Albistea entzun

Urmuga. IRITZIA

Xamana

Felipe Uriarte - Urmugaren antolatzailea

2021eko uztailak 29

Seteven Mithen antropologoak proposatzen zuen kantua eta musika hizkuntzaren aurretik azaldu zirela gure espeziean; oso litekeena da, kantua eta musika, hizkuntzaren aurrekariak izatea. (Eta gure espeziearen ezaugarri badira horiek ere: elkartzen gaituzte, funtzio soziala dute, beste espezie askotan bezala). Beraz, Mitheni jarraituz, izan liteke neandertalek eta gure arbaso komun guztiek ere abestea.

Ez genuen teoria hori ezagutzen Urmuga sortu genuenean. Eta horrek zentzu handiagoa ematen dio ekimenari.

Txoriak txioka aritzen dira, irrintzika behorrak eta zaldiak, marruka behiak, balaka ardiak, guztiak beraien hizkuntzetan, edo kantuetan. Ez da zaila irudikatzea, duela 40.000 urte, neandertalak kantuan suaren inguruan. Izango ziren ahots ederragoa zutenak, edo besteak baino doinu politagoak erabiltzen zituztenak. Eta, zalantzarik gabe, baita haien artean doinu berriak sortuko zituztenak ere, doinu misteriotsuak edo biziak. Kantari apart haiek, besteekin alderaturik, maila altuagoa izango zuten. Agian haiek izango ziren lehenengo xamanak, edo apaizak.

Ez zait batere kostatzen Migel Zeberio xaman haietako baten antzera idurikatzea. Agian ez zuen ahots berezirik erakutsiko, baina kantuan jarriko zituzkeen tribuko lagun guztiak.

Haien artean, hainbat izango ziren oso Zeberioren aldekoak: zein ondo moldatzen zituen besteek sortutako kantak, edo zein ongi eragiten besoak, eta nola horri esker lortzen zuen kantariak batzea.

Aurkakoek, berriz, esango zuten aldakak gehiegi mugitzen zituela, lehen ez zela horrela, xaman zaharrak horrelako balantzak ikusiz gero ez zirela oso pozik izango.

Hizkuntza guztien aurreko hizkuntza omen dugu musika. Euskararen aurrekaria ere bai. Eta Zeberio, xamana.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Gaiak

Albiste gehiago

Erroiz olio enpresako kideak, Oinatz Bengoetxea pilotari ohia erdian dutela, atzo. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Urre berdearen zukua dastagai

Unai Etxenausia

Lantziegoko Erroiz olio enpresak oliba olio birjina estra berria aurkeztu du. Aurten, Bengoetxea pilotari profesional ohia gonbidatu dute Sustraiak zuku izarra dastatzera.
Txantxangorri bati eta onddo bati sakelakoarekin egindako argazkiek Merlin eta Mushtool aplikazioetan egindako bidea. ©BERRIA

Natura poltsikoan

Enekoitz Telleria Sarriegi

Geroz eta gehiago dira natura behatzen eta ulertzen laguntzen duten sakelako aplikazioak. Behatu litezke mendiak, onddoak, hegaztiak, landareak, zeruak... eta bahetu litezke ondoren behaketak. Adituek diote erabilgarriak, errazak eta herritarrak zientziara hurbiltzeko lagungarriak direla, baina tentuz erabiltzekoak ere bai, ez dutelako beti bete-betean asmatzen.

Jose Ignacio Jauregi —eskuinetik hasita bigarrena—, lankideekin, Michelin izar berdea esku artean dutela. ©IÑIGO URIZ / FOKU

«Ongi elikatutako txerriek zapore hobea dute»

Amaia Jimenez Larrea

Lekunberriko Maskarada jatetxeak Michelin izar berde bat lortu du orain gutxi. Jatetxearen jasangarritasuna saritu dute, 'euskal txerri' izeneko arraza nola tratatzen duten aintzat hartuta.
 ©TAMARA ARRANZ

Ez ote da beranduegi autoeskolarako?

Mikel Yarza Artola

Borja Cobeagak 'No me gusta conducir' telesaila estreinatu du, gidabaimena 40 urterekin atera nahi duen gizon baten inguruko komedia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.