Albistea entzun

Hemingwayren bizitzari buruzko dokumental saio bat Filminen

Asteartetik aurrera ikusi ahalko da 'Hemingway' ordainpeko plataforman. Sei atal ditu, bakoitza ordubetekoa
Ernst Hemingway AEBetan jaiotako idazle eta kazetaria, 1937an.
Ernst Hemingway AEBetan jaiotako idazle eta kazetaria, 1937an. FILMIN Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2021eko abenduak 12

Munduko herrialde askotan du sona Ernest Hemingway AEBetako idazle eta kazetariaren obrak. Euskal Herriarekin ere lotura sendoa izan zuen: Iruñeko sanferminekin lotzen dute askok, Fiesta eleberriaren (1926) oihartzuna dela medio. Baina idazlea Euskal Herriko beste txoko askotan ibili zen —Gernika-Lumoko (Bizkaia) Euskal Herria museoan ikusgai dago Hemingway & Euskal Herria erakusketa—. Filmin streaming plataformak, berriz, Hemingway sei ataleko dokumental saioa ikusgai jarriko du datorren asteartean.

Ken Burnsek, zeinek makina bat Emmy sari irabazi dituen, sortu du dokumental saioa. Lynn Novick ohiko kolaboratzailearen laguntza izan du idazle estatubatuarraren erretratua zuzentzeko. Gidoilari burua Geoffrey C. Ward da. Argazki zuzendariak, berriz, Christopher Loren Ewers eta Buddy Squires.

Hemingwayk literaturaren munduan izan zuen gorakada bizkorra, alkoholismoarekin izan zituen arazoak, horrek eragindako gaitzak, eta bizitzaren bukaerako urte suntsitzaileak kontatu dituzte saioan. Jeff Daniels aktoreak jarri dio ahotsa sanferminen zale entzutetsuenari. Halaber, Meryl Streep eta Patricia Clarkson aktoreek jarri diete ahotsa Hemingwayren lau emazteetako biri. Peter Coyotek egin du narratzailearena.

Burnsek azaldu duenez, ia sei orduko lanean idazle eta kazetariaren bi aldeak jaso dituzte: gizon «gaixo, biolento eta jasanezina» batetik; eta artista «argi, distiratsu eta sentibera», bestetik. Novickek, bestalde, modu honetan definitu du Hemingway: «Bere garaiko gizon bat izan zen, eta garai hori ezin dugu aldatu. Arazoz betetako pertsona bat izan zen, edonola ere: buruko gaitzak izan zituen, eta adikzio asko».

Burnsek eta Novickek AEBetako beste pertsonaia batzuei buruzko dokumentalak egin dituzte: Mark Twain, Muhammad Ali, Jackie Robinson eta Roosevelt sendia. Zera esan du Burnsek: «Gure lanetan oso garrantzitsua da konplexutasuna eta kontraesana onartzea». Hemingwayrekin ere hala egin dute. «Zintzoen eta gaiztoen arteko dikotomia baztertzen dugu. Idazlearen kasuan, alfa ar bat daukagu, iraganeko garai bateko maskulinitatearen adibide izan daitekeena, eta, bestetik, izaera arazoak zituen idazle bat dugu, eta aitortu behar da modu zoragarrian idatzi zuela emakumeei buruz».

Variety aldizkariak laudatu egin du dokumental saioa, eta nabarmendu modu «ederrean» eta «erakargarrian» eraikia dagoela. The New York Times-ek eta Chicago Sun-Times-ek ere goraipatu dute.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Edorta Agirre. / ©Gorka Rubio, Foku

«Janari pista galduz gero, nahi duena salduko digu sistemak»

Miren Garate, Gipuzkoako Hitza

Janaren inguruan «gero eta desinteres handiagoa» ikusten du Edorta Agirrek, Amantala ta mantela liburuaren egileak. Dioenez, «zelofanez ontziratutako produktuek» hartu dute lehengaien tokia. «Horiek zer duten? Sinetsi egin behar, ez baitugu kriteriorik».

Sekulako giroa izan zen atzo Ondarroan, eguerditik hasita. ©URTZI URKIZU

'Azule', txingor euritan aurrera

Urtzi Urkizu

Bi urtez derrigorrez eten ostean, Zapato Azule jaia egin dute Ondarroan. Giro aparta izan da kaleetan, Dinamartxakoei ongietorria eman diete eta pentsiodunak omendu dituzte.
 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Niretzat, bertsoa terapia da; arazoren bat edukiz gero, bertsotan heltzen diot»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

40 urte igaro dira Arabako lehen bertso eskola sortu zutenetik, eta Lopez izan zen sortzaileetako bat. Ordutik, alboan izan du bertsoa, eta, eginiko lana eskertzeko, aurten berari eman diote Arabako bertsolari txapeldunari txapela jartzeko aukera.
Itziar Ituño aktoreak Malen Zubiri politikariarena egiten du <em>Intimidad</em> telesailean. ©DAVID HERRANZ / NETFLIX

'Intimidad', Netflixen gehien ikusi den telesaila, ingelesez bestekoetan

Urtzi Urkizu

Txintxua Filmsen fikzioa 58 herrialdetan sartu da Top10ean. IMDB-ko lehen 50etan kokatu da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...