Albistea entzun

Haustura arriskua xakean

Magnus Carlsenek xakeko munduko txapeldun titulua defendatzeari uko egin izanak nazioarteko federazioa ahuldu du. Badira horri etekina atera diezaioketenak.

Magnus Carlsenek uko egin dio Munduko Xake Txapelketa jokatzeari. Irudian, taulari begira.
Magnus Carlsenek uko egin dio Munduko Xake Txapelketa jokatzeari. Irudian, taulari begira. OLAF KRAAK / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Josu Tornay -

2022ko uztailak 29

Xakeak bi munduko txapeldun izango ditu 2023an. Batetik, Ding Liren-Ian Nepomniaxtxi norgehiagokatik ateratzen dena, ofiziala; eta, bestetik, Magnus Carlsen. Norvegiarrak uko egin dio Munduko Txapelketa jokatzeari, ez dago horretarako motibatuta. Baina zale eta aditu gehienentzat hura da jokalaririk onena. Xakean hori da tradizioa: munduko jokalaririk onenak txapelduna izan behar du. Gainontzean, norgehiagoka bat antolatu behar da, eta gauzak konpondu. Hori jakinda, argi dago txapelketa ofiziala bukatu bezain pronto Carlsen-Nepomniaxtxi edo Carlsen-Liren norgehiagoka antolatu nahiko dutenak azalduko direla.

Kalkuluen arabera, munduan 600 milioi pertsonak jokatzen dute maiztasunez xakean. Horietatik 350.000 baino gehiago federatuta daude, eta lehia ofizialetan hartzen dute parte. 190 herrialde dira FIDEko (Xakeko Nazioarteko Federazioa) kide. Soilik futbol, saskibaloi eta atletismo federazioak daude aurretik. Xakeak duen indarraz jabetzeko, Dubain jokatutako azken Munduko Txapelketako datuei erreparatzea besterik ez dago. Besteak beste, 12,6 milioi streaming ordu ikusi ziren, eta aldi berean 600.000 jarraitzaile baino gehiago izan zituen une konkretuetan. Munduko Txapelketak diru asko mugitzen du. Hori dela eta, 2023ko finalaren ostean, FIDEtik kanpoko hainbat korporazio eta erakundek Carlsen eta Nepo edo Liren tentatuko dituzte, haien arteko buruz buruko bat antolatzeko. FIDEk ezin izango du ezer egin horren aurrean. Gakoa jokalarientzat nahikoa diru jartzea izango da, eta formatua Carlsenen gustukoa izatea. Nazioarteko federazioak etorkizuneko Munduko Txapelketen kontrola galtzea dago jokoan.

Txapeldunaren garrantzia

Titulua izateak garrantzi handia izan du beti jokalarientzat. Ez bakarrik prestigio aldetik, baita ekonomikoki ere. Munduko txapeldunek ahal izan duten guztia egin dute tituluari eusteko. FIDE sortu aurretik, merezimenduak pilatuz gero, jokalari batek txapelduna desafiatzeko aukera zeukan. Txapelduna desafioa onartzera behartuta zegoen neurri batean, baina baldintzak ipini ahal zituen. Hori dela eta, egoera bidegabeak gertatu ziren. Emmanuel Laskerek, adibidez, uko egin zion hainbat hautagai arriskutsuren aurka jokatzeari. Haatik, beste batzuen aurka jokatzea onartu zuen. 27 urtez eutsi zion tituluari. Alexander Alekhinek uko egin zion hainbat aldiz Jose Raul Capablancaren aurkako kitarakoa jokatzeari, eta hil arte izan zen txapeldun.

Ez zen soilik estatus kontua. Munduko txapelduna izateak ate asko zabaltzen zizkien jokalariei. FIDErekin hori aldatu egin zen, eta Munduko Txapelketa arautu egin zuten.

Carlsenen aurretik soilik bi jokalarik egin zioten uko titulua defendatzeari. Oso kasu desberdinak izan ziren. Lehena Bobby Fischerrena izan zen. Estatubatuarrak Munduko Txapelketa irabazi zuen 1972an, baina, nahiz eta munduko —eta agian historiako— onena izan, galtzeko beldur patologikoa garatu zuen, eta 1975ean ez zuen Anatoli Karpoven aurka titulua defendatu. Betetzeko ia ezinezkoak ziren eskariak egin zituen jokatzeko, eta FIDEren ezezkoa aitzakia perfektua izan zen. Fischer mito bihurtu zen xakeko belaunaldi oso batentzat, eta askok benetako txapelduntzat jo zuten denbora luzez.

1993koa da Kasparoven kasua. Desberdina izan zen. Errusiarrak Nigel Shorten kontra jokatu behar zuen finala, baina biek FIDE salatu zuten, eta euren final propioa antolatu zuten. Horretarako, PCA Xake Profesionaleko Elkartea sortu zuten. FIDEk bere txapeldunak izan zituen, eta PCAk, bereak. Hala eta guztiz ere, xake munduarentzat Kasparov zen munduko txapelduna. 2000. urtean Kasparovek galdu egin zuen Vladimir Kramniken kontra, eta banaketa hori amaitzeko pausoak eman ziren. 2006an Kramnik txapeldun bateratua izan zen.

Carlsenen kasua bestelakoa da. Norvegiarrak ez du xakea utziko, eta ez du elkarte edo munduko txapelketa paralelo bat sortuko ere. Baina torneoak jokatzen eta irabazten jarrai dezake munduko txapeldun izan gabe. Hori ez da jasangarria xakearentzat, eta egoerari etekina ateratzeko nahian dabiltzanek, ziurrenik, apustua areagotuko dute.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Haur bat eskalatzen, atzean laguntza daukala, Donostiako The Factory Boulderren. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Modaren sokatik zintzilik

Beñat Mujika Telleria

Azken urteetan gorakada nabarmena izan du rokodromoko eskaladak. Garai batean mendira eskalatzera joaten zirenak noiznahi presta zitezen sortu ziren, baina, gaur egun, geroz eta bereiziago daude bata bestetik. Kirol osoa da, mugimendu asko lantzeko aukera ematen baitu.

Licis, ezkerrean, Ostolazarekin, urtarrilean, azkenaren harri eskolan. ©Joseba Ostolaza Harri Eskola

Munduko gizonik indartsuenak euskaldun asko harritu ditu, beste batzuk ez

Edu Lartzanguren

252 kiloko harria altxatu zuen Martins Licis letoniarrak igandean, harri jasotzaileen arteko trebakuntza saio azkarra egin ostean

 ©BENFICA

«Asko ikasi dut hilabete hauetan, halako heldutasun bat nabari dut»

Iñaki Berastegi

Benfica taldean eta Lisboa hirian «gustura» dago Ander Izquierdo: «Beste esperientzia bat bizi nahi nuen». Sasoia min hartuta hasi ostean, «pixkanaka» tokia egin du taldean.
 ©MIGUELEZ / RFEA

Ez dauka mugarik

Pettan Uralde

Bolo-bolo dabil haren izena: urrea irabazi berri du 23 urtez azpiko Mediterraneoko Txapelketan, eta zilarra Espainiakoan. Sopelakoa espezialista da 400 metrokoan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.