IRITZIA

'Piedad'-eko dendariaren begirada

Reyes Ilintxeta - Euskalerria Irratiko kazetaria

2018ko urriak 28

Lehengo egunean ikusi nuen Iruñeko zabalguneko Piedad arropa denda ezaguna itxi behar dutela, eta poztu egin nintzen. Logikaren kontra, agian, eta modu irrazionalean, baina poztu nintzen han behin baino gehiagotan gaizki sentiarazi nautelako. Ama eta izebekin igandeetarako edo ezkontza baterako zerbait dotorearen bila sartu, eta segituan dendari lehor baten mespretxuzko begirada gugan iltzatuta sentitzen nuen, esanez bezala gu ez ginela halako komertzio dotore eta garestian sartzeko nor, gu ez ginela maila altuko eta Iruñeko betiko abizen ezaguneko familia horietako kide. Piedad-en errukirik ez.

Gu gaztelaniaz aritzen ginen, euskara gure familian joan den mendearen hasieran galdu zelako, baina sentipen hori bera antzematen dut Nafarroako euskaldun askorengan euskaraz aritzen direnean ere. Urteetan eta urteetan euskalduna izatea automatikoki lotua izan da herrikoa eta diru edota kultura gutxikoa izatearekin. Izugarri gaizki pasatu dute eta pasatzen dute. Ospitalera joatea besterik ez dago ikusteko nola adineko euskaldun askok apal-apal hitz egiten duten haien seme-alabekin inor ohartu ez dadin euskaraz ari direla.

Gazteagoak garenok ere erabat estigmatizatuta gaude, klase ekonomiko apalekoak eta pentsaera politiko ildo jakin batekoak garela sinetsi nahi dutelako batzuek, itsu-itsuan.

Euskaldun izatearen desprestigioa izugarri sakona da. Mendeetako lan gaiztoaren emaitza, ezbairik gabe. Horregatik, besteak beste, beharrezkoa da euskararen lege berri bat idaztea. Euskarari Nafarroa osoan ofizialtasuna emanez, euskaldunari bere hizkuntza erabiltzeko eskubidea aitortuko litzaioke publikoki eta berme guztiekin.

Zonifikazioa ezabatu behar da behingoz, hori baita asmazio erabat ortopedikoa. Jendea gelditu gabe ari da denbora guztian mugitzen mila arrazoi dela medio, eta logikoena da onartzea herritarrak berarekin daramatzala hizkuntza eta, berdin, hura erabiltzeko eskubidea, edonon izanda ere. Hori bezalako oinarrizko eskubideak ezin dira eskualde fisiko bakar batzuetara mugatu. Era berean, XXI. mendean gaudela ez dugu ahaztu behar. Internet bidez sasi guztien gainetik eta lanbro guztien azpitik mugitu ohi gara etengabe. Nola uztartu hori zorigaiztoko zonifikazio honekin? Tuteratik bidal dezaket kontsulta bat euskaraz on line Ogasun Departamentura? Eta halakoetan Ogasuneko langileek zer egiten dute? Telefonoz galdetzen dute ea non dagoen herritar hori jakiteko erantzuna gaztelaniaz edo euskaraz eman behar ote duten? Edo geobilatzaile baten bidez zehazten dute bere kokapen geografiko zehatza une horretan? Surrealista.

Bada garaia lege on eta zentzuzko bat egiteko eta euskarari behar duen tornuia emateko. Etxeparek esanen lukeen bezala. Eta inork ez gaitzala engaina: euskara ofizialdu arren, hemen erdaldunak ez dira baztertuak izanen, besteak beste, gu baino dezente gehiago direlako. Eta, gainera, erdaldun hutsa izatea ez da bizi osorako nahitaezko egoera. Euskara ikas daiteke, nik neuk eta jende askok egin dugun bezala.

Errespetua eta berdintasuna besterik ez dugu nahi. Piedad-eko dendariarena bezalako begirada gehiagorik ez.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Ramontxu Berri tabernan egondako 683 laguni egin ziete proba, atzo ©Gorka Rubio / Foku

Hego Euskal Herrian, 492 positibo

Berria

Pertsona bat hil da Nafarroan, uztailaren 15etik lehena. Uztailaren 27tik abuztuaren 3ra Galdakaoko Muguru tabernan izan ziren 420 laguni PCR proba egingo diete, eta Donostian PCR-ak egiten jarraituko dute Ramontxu Berriko bezeroei.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, iragan astelehenean, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda / Foku

«Erantzukizunerako» deia egin du Iñigo Urkulluk

Joxerra Senar

Sare sozialetan zabaldutako ohar batean, Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak ohartarazi du «denen artean ahal den guztia» egin behar dela lehen olatuan bizitako egoera dramatikora ez itzultzeko.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eragile guztiekin biltzeko eskatu dio oposizioak Eusko Jaurlaritzari

Olatz Esteban Ezkati

538 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, iragan astean halako bi. Ospitaleratzeak ere bikoiztu egin dira egun batean: 103 pertsona daude erietxean.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna