Albistea entzun

Azken uda dantza (X)

Ilargiaren argiak itsutu ezinik

'Ilargia' Ken Zazpiren abesti arrakastatsuena da. Hala ere, taldekideek hasieran ez zuten gustuko izan batez ere maitasunezko abesti batekin identifikatuak izatea, eta errepertoriotik kentzea erabaki zuten. Urteekin, «adiskidetu» egin dira kantarekin.

Ken Zazpi taldea Bilboko Arriaga antzokian, <em>Phoenicoperus</em> diskoa aurkezteko birako lehen kontzertuan, 2016an.
Ken Zazpi taldea Bilboko Arriaga antzokian, Phoenicoperus diskoa aurkezteko birako lehen kontzertuan, 2016an. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Igartua Aristondo -

2021eko abuztuak 31

Gauarekin duen loturak eta agertzeko eta desagertzeko joerak eite misteriotsua ematen dio ilargiari, eta, ondorioz, mesfidantza eragiten du. Beharbada hori dela-eta du halako indar sinbolikoa, eta agian horrek egiten du bereziki unibertsala, nonahikotasunak bainoago. Ken Zazpi taldeak maitasun erromantikoaz jarduteko baliatu zuen figura mendearen hasieran, preseski Ilargia izena duen abesti sonatuan; harreman baten aurpegia eta ifrentzua agertzen ditu, poza eta mina, satelitearen izpien bitartez argituak.

Alabaina, Ilargia-ren hitzak ez ziren ilargitik abiatu, baizik eta errepika ixten duen nana-na-nana-na-nana silaba sorta ezagunetik. Izan ere, Eñaut Elorrieta taldekideak melodia sortu ondoren hitzei ekin zienean, hori bururatu zitzaion ezer baino lehen, ageriko esanahirik gabeko zatia, eta helduleku horretatik abiatuta ondu zuen abestia, «barruak eta kantuak eskatzen zuenari tiraka». Urteak igaroagatik ere, taldearen irudiari estuen lotutako lana da oraindik ere.

Ez zegoen hala aurreikusita, ordea. Areago, diskoaren tonu orokorrak beste norabide bat hartuko zuela jakinda sortu zuen Elorrietak: Ken Zazpiren ibilbidean mugarria izandako Bidean (Gor, 2003) albumaren zati da Ilargia, baina gainontzeko piezetatik urrun dago, hala melodiari nola hitzei dagokienez. «Diskoaren arima gogorragoa zen, gitarra elektrikoak zituen... Zalantzak izan nituen ea nola txertatu ahal izango genuen kantu hori». Hiru single atera zituzten disko hartatik, taldekideen, diskoetxearen eta irratien artean aukeratutakoak, eta horietako bat ere ez zen izan Ilargia. «Ez genion batere erraztasunik jarri, ezta bultzada txikienik eman ere».

Oztopoak oztopo, oihartzuna izaten hasi zen abestia, eta irrati entzuleek behin eta berriro eskatu zuten. «Ibilbidea gure gainetik egin zuen». Taldea kanta bakar horrekin identifikatzen ari zirela konturatzean, ordea, Ilargia errepertoriotik kentzea erabaki zuten taldekideek, «kantuarekiko barne ezinegona adierazteko modu bat» bezala, Elorrietaren hitzetan. «Ez genuen irudi hori indartu nahi izan: garai hartan, bazirudien maitasunaren inguruko kantuak bigun edo azukrezkotzat hartzen zirela, urrundu egiten zintuztela hauspotzen ziren jarrera politiko irmoetatik».

Maitasuna «kontu femeninotzat» hartzen zela dio; «bigarren mailako gaitzat», hortaz: «Bazegoen maskulinitate hegemonikoarekiko exijentzia bat, bai estilo, bai gaitegi aldetik. Guk ez genuen irakurketa politiko hori egiten, baina epeltzat hartuak izateak eragin zigun; bolada batez, konplexua ere bai. Hala ere, aurrera egin genuen. Orain ez naiz bigunaz edo goxoaz lotsatzen».

«Maitasun-gorrotoa»

Hasierako iritzia orduko giroak baldintzatuta egon zitekeela uste du egun Elorrietak. Izan ere, bestelako mezu bat helarazten zuen abesti batek Ilargia-ren pareko oihartzuna eduki izan balu, «errazago» kudeatuko zuketen arrakasta. «Guk tradizio batetik edan genuen; taldea oso lotuta egon da Euskal Herriko gatazka sozial eta politikoari, eta akaso nahiago genukeen goia jo mezu politikoagoa edo sozialagoa zuen kanta batekin; horrelako maitasun kanta bat ez zen ondo onartua garai hartan gu mugitzen ginen giroan».

Iruditzen zaio orduko zalantzak «uste baino politikoagoak» zirela eta zerikusia zutela «eremu publikoan onartzen ziren eta ez ziren gai, emozio eta ahotsekin». Onartzen du gaur egunean ez lukeela maitasuna «modu horretan abordatuko, beste era batera ulertzen» duelako, baina orobat dio «txarra» litzatekeela «maitasuna tokiz kanpo egotea, inoiz ez dagoelako soberan».

Bidean albumari esker, «ia ezezagun izateari utzi, eta bat-bateko oihartzuna izaten hasi» zen Ken Zazpi, eta Ilargia-k, zehazki, berehala bereganatu zuen entzulea. Horrek ere eragin zuen abestiarekin izan zuten hasierako harremanean. Beste horrenbeste gertatu izan zaie kantu oso arrakastatsu bat eduki eta soilik horrekin identifikatuak izan diren beste batzuei ere, Elorrietaren arabera. «Beste talde eta bakarlari batzuen kasuan ere —Itoiz eta Lau teilatu, eta Mikel Laboa eta Txoriak txori, adibidez— antzeko gauzak entzun izan ditut: zure kantu batek horrenbesteko oihartzuna izaten duenean, eta zuk uste duzunean zure obra zabalagoa eta aberatsagoa dela, denbora eskatzen du hori onartzeak eta barneratzeak».

Elorrietaren hitzei erreparatuta, taldekideek hasieran izan zuten errezelo gehien, denborarekin iritziz aldatu baitzuten. «Maitasun-gorroto» harremana izan dutela dio musikariak: sonak kanta baztertzea eragin zuen aurrena, baina gerora «adiskidetuz» joan ziren konposizioarekin; azkenean, errepertoriorako berreskuratu zuten. «Abestiarekin bakeak egin, eta berriro jotzen hasi ginen».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Albiste gehiago

Miren Agur Meabe saritutako lana aurkeztu zuen egunean ©Jagob Manterola/Foku

Miren Agur Meabek Espainiako Poesia Saria irabazi du

Iñigo Astiz

‘Nola gorde errautsa kolkoan’ liburuagatik saritu dute egilea, eta 20.000 euro jasoko ditu. Euskarazko liburu batek sari hori jasotzen duen lehen aldia da

Miren Agur Meabe. ©Monika del Valle / Foku

«Gorputzaren idazketatik aldentzen ari naiz; horren isla da liburua»

Aitor Biain

Pozik eta hunkituta jaso du Espainiako Poesia Sariaren berria Miren Agur Meabek (Lekeitio, Bizkaia, 1962). Bidaide izan dituen guztiei eskaini die.

Donostiako Zinemaldia | Laburpena, irailaren 20a

'Vous ne désirez que moi', 'Distancia de rescate' eta 'Crai nou' filmen aurkezpena

BerriaTB

Donostiako Zinemaldiko laugarren egunaren bideo laburpena.

Maria Valverde, Clara Llosa, Samanta Schweblin eta Dolores Fonzi, gaur, Donostian. ©Jon Urbe / Foku

Amatasunaren hariak eta izuak

Ainhoa Sarasola - Mikel Lizarralde

Claudia Llosak Distancia de rescate filma erakutsi du Sail Ofizialeko lehian. Vous ne désirez que moi (Claire Simon) eta Crai Nou (Alina Grigore) pelikulak ere aurkeztu dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Amaia Igartua Aristondo

Informazio osagarria

Egin BERRIAlaguna

Irizpidea duzulako. Giroan zabiltzalako.

Zuk badakizulako.

Egin BERRIAlaguna