Albistea entzun

MAITE DUT MAITE... 'NUREYEV'. Yogurinha Borova. Trabestia

«Gauzak aldatu diren arren, oraindik ere badaude kontuak konpontzeko»

Rudolf Nureyev dantzariak ez zuen bizitza erraza izan. Haren arazoak islatzen dituen dokumentalak barrua mugitu dio Borovari.
MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Olatz Silva -

2020ko abuztuak 23 - Bilbo

Eduardo Gabiña (Laudio, Araba, 1969) dago Yogurinha Borova artistaren atzean. Pelikulak baino nahiago ditu zerbait irakasten duten dokumentalak. Dantza izan da beti haren pasioa. Horregatik, oso identifikatua sentitu da Nureyev dokumentalarekin.

Zer dauka berezi Nureyev dokumentalak?

Nahiz eta zinemagintzaren ikuspegitik oso landua ez egon, gaien aldetik oso interesgarria da. Rudolf Nureyev errusiar dantzariaren bizitzan oinarrituta dago, eta hainbat gai jorratzen ditu. Dokumentalean dantzariaren bideo laburrak agertzen dira, eta bere lagunek hari buruz hitz egiten dute. Hala ere, niri gehien gustatu zaidana dokumentalean agertzen diren esaldiak izan dira.

Gizarteko zer gai jorratzen ditu?

Alde batetik, artea eta kultura uztartzen ditu. Beste alde batetik, errefuxiatuen kontua ere aipatzen du. Gainera, homosexualitatea eta horrek dakarren askatasunik eza eta diskriminazioa ere nabarmendu egiten dituzte dokumentalean. Nureyeven garaian, aldaketa politiko ugari gertatu ziren; SESB desagertu zen. Hiesak ere pisu handia dauka dokumentalean.

Zer lotura dauka dokumentalak zure bizitzarekin?

Barrua mugitu didaten sentimendu eta sentsazio asko sorrarazi dizkit dokumentalak. Neurri txikian bada ere, nik ere bizi izan dut hark bizi izandakoa. Txikitatik maitatu izan dut dantzatzea: beti ibiltzen nintzen nire arrebarekin dantzan. Nureyevek ez bezala, berandu erabaki nuen dantzatu nahi nuela. Gainera, nik herritik alde egin nuen gaztetan. Hark erabaki zuen Parisera joan nahi zuela dantzatzera. Nik, ordea, Laudio utzi nuen, eta Bilbora etorri nintzen. Oso beldurtia eta oso lotsatia izan naiz beti, eta gaztea nintzenean homosexuala izatea ez zegoen oso ondo ikusia han. Gaur egun, hainbat proiektu egin ditut Laudion, eta gehiago joaten naiz bertara. Nik Bilbon lortu dudana haiei irakatsi behar diet orain.

Hiesa aipatu duzu. Zenbateraino da ezaguna kontu hori gaur egun?

Dokumentalaren amaieran honako esaldi hau dago: AIDS has not gone away (Hiesa oraindik ez da joan). Hiesa beti egon da ezkutuan, eta horrela jarraitzen du. Hiesari ez zaio inoiz eman COVID-19ari eman zaion garrantzi bera. Zergatik? Kaltetuen kopurua ez zelako hain handia; bakarrik homosexualak hiltzen ziren, ez heterosexualak. Mundua berandu ohartu da ez zela arrisku talde bat, arrisku praktika baizik. Oso estigmatizatuta egon gara beti, diskriminatu egin gaituzte. COVID-19ari aurre egiteko ehunka txerto sortu dituzte; hiesari aurre egiteko, ordea, bat edo bi. Gaur egun, hiesari aurre egitea errazagoa bada ere, hor jarraitzen du, eta ez da joango.

Zer lotura dauka dokumentalak gaur egungo egoerarekin?

Dokumentala ikustean konturatu naiz gauzak errepikatu egiten direla; zikloak dira. Orain beste birus bat agertu da, adibidez. Dokumentala oso egunean dago. Egia da gauzak aldatu direla, baina oraindik ere badaude kontuak konpontzeko. Nureyev XX. mendearen amaieran hil zen, baina pairatu zituen arazoak hemen daude. Harrotasunaren Eguneko manifestaziora zergatik joaten naizen galdetzen didate niri, oraindik gauzak konpondu behar direlako, noski.

Jendeak ikusiko balu, aldaketarik egongo litzateke gizartean?

Ez dut uste. Nahiko ezkorra naiz horretan pentsatzen dudanean. Egia da batzuk kezkatuta daudela dokumentalean agertzen diren gaiekin. Batzuk oso sentiberak gara, eta gauzak konpondu nahi ditugu. Hala ere, betikoa gertatzen da: jende askok horretaz guztiaz paso egiten du; beren buruetan soilik pentsatzen dute.

Beste dokumentalik gomendatuko zenuke?

Ez ditut ezta nire abestien hitzak gogoratzen; beraz, oraintxe bertan ez zait izenbururik bururatzen. Hala eta guztiz ere, Zinegoak jaialdian parte hartzen duten dokumentalak zoragarriak direla uste dut. Jaialdia lan handia egiten ari da, eta oso pieza interesgarriak ateratzen ari dira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Argazkiak badauka benetakoaren zigilua, eta hitzek ez»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Argazkilaritza dokumentalean sinisten du Morelesek: «Informazioa edukitzea kontzientzia edukitzea da, eta horrek ekitera eramaten zaitu». 'Urtzearen aztarna' paratu du Donostian, klima aldaketaz ohartarazteko.

 ©JON URBE / ARGAZKI PRESS

Basogintza eredu berri baterantz

Unai Etxenausia

Ez dago «baso perfektua» sortzeko errezeta magikorik, aldakorra baita Euskal Herriko paisaia. Errez kooperatibako kideak eredu berri bat ari dira lantzen eta proposatzen: baso bakoitzak espezie autoktonoak eta genetika ezberdinekoak izan behar dituela diote, «baso irregularrak» bihur daitezen.
Kotoi markak Irizarren autobusetako ehuna erabiliz sortutako jantziak. ©GORKA RUBIO/ FOKU

Moda egiteko beste modu bat

Amaia Jimenez Larrea

'Ekomoda' erakusketa jarri dute Ezkioko Igartubeiti baserri-museoan, maiatz hasierara arte. Autobusetan erabili gabeko ehunekin egindako jantziak daude ikusgai.
Naizen elkartearen aurkezpen eguneko argazkia, Donostiako Antzoki Zaharrean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Naizendarren festa

Ane Insausti Barandiaran

Naizen elkarteak Bigarren Hezkuntzarako sortutako ikus-entzunezkoak eta kamiseta berriaren diseinua aurkeztuko ditu gaur, urteroko festan

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Olatz Silva

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.