gutxiago energia mota horien kudeaketa praktikoaz, hau da, modu eraginkorragoan erabiltzeko bideez. Saez de Ibarrak kudeaketa moduak ikertzen ditu.
Algortako Antzarrak kuadrilla, Jai Batzordearen tabernako botilak lekualdatu bitartean, jolasten, 1975. urtean. ©ANTZARRAK

Kalimotxoa, nazioarteko edari

Iraia Vieira Gil

50 urte dira Antzarrak kuadrillak kalimotxoa sortu zuela, Algortako Portu Zaharreko jaietan. Egindakoa eskertzeko, omenaldi bat egingo diete abuztuaren 12an, Getxon.
Araitz Katarain, Janire Arrizabalaga eta Izaro Bilbao, Lokatz Loreak taldeko partaideak. ©BESTEAK

Bertsolaritzaren alderik frikiena

Iraia Irazusta Mujika

Lokatz Loreak sormen taldeak 'Bertso saio frikiak' antolatu ditu. Abuztuan eta Irailean egingo dituzte Bizkaiko gaztetxeetan, eta etzi izango da lehenengoa, Zornotzan, Harry Potterri buruz

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...