Albistea entzun

Zorioneko zientzia: ezagutuz aldatzea

Felix Arrieta Frutos - Politologoa eta Deustuko Unibertsitateko irakaslea

2022ko azaroak 20

Inflazioak eta misilek gora begira jarrita gauzkaten aldian, begirada behera jaisterakoan ikusitako zerbaitek harritu gaitu aste honetan. Irulegin egindako indusketek euskaraz idatzitako lehen hitza izan daitekeena topatu dute: sorioneku omen da hitza, eta zorionekoa, aurkikuntza bera. Prozesua aurrera eraman duen Aranzadi Zientzia Elkartearen esanetan, urte askotako eta diziplinen arteko elkarlanaren emaitza izan da. Hala entzun diegu Leire Malkorra arkeologoari eta baita Joakin Gorrotxategi filologoari ere. Aste osoan zehar entzundako erreakzioek aurkikuntzaren garrantzia azpimarratzen dute: brontzezko eskuaren irudia daramaten kamiseta eta poltsak, bertso landuak eta analisi mamitsuak. Denak eman digu aditzera gaiak duen garrantzia. Baita Adaneroren biribilguneak ere.

Azaroaren 10ean, memoriaren egunean, Eider Landaberea, Virginia López de Maturana eta Unai Belaustegi historialari gazteek Begiradak. Euskadin gizarte eraikuntzarako oinarri partekatuak dokumentua aurkeztu zuten. Dokumentu hau hainbat biktima eta eragilerekin egindako prozesu baten ondorio izan da, eta etorkizunerako oinarriak jartzea du helburu. Ez da lan erraza izan, gaia eztabaida politikoaren erdigunean egon da aspaldion, baina dokumentuak ekarpen interesgarriak egiten ditu elkarrekin egin beharreko bide orri honetan.

Aste horretan bertan, Hurkoa Fundazioaren eta Deustuko Unibertsitatearen artean landutako Baturan tresna aurkeztu zen estatuko Gerontologia elkartearen aurrean. Baturan-ek hauskortasun egoerak neurtzea du helburu, eta Usue Beloki, Bakarne Etxeberria eta Amaia Mosteiro gizarte langileek garatutako tresna izan da. Aurrerapauso garrantzitsua da hauskortasunetik menpekotasunerako logikan gizarte politikak planteatzeko garaian, orain arte denak bigarren pauso horretan fokuratuta egon baitira.

Aurreko ostegunean, Javier Elzo Soziologia katedradun emerituak ongi merezitako saria jaso zuen bere ikerketa ibilbideagatik. Elzok gazteekin lotutako aferak landu izan ditu bere ikerketa lanetan, baita erlijioarekin edo baloreekin lotutakoak ere. Euskal gizartea eta honen norabidea ongi ezagutzen ditu, egin dituen inkesta eta ikerketa guztien ondorioz. Askotan esana du azkenaldian gure gizartea euskaldun fededun izatetik elizak hustu eta gimnasioak betetzera igaro dela. Egun berean, Jule Goikoetxea politologo eta filosofoak Burujabe edo menpeko. Munduari begira Euskal Herritik hitzaldia ematen zuen Subiranotasuna(k) aztergai nazioarteko kongresua ixteko. Nor garen eta zer garen inguruko hausnarketa garrantzitsuak, eztabaidatzeko zein begirada zabaltzeko.

Arkeologia, Filologia, Historia, Gizarte Lana, Soziologia, Filosofia eta Politika Zientzia. Garai batean humanitateak eta sozialak esaten zitzaienak, baina, egun, dagoeneko giza eta gizarte zientzien izenburupean kokatzen direnak. Zientziak. Nahiz eta gizartean, zientziaz hitz egiten denean, ez diren imajinarioan agertzen lehenak, ezta bigarrenak ere. Baina aipatutako adibideek erakusten dute giza eta gizarte zientziek badutela zer esana eta zer egina gure gizartean, eta eraldaketarako eta gizarte justiziarako bidean ezinbesteko tresna direla.

Azken hilabeteetako lerroburuetan (kazetaritza, horra hor beste gizarte zientzia bat), etengabe irakurri dugu talentua erakartzeko beharra. Hainbat eragilek behin eta berriro esan dute Euskal Herriak talentua behar duela eta baita diziplina zehatzetara mugatu ere: ingeniaritza, adimen artifiziala edo matematikak. Diskurtso nagusiak talentuaren begirada STEAM mundura mugatzen du, baina, espazio horrek talentua behar duela zalantzan jarri gabe ere, ez al daude honen garapenerako espazio gehiago? Ez al dute gizarte beharrek hau baldintzatzen?

Gure gizarteak dituen beharrak eta erronkak anitz dira. Askotan eraiki dira diagnostikoak eta askotan lehenetsi ekintza lerroak. Eta gauza bat argi dago: ezin zaie erronka hauei guztiei alde bakarreko erantzunik eman. Inongo diziplinak ezin dio berak bakarrik erronka hauetako edozeini soluzioa jarri. Honetan ere, bizitzaren arlo gehienetan bezala, ezinbestekoa da lankidetza. Diziplinarteko lankidetza. Giza eta gizarte zientziak barne hartuko dituen lankidetza.

Modak agintzen digu galtzak zabal edo estu jantzi behar ditugun. Galtzekin gertatzen den bezala, iritzi publikoaren modak agintzen du zerk izan dezakeen gure gizartean irteera gehien. Eta postmodernitateak jotako garai honetan, zerk izan dezakeen erabilgarritasun handiena. Baina ez al da erabilgarria gure hizkuntzaren jatorriaren inguruko datuak ezagutzea? Memoria edo zaintzaren inguruko politika publikoak nola eraiki behar ditugun aholkuak irakurtzea? Gure gizartea hobeto interpretatzeko klabeak ulertzea? Zientzia urdin argi eta laranjek bere tokia eta espazioa erreibindikatu behar dute gizartean. Ezingo ditugu etorkizuneko erronkak hauek gabe konpondu.

Elhuyar Fundazioak azaroaren 10ean ospatu zuen bere berrogeita hamargarren urteurrena. Euskara ardatz hartuta, zientzian aurrerapausoak egin eta horiek zabaltzeko ardura du erakundeak. Urte hauetan, makina bat ekimen ikusi izan ditugu beraien eskutik, eta hala izaten jarraitu dezala hurrengoetan ere. Elhuyar osatzen duten guztiak zoriontzearekin batera, beraien ikur diren hitzak erabiliko ditut gizarte justuago baten oinarri izan behar duena aldarrikatzeko, zientzia guztiak kontuan hartuta: Ezagutuz aldatzea. Eman ditzagun ezagutzaren bidetik gizarte hobeago bateranzko pausoak. Erabili ditzagun, horretarako, giza eta gizarte zientziak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley
Ondoeza

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.