Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA

Txorien bidaia, largabistekin

Agorrilaren erditsutik hasiak dira hegaztien migrazio mugimenduak. Horiek zaintzeko lanetan ari da CPAL elkartea, Saran, Lizarietako lepotik begira.
Hainbat lagun hegazti migratzaileei behatzen, atzo, Lizarietako lepoan, Saran.
Hainbat lagun hegazti migratzaileei behatzen, atzo, Lizarietako lepoan, Saran. GUILLAUME FAUVEAU Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2021eko urriak 24 - Sara

Ibanteli eta Axuria kaskoen artetik pasatzen dira hegazti migratzaileak. Ekialdeko Europako herrialdeak uzten dituzte janari beharrez, Espainia hegoaldera, eta Afrikara buruz. Udazkenean pasatzen dira Euskal Herriko zerutik; Sara (Lapurdi) eta Etxalar (Nafarroa) artean dagoen Lizarietako lepotik ezin hobeki ageri da txorien mugimendua. Largabistak begi aitzinean, orotariko hegaztiak ikus daitezke: arrano txikiak, miruak, gabirai arruntak edota ubarroi handiak. Atzokoa usoen migrazio eguna izan zen. Agorril erditsutik, 2.576 uso zenbatu ditu Kontaketarako, Babeserako eta Animaziorako CPAL elkarteak, Lizarietakoak.

Dozenaka lagun bildu ziren, atzo goizean, CPAL elkarteak antolatutako behaketa parte hartzailean. Pedagogia eta sentsibilizazioa egitea du xede taldeak. «Beha ezazue: Axuria kaskoaren ezkerretara, kurrilo arrunt bat duzue», bota du Mathilde Grand-Chavin elkarteko boluntarioak. Isiltasuna gailendu da, berehala, eta denek largabistetatik so egin diote kurrilo arruntari. Bakarrik ibiltzen da, zuria da, eta hegal puntak beltzak ditu. Aurten pasatu den espezie horretako 1.533. hegaztia da.

Usoak, berriz, taldeko migratzaileak dira. Eta, atzo, dozenaka talde pasatu ziren Lizarietako zerutik. «Ikusgarri bikaina», Grand-Chavinentzat. Talde handi bat pasatu da; begiratu diote guziek, baina ikusgarriak, oraingoan, badu zerbait tragediatik. Uso taldea pasatzearekin tiroak entzun baitira. Danba. Azkar, eta bortitz. Danba, berriz. «Ehiztariek postu bat dute ondoan. Badakigu eskualde honetan bereziki gai samina dela ehiza, eta sentsibilizazioa egiten saiatzen gara. Hegaztiei behatuz, zenbatuz, bada horiek miresteko beste manerarik, ehizatzea baino», uste du Grand-Chavinek.

CPAL elkartearen lana, berez, txoriak zenbatzea da. Datu bilketa egiten dute, eta, ondotik, ikerketa batzuk egiteko balio dute zenbaketek. «Hasteko, hemendik igarotzen den espezie kopurua kontatzen dugu, eta hegaldi bakoitzeko zenbat diren ere bai. Garrantzitsua da zenbatzea, baina, batez ere, denboran kokatzea. Hegaztien migrazioaren epeei ere behatzen diegu». Izan ere, klima larrialdiaren eraginez, migrazio epeak aldatzen ari dira, eta, zinezko ondorioak ezagutzeko «goizegi» izanik ere, «kezka iturri» da aldaketa. «Ohi baino berantago ikusten ditugu hegazti batzuk pasatzen. Ez da seinale ona», deitoratu du Grand-Chavinek.

Kezka ekologikoa

Hegaztien inguruko pedagogiaz harago, natura zaintzeko mezua zabaldu nahi du elkarteak. Kasurako, eta lekuko problematiketatik abiatzeko, eskopeta tiroak ere zenbatzen dituzte. Urriaren 1etik, 5.722 entzun dira. Zenbakia arbel batean idatzia dute, eta eguneratzen aritzen dira tiroak entzun ahala. «Usoen migrazioa hasia da, eta bulta honetan ehizak gora eginen du, berriz», azaldu du. Horrek ekologiari dagokionez egiten duen kaltea ere gogora ekarri du Grand-Chavinek: «5.722 tirorekin, guztira, 171 kilogramo berun dira naturan utziak direnak».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Fernando Rey itzultzailea eta Irene Vallejo idazlea, Iruñean egindako aurkezpenean. ©KIKE MORA

«Ahozkotasunari eginiko omenaldia ere bada»

Jakes Goikoetxea

Liburuen jatorriari buruzko saiakera atsegingarri, osatu eta arrakastatsu bat idatzi zuen Vallejok. Euskarara itzuli du Fernando Reyk, Pamielaren eskutik: 'Infinitua ihi batean'.
1 ©IDOIA ZABALETA / @FOKU

Urriaren azkenean, gaztaina etxean

Olaia L. Garaialde

Lehen, oinarrizko jakia zen gaztaina, baina, orain, gutxitan jaten da; esportatu egiten zen lehen, eta inportatu orain. Azken mendeetan, harremanak sortzen lagundu du. Batzuek historia ahaztu izan arren, badira gaztainari bizi berria eman dioten pertsonak, proiektuak eta ekintzak ere.

Uigurrek jasaten duten errepresioaren aurkako manifestazio bat, Hong Kongen, 2019ko abenduan. ©JEROME FAVRE / EFE

Uigurren etniako 71 kazetari preso ditu Txinako Gobernuak

Urtzi Urkizu

Mugarik Gabeko Kazetariek salatu dute informazio eskubidearen kontrako «errepresio gogorra» dagoela gaur egun Txinan

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.