Albistea entzun

AIRETIK

Ahotsak

Jagoba Salvador -

2021eko urriak 17

Laringean sortzen den eta ahotik ateratzen den aireak eragindako soinu-multzoa da ahotsa. Biriketatik ateratzen den arnasak glotisetik, fonazio organotik, igarotzen denean ahots-kordak bibrarazten ditu. Ahoan eta sudurrean dauden barrunbeek erresonantzia kaxa gisa funtzionatzen dute, eta orduan sortzen da ahots gisa ezagutzen duguna, bere tinbre eta ezaugarri bereziekin.

Gizaki gehienontzat espresio bide zuzen eta zehatzena da, hitz, barre, negar eta oihu egiten dugunean, besteak beste, agertzen dena. Musika tresna ere bada. Indartsuena, hitzaren zentzu zabalenean. Benetakoena nolabait, pertsonaren sentimenduak, barrenak, era eraginkorrenean azaleratu eta transmititzen dituena. Abesti bat entzuten dugunean, ahotsak sortzen digun inpresioak berebiziko pisua izaten du gustukoa dugun ala ez zehaztean. Musikalki kristorena iruditu dakiguke, baina, ahotsa ez badugu begiko, akabo. Bilgarria, askotan, edukia bezain garrantzitsua izaten da.

Irratian, musikan gertatzen den lez, ahotsa eta adierazteko modua faktore bereizgarria izaten da lotura afektibo bat sortzerakoan. Esatariak, urte askotan zehar, ahotsaren bidez ezagutu ditugu, ez dugu beste erreferentziarik izan. Boza, tinbrea, tonua, gauzak azaltzeko modua, hiztegia, dialektika eta abar hartu ditugu oinarritzat pertsona horiek nola hautematen ditugun finkatzeko. Esango nuke horixe dela irratiaren magia. Ezin esan, ordea, irratia entzutean gaur egungo gizartean gehiegizko eragina duen alde fisikoa baztertzen dugunik. Saihetsezina da hain gertuko sentitzen ditugun pertsona horiek duten itxura irudikatzea, gure buruak irudi bat sortzen du nahitaez, askotan idealizatua. Gero etortzen dira dezepzioak eta kortozirkuituak; «Ezin da izan! Ahotsa eta itxura ez datoz bat!».

Betidanik, esatarien ahotsak ederrak, sakonak, atseginak, iradokitzaileak izan dira. Denok ditugu buruan irratiko ahots perfektuak. Eredu hori etengabe errepikatu da, eta nik, behintzat, izan dut behin eta berriro ahots mota eta tonu berak entzutearen sentsazioa. Klixe bat sortu dela esango nuke. Zorionez, gero eta gehiago entzuten ditut, podcastetan gehienbat, gertukoagoak egiten zaizkidan tinbre eta tonuak, informalagoak, kalekoagoak, ohikoagoak, freskoagoak. Perfekzioa, bizitzaren alor guztietan, gainbaloratua dago.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Luis Irizar, bere eskolan, 2014. urtean, BERRIAk eginiko elkarrizketarako argazkian. ©Jon Urbe / Foku

Luis Irizar sukaldaria eta sukaldarien irakaslea hil da

Edu Lartzanguren

Irizarrek 91 urte zituen. Haren ikasle izan ziren, besteak beste, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Ander Gonzalez, Pili Manterola, Elena Arzak, Hilario Arbelaitz, eta Inaxio Muguruza.

Fernando Rey itzultzailea eta Irene Vallejo idazlea, Iruñean egindako aurkezpenean. ©KIKE MORA

«Ahozkotasunari eginiko omenaldia ere bada»

Jakes Goikoetxea

Liburuen jatorriari buruzko saiakera atsegingarri, osatu eta arrakastatsu bat idatzi zuen Vallejok. Euskarara itzuli du Fernando Reyk, Pamielaren eskutik: 'Infinitua ihi batean'.
1 ©IDOIA ZABALETA / @FOKU

Urriaren azkenean, gaztaina etxean

Olaia L. Garaialde

Lehen, oinarrizko jakia zen gaztaina, baina, orain, gutxitan jaten da; esportatu egiten zen lehen, eta inportatu orain. Azken mendeetan, harremanak sortzen lagundu du. Batzuek historia ahaztu izan arren, badira gaztainari bizi berria eman dioten pertsonak, proiektuak eta ekintzak ere.

Uigurrek jasaten duten errepresioaren aurkako manifestazio bat, Hong Kongen, 2019ko abenduan. ©JEROME FAVRE / EFE

Uigurren etniako 71 kazetari preso ditu Txinako Gobernuak

Urtzi Urkizu

Mugarik Gabeko Kazetariek salatu dute informazio eskubidearen kontrako «errepresio gogorra» dagoela gaur egun Txinan

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.