Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA

Kapela janztea, prestigio iturri

'Balentziaga. Kapelaren dotorezia' erakusketa aurkeztu du Balentziaga museoak, burukoei balioa eman eta kapelagileen lana omentzeko. Maiatzaren 8ra arte egongo da ikusgai.
Balentziagaren kapela batzuk diseinatzailearen arroparekin batera daude erakusketan.
Balentziagaren kapela batzuk diseinatzailearen arroparekin batera daude erakusketan. GORKA RUBIO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ane Insausti Barandiaran -

2021eko urriak 31 - Getaria

Beste osagarri bat da kapela gaur egun, bufanda bat edo belarritakoak izan daitezkeen bezala. Ez da beti hala izan, ordea; garai eta testuinguruaren arabera, esanahi jakin bat izan dute kapelek. Cristobal Balentziagaren garaian, esaterako, autoritatearen sinbolo izan ziren, gainerakoengandik bereizteko erabiltzen baitzituen jendeak.

Kapelen balioa nabarmentzeko eta kapelagileen lanbidea omentzeko, Balentziaga. Kapelaren dotorezia erakusketa aurkeztu zuten ostiralean, Getariako (Gipuzkoa) Balentziaga museoan. Goi mailako joskintza etxe horren Parisko eta Madrilgo kapelagintza sailetan sortutako burukoen lehen nazioarteko erakusketa da, eta kapela siluetaren zati integral gisa ulertzea du xede.

Balentziaga museoaren eta Bartzelonako Diseinuaren Museoaren elkarlanaren emaitza da erakusketa, hainbat urtez aritu baitira diseinatzailearen bilduma ikertzen. Bostehun kapelaren artean 87 hautatu dituzte. Aurkezpenean, Miren Vives Balentziaga museoko zuzendariak, Pilar Velez Bartzelonako Diseinuaren Museoko zuzendariak eta Igor Uria eta Silvia Ventosa erakusketako komisarioek parte hartu zuten.

Erakusketa sei gunetan banatu dute, eta hormek eta testuek zuri-beltzeko ibilbide bat osatzen dute, soiltasunaren elegantzia iradokiz. Sarreran, forma kontuan hartuta, bost kapela mota ipini dituzte, erakusketako bisitariek gutxienez bost mota horiek bereiztea lortu dezaten: pillboxa, kasketa, pamela, turbantea eta txapela, hain zuzen. Adibide bakoitzaren alboan azalpen labur bat idatzi dute.

Parean, maniki bat dago, eta, sortzailearen kapelaz gain, haren arropa ere badarama. Izan ere, erakusketaren zati gehienetan kapelak soilik jarri badituzte ere, gune batzuetan Balentziagaren arropekin batera kokatu dituzte, silueta osoa nola geratzen den ikusteko: «Pertsona batek kapela bat jartzen badu, begirada bertara zuzentzen dugu, atentzioa ematen digulako», azaldu zuen Ventosa komisarioak.

Prestigioari eta tradizioari buruzkoak dira hurrengo bi guneak, eta bertan azaltzen da diseinatzailearen bildumak erosle gutxi batzuen aurrean aurkezten zituztela, eta bere oroimenetan bilatzen zuela sarri inspirazioa. Forma, material, teknika eta proportzio ugariren bidez osatutako lanek laguntzen dituzte azalpenak: artilezko feltroz egindako txapela batek eta satinez, tulez eta lumaz egindako beste batek, adibidez.

Aurrera eginda, diseinatzailearen oparotasuna eta dotorezia nabarmendu dituzte, eta «gutxiago gehiago da» dio azken atalak. Bertan, adibidez, zetazko sarga urdin bat dago, puntu beltzekin: «Sinplea dirudi, baina barruko egiturak ukitu berezi bat ematen dio», esan zuen Ventosak.

Amaieran, koloretsuenak

Azken zatian daude obrarik koloretsuenak: buruko urdinak, arrosak, berdeak eta moreak jarri dituzte, bata bestearen alboan. Baina, kapelez gain, horiek diseinatzerakoan egindako marrazkiak, guraizeak, lumak eta egurrezko moldeak ere badaude ikusgai, diseinatzeko prozesuari ere garrantzia emateko.

1937tik 1967ra arte sortutako burukoak dira, eta, antolatzaileen arabera, zaila zen garai hartan horiek lortzea, zeukan prestigioa zela eta. Orain, ordea, bilduma edonork ikusteko moduan izango da, maiatzaren 8ra arte.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Itziar Ituño aktorea, 'Mantangorri'-ren superposterra gehigarrirako egindako argazkian. / ©Maialen Andres, Foku

«Lanak bozgorailu handi bat eman dit»

Ane Insausti Barandiaran

BERRIAren Mantangorri gehigarriak Itziar Ituñori argiataratutako elkarrizketa argitaratu du gaur. Horrekin batera, superpostarra argitaratu da papereko edizioan.

Martxelo Otamendi, Irati Azkue, Felipe Uriarte, Joseba Barandiaran, Asier Goñi eta Aitor Esteban, Martin Ugalde kultur parkean, sari banaketan. ©JON URBE / FOKU

Sei zangorekin, eta hiru eskutara

Enekoitz Telleria Sarriegi

Joseba Barandiaran, Aitor Esteban eta Asier Goñik irabazi dute BERRIAren Bidaia eta Mendi Kroniken Lehiaketa. Nafarroa Garaian eta Nafarroa Beherean bizikletaz egindako bidaia kontatu dute.
 ©TXAKUR GORRIA

'Burnout': erreak kiskaltzen duenean

Enekoitz Telleria Sarriegi

OME Osasunaren Mundu Erakundeak, lanarekin lotutako gaixotasun gisa onartu du neke profesionalaren sindromea —'burnout' edo erreta dagoen langilearena—. Zerk eragiten du? Lan baldintza kaskarrek, eta antolakuntza eta komunikaziorik ezak. Zer eragiten du? Estres kronikoa, autoestimu falta eta lanarekiko atxikimendurik eza. Zer uzten du agerian? Enpresek eta erakundeek ez dutela interesik arazo psikosozialetan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.