Albistea entzun

Urmuga. IRITZIA

Neandertal

Felipe Uriarte mendizale eta Urmugako antolatzailea, trikuharri baten erdian.
Felipe Uriarte mendizale eta Urmugako antolatzailea, trikuharri baten erdian. URMUGA Tamaina handiagoan ikusi

Felipe Uriarte - Urmugaren antolatzailea

2021eko uztailak 27

Asko dira urmugan dauden trikuharriak. Ugari Burunda aldeko mendietako pagadietan. Gehienak narrastasun handian daude. Asko sasiak janda, ikusi ere ez direla egiten. Eta badirudi bost axola zaigula. Gaur egungo presarekin, haien ingurutik igaro, eta inork ez die begirada bat ere botatzen. Bizikletan, lasterrean edo oinez, erreparatu ere ez diegu egiten. Ez du batere laguntzen egoera penagarri horretan egoteak, ikusi ere ez baitira egiten.

Pitxotzar trikuharria Ultzamako basoetan dago; bide nagusitik, bidezidor batek eramaten gaitu haraino. Nahiko txukuna dago, goiko harlauza oso era onean, orekan ipinia azpian zutik dauden beste harlauzetan. Barneko ganbara, logela edo hilobia, garbia, orbelez osatutako zoruarekin. Ezin tentaldiari muzin egin, eta barruan sartu naiz, orbeletan arrastaka. Gora begira etzanik gelditu naiz. Fresko dago. Begiak itxirik. Zabaldu, eta ohartu naiz pago lerdenen goiko adarrek aterpea osatzen diotela trikuharriari.

Arrastaka berriro, atera naiz, eta oraindik lurrean jaiki nahian nabilela, bota diet lagunei: «Hemen neandertala, berpiztua». «Neandertala, baina kultua», arrapostu adiskideak.

Lortu dut zutik ipintzea. Inguruko baso ederrera begiratu dugu. «Uste duzu neandertalak ezjakinak zirela?». Eztabaida interesgarria piztu da gure artean. Ez gara gai inguruan dauzkagun zera guztiotatik bata besteengandik bereizteko, pagoak eta haritzak ez badira. Eta neandertalak? Ziur aski, zuhaitz, landare eta belar guztientzat bazuten izena eta erabilgarritasuna. Basoari begira ezjakinak sentitu gara, ezin bereizi aurrean dugun aniztasuna.

Belaterako bidean, bidaiakide batek argitu digu neandertalena duela 40.000 urteko espezie bat izan zela; trikuharriak, berriz, duela 4.500 urtekoak direla, besterik ez.

Horretan ere ezjakinak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Gaiak

Albiste gehiago

Haurren konpainia bat, gaur Donostiako Bulebarrean. ©Andoni Canellada / Foku

Hirian sakabanaturik egin dute Donostiako haur danborrada

Alex Uriarte

Bost barrutietan aritu dira haurrak, udalak Alderdi Ederreko ekitaldia eta helduen danborrada bertan behera utzi ostean.

 ©BERRIA / HISTOLABET

Gizakiak, txerri organoak amets

Jakes Goikoetxea

David Bennettek astebete baino gehiago darama bizirik txerri baten bihotzarekin. Transplante hori mugarria izan da, baina ikerketa asko falta da prozedura orokortzeko.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Consonni kreatura mutante bat da»

Amaia Igartua Aristondo

Consonnik 25 urte bete berri ditu. 2012tik argitaletxea ere bada, eta Murrek dio horrek «autonomia» eman diela. Andrazko idazle euskaldunak eta zientzia fikzio feminista itzuli dituzte, besteak beste.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.