Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA

Bizia kolektiboari emana

Mixel Berhokoirigoin omendu dute Ainhize-Monjolosen, Euskal Herriko Laborantza Ganberaren bestan, haren heriotzaren lehen urteurrenean. Haren zintzotasuna goraipatu dute.
Mixel Berhokoirigoini egindako omenaldia, atzo, Ainhize-Monjolosen.
Mixel Berhokoirigoini egindako omenaldia, atzo, Ainhize-Monjolosen. GUILLAUME FAUVEAU Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2022ko maiatzak 8 - Ainhize-Monjolose

Antzerki baten gisan, bost agerraldi izan ditu Mixel Berhokoirigoinen bizitzak, edo, gutxienez, horrela oroituko dute anitzek. Atzo, zendu zen lehen urteurrenean, omenaldia egin zioten Ainhize-Monjolosen (Nafarroa Beherea), EHLG Euskal Herriko Laborantza Ganberaren urtebetetzearen karietara. Nola ez, bertan pasatu baitzuen bizitzaren zatirik handiena, lekuko laborantza iraunkorraren alde lanean.

Laborari, sindikalista eta bakegile gisa ezagutzen dute gehienek. Baina antzerkilaria ere izan da Berhokoirigoin; eta, hain zuzen horregatik, haren bizitza obra baten pare ezarri zuten atzo: Txomin Hegi eta Marie-Agnes Gorostiaga taula zuzendariek aurkeztu zuten bi oreneko omenaldia. Lehenik, gaztaroa. Gamarteko (Nafarroa Beherea) Uhartea etxaldean sortu zen, 1952an, eta gurasoen segida hartu zuen, laborari.

Orduan hasi zen xendra berrietatik pasatzen: laborantza eskolan sartu zen, amak akuilaturik. Hazparnen (Lapurdi) egon zen, eta han izan zuen lehen esperientzia militantea. 1968ko maiatza ikasketetan zela ezagutu zuen. Urte hartan, greba eguna egin zuten ikasleek, eta ordezkaritza bat osatu irakasleekin negoziatzeko. Berhokoirigoinek berak kontatu zuen garai hartan gertatutakoa bideo batean, eta, atzo, EHLGren urteburuan lehen aldiko eskas izanagatik ere, haren irudiek eta haren ahotsak hartu zuten gela. Anekdotaz anekdota, bere bizipenak, bere ahotik.

Bidelagun izan dituen dozenaka jende mintzatu ziren. Erraterako, Arño Oxandabaratz, harekin antzerkian aritua: «Usu rol nagusia zuen, ona baitzen biziki». Matalazena egin zuen behin, eta Ainhize-Monjoloseko entzuleek denboran barna bidaiatu ahal izan zuten, Berhokoirigoin Matalazen rolean nola ari zen ikusteko.

Sindikatutik ganberara

Berhokoirigoin laborantza munduko sindikalismoan egindako lanagatik oroitzen dute gehienek. ELB sindikatuaren sorreran izan zen. Mikel Hiribarren laborari eta Itsasuko (Lapurdi) auzapeza mintzatu zen garai hartaz, nahiz eta «hiru minutuz hamarkadetan gertatutakoa kontatzea ez den erraza». Frantziako Estatuko laborantza munduko lagunak ere etorri ziren, eta denek gizon «zuzen eta langile» gisa definitu zuten. Bertsotan laburbildu zuen Patxi Iriartek Berhokoirigoinen ibilbidea: «Mixelek dena ematen zuen / ordainean pentsatu gabe».

ELB sorturik ere, Berhokoirigoinek argi omen zuen laborantza ganbera ezinbestekoa zela Ipar Euskal Herriarentzat eta garapen instituzionalarentzat. ELA sindikatuak eta Manu Robles Arangiz fundazioak laguntza ekarri zuten proiektu hura aitzinera eramateko. Alta, oztopo anitz izan zituzten: orduko prefetak laborantza ganbera ilegalizatzeko mehatxua egin baitzion. Baina, hor ere, aitzina segitu zuen Berhokoirigoinek EHLG sortu arte. Auzitan pasatu zen, eta, gerora, zuritu zuten. Jean Rene Etxegarai egungo Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria izan zuten abokatu. Hitza hartu zuen atzo: «Haren kontrako karguen gainetik aitzina segitu zuen, buruan izanez EHLGk Ipar Euskal Herriko paisaia instituzionalean ukanen zuen lekua».

Bakearen alde

Azken agerraldia bakegintzaren alde egindako lanarena izan zen. 2016tik, Luhusoko operaziotik, Bakegile izan zen Berhokoirigoin. Luhuson (Lapurdi) atxilotu zuten, beste lagun batzuekin batera, 2016an, ETAren arma batzuk desegiten ari zirela. Gau hura ongi gogoan du Txetx Etxeberri bakegileak, hura ere han baitzen. Frantziako Poliziaren presioa sumaturik, Berhokoirigoin deitu zuen, ez zedin etorri. Baina hark baietz, etorriko zela, «han» baitzen haren «lekua». Hala, haren «koherentzia» omendu nahi izan zuen Etxeberrik. Bide beretik mintzatu zen Anaiz Funosas Bake Bideko bozeramailea ere, eta «kolektiboari ekarritakoa» goraipatu zuen.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Eguzki irratia ©Jaoba Manterola / Foku

Eguzki irratiak salatu du lege berriak ez diela lizentziarik bermatzen irrati komunitarioei

Urtzi Urkizu

Hala ere, Iruñeko Eguzki irrati libreak lizentzia eskaera egingo du. Irratiak uste du badaudela nahikoa arrazoi lege berriaz ez fidatzeko.

2020ko deialdian parte hartu zuen Oletzero bat. / ©Andrakatue

«Zarpail edo dotore, gizon edo emakume, sor ditzagun gure Olentzero propioak»

Jon Ordoñez Garmendia

Dantzan.eus atariak dei egin du etxean, eskolan, lantokian edo ikasgelan bakoitzak bere Olentzero egitera.

Filip Albor, Amaia Karrere eta Arantxa Hirigoien, <em>Ttinka</em> disko-liburuaren egileak. ©MATHIEU HARANBURU/ BELARRI

«Ikusi dut gauza gutirekin anitz pasarazten ahal dela»

Ainize Madariaga

'Ttinka' disko-liburua plazaratu du Hirigoienek, Filip Albor eta Amaia Karrerekin batera.Ttipitik «on» denez kantuak eta ipuinak euskaraz entzutea, haurren beharretara egokitu dute obra.
Jon Zabaleta, HernaniKomik azokan emandako Joseph Camino saria eskuetan duela. ©JON URBE / FOKU

«Marrazteak goizero jaikitzen laguntzen dit»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Trazu ezberdin asko dituen bineta erraldoi bat da Zabaletaren bizitza, marrazkiz zirriborratu duena. Hernani bere jaioterrian saritu dute, eta euskal komikiari egindako ekarpena aitortu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.