Albistea entzun

IRRATIA

Egiantzeko gezurrak

Arantza Gutierrez -

2022ko urriak 30

Irratiaren historia egun mugarria: 1938ko urriaren 30a. Orson Wellesek, H.G. Wellsen Munduen Gerra eleberrian oinarrituta, estatubatuarrak izutu zituen irrati-emankizuna eskaini zuen. Estralurtarrek Lurra inbaditzen zutela antzeztu zuen errealismo handiko fikziozko irrati-antzezpen batean. Hasi aurretik literatur lan baten kontakizuna zela ohartarazi arren, izua eragin zuen entzuleen artean. Hurrengo eguneko egunkariek azaldu zutenez, larrialdi zerbitzuei egindako deiak biderkatu ziren, eta asko izan ziren, ihesaldian, errepideak kolapsatu zituzten herritarrak.

Jendeak zergatik sinetsi zuen Lurretik kanpo etorritako izakiak gizakiok akabatzera etorriak zirela? Gerra aurreko giro batean, Halloween bezperan; oraindik espazioa leku ezezaguna zen, zeinetatik arriskua etor zitekeen, informazio-generotik maileguan hartu zuen kontatzeko era; adituen testigantzak tartekatuz eta errealitate handiko soinu efektuen bidez, eszenatokia sortu zuen. Izuak ez zien utzi entzule batzuek azalpenean zeuden elipsi edo saltoei erreparatzen, eta benetan sinetsi zuten alienen inbasioa gertatzen ari zela.

Gerta liteke, ordea, dena AEBetako egunkarien muntaketa izatea, eta jaioberria zen komunikabidearen aurka prentsa idatziak eraikitako kanpaina, publizitatearen lehian. Dirudienez, 1929ko crash-aren ondoren, beren diru sarrerak jaisten zirela ikusita, irratiaren sinesgarritasuna kolokan jartzen saiatu ziren, eta Wellesen emankizunaren efektuak handitu zituzten, fidatzeko hedabidea ez zela agerian uzteko.

Nik lehenengo bertsioa dut gustuko. Hau da, Wellesen kontakizunak entzuten ari zirenen gogoetan eragin zuela, eta emozioa, kasu horretan beldurra, sortzeko gai izan zela. Fikziozko lanen produkzioaren konplexutasunak eta kosteak irrati-dramatikoak podcast, gune berezi eta lehiaketetara zokoratu ditu ia kate guztietan, baina ez istorioak kontatzeko grina. Radio Euskadik Ondas saria jaso du espetxeetako ohikotasunaren kontakizunagatik. Hori egiten du irratiak askotan: egunerokotasunaren historia txikiak azaltzea, alegia.

Hala ere, ezin da ahaztu naziek irratia gezurrak zabaltzeko erabili zutela Wellesen garai berean, «gezur bat hainbatetan errepikatuta, egia bihurtzen delakoan» oinarrituta. Albiste faltsuak erraz zabaltzen diren egiantzeko gezurrak dira, baina horiek irratietatik kanpo behar ditugu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Bortxaketa salatzeko erabili dut musika»

Ane Insausti Barandiaran

'Medusa' izeneko EPa sortu du AyVeek, jasan zuen bortxaketa eta ondoren bizi izandakoak kontatzeko. Haren hitza zalantzan jarri zutela salatu du, eta ingurukoen babesari esker egin duela aurrera.
ETB1eko <em>Go!azen</em> telesaileko aktore gazteak. ©ETB

Hiru haurretik batek ikusi du aurten 'Go!azen' ostiraletan ETBn

Urtzi Urkizu

ETB1eko telesailaren denboraldia gaur amaituko da. Kontzertuek maiatzera arte jarraituko dute

 ©AITOR KARASATORRE / FOKU

«'Bollera' izaera bat da, bizitzeko modu bat»

Iker Tubia

Haur literaturaren alde egin du Jakak, adin horretan «dena jaten» dutelako «gose handiz». Letretan dagoen sexu disidentziaz mintzatu da, eta euskarak LGTBI mugimenduan behar duen presentziaz.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...