PLAY ETA ENTZUN

Literaturaren aztikeria

Uxue Razkin -

2020ko irailak 27

Antzinatean, irakurketa ez zen egun ohituta gauden moduan egiten. Salbuespenak salbuespen, ozen irakurtzen zuten erromatarrek eta greziarrek; euren logeletan ahoz goran bakarka errezitatzen zuten edo senitarteen ala lagunen aurrean eleei soinua ateratzen zieten.

Gaur-gaurkoz, aukeran, nahiago dugu liburuak irakurtzea entzutea baino. Dena den, horrek ez du esan nahi hori egiteko baliabiderik ez dugunik. Esaterako, sarean baditugu audioliburuak eta literatur podcastak. Azken horren adibide da Xerezaderen Artxiboa, Ana Moralesek eta Jasone Larrinagak zuzentzen dutena, alegia. 2011n abiatu zuten proiektua eta, egia esanda, munduko literatura euskaraz entzuteko aukera ezin hobea da.

Atal bakoitzak ordubete irauten du gutxi gorabehera, eta euskarara itzulitako ipuinak, laburrak zein luzeak, entzungai dira. Ekuazio xumea da: saio bakoitza, ipuin bat. Bertan, atzerritarrak diren idazleen narrazioak topa daitezke, hala nola Alice Munro, Ursula K. Le Guin eta Charlotte Perkins-Gilmanenak. Halaber, badira bertakoen kontakizunak ere, horrela oreka mantenduz: Bea Salaberri, Iñigo Aranbarri eta Joxe Azurmendirenak, besteak beste.

Ipuinaz gain, sarreratxoan, idazlearen biografia laburra, estiloa, hautatutako ipuinaren edukia eta itzultzailearen izena azaltzen dizkiote entzuleari. Horren ondotik, saioaren muina. Literatura perla. Play tekla sakatu bezain pronto, Moralesen ahotsaren kadentziak harrapatzen zaitu. Ez duzu ezer egiterik gozatu baino, irakurketa kartsu baten hatzaparretan erortzea besterik.

Letra idatziak soinu bihurtzea sorginkeria zela pentsatzen zuten antzinako garaian. Hala azaltzen du Irene Vallejok El infinito en un junco liburuan. Erromatarrek eta greziarrek uste zuten testu orok behar zuela ahots bizi bat, testu hark osotasuna lor zezan. Horregatik, norbait ozen irakurtzen hasten zenean, nolabaiteko deabrutze kasu bat pairatzen ari zela irizten zioten. Idazlearen hatsa irakurlearen laringean. Aztikeriak Xerezaderen Artxiboa-n. Bai ederra.

Haurra nintzela, amak ipuin bat kontatzen zidan gauero. Kontakizuna amaitzen zuenean, erregutu egiten nion, arren, irakur ziezadala beste bat. Xerezaderen Artxiboa podcasteko atal bat amaitu dudan aldiro sentitu dut hori: «Mesedez, kontatuko al didazu beste ipuin bat?».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Iruñeko alde zaharreko terraza bat, hutsik. ©JESUS DIGES / EFE

Nafarroa itxi egin dute

Joxerra Senar

Bihar gauerditik ezingo da ez sartu eta ez irten, funtsezko arrazoiengatik ez bada. Ostalaritzak ateak itxiko ditu, eta jarduera oro 21:00etarako amaitu beharko da

PCR probak egiten, Ordizian, uztailaren hasieran izandako agerraldian. ©Juan Herrero / Efe

Jaurlaritzak ez du beharrezko ikusten herriak ixtea

Irati Urdalleta Lete

«Transmisio handia» dagoela aitortu du, baina ez du itxierarik egingo. Baheketak egingo dituzte Ordizian eta Durangon

Nafarroako erietxeko oheak garbitzen, iragan apirilean. ©Iñigo Uriz / Foku

«Berriz hura bada?»

Arantxa Iraola

Nafarroako Ospitale Guneko hiru solairu daude COVID-19a dutenez beteta. Langileek diote oraingoan lana «progresiboki» ugaritu dela

Jendea maskarak jantzita Alemanian. ©RONALD WITTEK / EFE

40 milioi lagunetik gora kutsatu ditu COVID-19ak munduan

Maria Ortega Zubiate

Mundu osoko kasuen erdiak baino gehiago AEBetan, Brasilen eta Indian zenbatu dira. Europan eta Amerikan izan du gorakadarik handiena pandemiaren bigarren olatuak

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna