Barraketakoak, «erorketa askean»

Atrakzioetako langileek festarik festa igaro ohi dute uda. Aurten, ordea, Iruñekoak zein gainontzeko tokietakoak bertan behera geratu direnez, ez dute diru sarrerarik izango. Administrazioek «alde batera» utzi dituztela salatu dute.
Zenbait lagun, Iruñeko barraketako atrakzio batean, iazko sanferminetan.
Zenbait lagun, Iruñeko barraketako atrakzio batean, iazko sanferminetan. IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2020ko uztailak 13

Hau ekaitz gogor baten gisakoa izan da: bat-batean eta inork espero gabe iritsi da». «Eta den-dena geldirik dugu; oso tristea da». Alfonso Alvarez eta Enrique de los Santosenak dira hitzak, hurrenez hurren. Herri eta hirietako festetan lan egiten dute biek: Alvarezek atrakzioak ditu, eta beste egoera batean, orain Iruñean edukiko lituzke; De los Santosek, berriz, bi tiroketa postu eta txurro postu bat ditu, eta Urdiainen (Nafarroa) egongo litzateke garai honetan. Aurten, ordea, festarik ez. Ez Iruñean, ez eta Euskal Herriko gainontzeko herri eta hirietan ere. Hortaz, barraketakoek ezin izango dituzte kalera atera atrakzioak eta postu ibiltariak, eta, ondorioz, diru sarrerarik gabe geldituko dira: «Erorketa askean», Alvarezen hitzetan.

Barraketako langileetako askok, berez, egoera ekonomiko konplexua dute, eta, salatu dutenez, «babes gutxi» izaten dute administrazioen partetik. Hori gutxi balitz bezala, aurten are gehiago okertu zaie panorama. «Beltz-beltza» da, haien hitzetan.

Udan festarik ez zela izango jakitea gogorra izan zen Alvarez eta De los Santosentzat. Alvarezek hasieran bazuen esperantza gauzak hobetuko zirela, eta egoera hainbeste luzatzea «harrikada» bat izan da harentzat: «Familia negozioak dira; nork ez du nahi bere bizibideak funtzionatzea?». De los Santosek aitortu du ulertu zuela erabakia, baina «zaplazteko bat» izan zela. Haren eta beste askoren egoera, izan ere, etsigarria da: «Festetara joan ezean, etxean ez dugu diru sarrerarik izango. Gainerako sasoietan herriren batera joaten gara, baina udaren menpe bizi gara erabat».

Alvarezek emandako datuen arabera, Nafarroan 80 edo 90 familia inguruk lan egiten dute barraketan. AIFNA Nafarroako Barraketako Industrialarien Elkarteko presidentea ere bada, eta, azaldu duenez, haientzat gaur egun sanferminetako plaza garrantzitsua da, baina ez Nafarroako gainerakoak baino gehiago. Izan ere, 2008an Iruñe erdialdetik Arrotxapeko Runa parkera mugitu zituztenetik, jende gutxiago doa barraketara. Gainera, han atrakzioak jartzea beste toki batzuetan baino garestiagoa denez, jartzen dituztenen artean gehiago dira kanpokoak nafarrak baino.

Aurten egoera zein den ezagututa, AIFNAk erabaki zuen ez eskatzea baimenik egunotan Runako eremuan barrakak jartzeko. Alvarezek azaldu duenez, elkarteak argi du ezohiko testuinguru bat dela, egoki ikusten du sanferminik ez ospatzea, eta, hortaz, ez dio zentzurik ikusten atrakzioak eta postuak jartzeari. Halere, sektoreak uste du bideragarria litzatekeela beste toki batzuetara joatea, ofizialki festak bertan behera geratu arren; esaterako, herri txikietara. Argudiatzen dute udan herrietan jendea egongo dela, eta beharrezkoak diren baldintza guztiekin gune txikiak muntatzea posible litzatekeela. Oraingoz, baina, ez diete erantzun, ez gobernutik, ez udaletatik.

Betebeharrak baino ez

Barraketan lan egiten dutenak autonomoak dira, eta, ondorioz, COVID-19aren krisiaren testuinguruan, askok aldi baterako erregulazioak eta autonomoentzako laguntzak jaso dituzte. Beste asko, ordea, zailtasunak izaten ari dira laguntzak jasotzeko, beren lan sasoiaren hasieran ematen dutelako izena autonomo gisa: udaberrian. «Baina pandemia lehenago heldu zen; hortaz, jende horrek ez du ezer ere jaso», azpimarratu du Alvarezek.

Hark eta De los Santosek, bai, jaso dute laguntzaren bat, baina De los Santosentzat «eskasak» dira: «Horrekin ezin diegu ezta ohiko gastuei ere aurre egin». Salatu du egunerokoan ez dutela inolako laguntzarik jasotzen, haiek «egin beharrekoak» egiten badituzte ere: «Guk gure ardurak betetzen ditugu: autonomoen kuota ordaintzen dugu, aseguruak, zergak, baimenak, atrakzioen azterketak... Baina ez dugu eskubiderik; betebeharrak baino ez».

Eskubideak, hori da aldarrikatzen dutena: lan egin ahal izatea, berme guztiekin. «Guk lan egin nahi dugu, hori besterik ez, jende guztia ari baita lanean jada: tabernetan, dendetan...», adierazi du De los Santosek. Horretarako beharrezkoak diren neurriak hartzeko prest daude, baina administrazioen partetik ez dute prestasunik ikusten. «Badakigu zer neurri hartu behar genituzkeen: postuan aldi berean egon daitekeen jendea mugatu, eskopetak desinfektatu, distantziak markatu, pantailak jarri, dena etengabe garbitu... Posible da, eta, nahi izanez gero, egin daiteke». Horri lotuta, sektorearen araudi hutsunearen aurrean, AIFNAk segurtasuna bermatzeko protokolo bat prestatu du, eta Nafarroako Gobernari helarazi dio, baina oraingoz ez du erantzunik jaso.

De los Santosen ustez, arazoa da «ez zaiela interesatzen» haiek lan egitea: «Badirudi ez garela existitzen». Hark argi du zein den «bazterketa» horren arrazoia: «Ez dugula aberastasunik sortzen estatuarentzat». Hori ikusirik, irmoki aldarrikatu nahi izan duberen bizia aurrera ateratzeko «eskubide osoa» dutela, «jende umila» izan arren.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Jedea Bilboko metrotik irteten, maskara jantzita ©Luis Tejido/EFE

Berrehun positiboren langa gainditu da seigarren egunez jarraian Hego Euskal Herrian

Berria

Azken orduetan 224 kasu atzeman dituzte. Positiboetatik 123 Bizkaian detektatu dira.

Gasteizko zahar etxe bateko egoiliar bat bisita jasotzen. ©David Aguilar/EFE

Arabako eta Gipuzkoako zahar etxeetako hamar langilek positibo eman dute

Berria

Gainerako langileei eta egoiliarrei probak egin dizkiete, eta ez da kasu gehiago atzeman oraingoz.

Maskara jantzitako emakume bat Donostiako autobus geltokian, eskailera mekanikoak jaisten. ©Gorka Rubio / FOKU

Pandemiak desberdintasunak sakondu dituela dio Emakunderen txosten batek

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Gizon eta emakumeen osasuna, ordaindu gabeko zaintza lanak, enplegua, indarkeria matxista, bazterkeria eta parte hartzea azken hilabeteotan nola aldatu diren aztertu du Emakundek. Egoera hobetzeko gomendioak egin dizkie erakundeei.

Emmanuel Macron Miarritzen (Lapurdi), artxiboko irudian. ©Bob Edme

Zaintza langileentzako sari bat hitzeman du Macronek

Oihana Teyseyre Koskarat

Adinekoez eta elbarrituez arduratzen diren zaintzaileek 1.000 euroko «COVID saria» jasoko dute. Frantziako Estatuak 80 milioi euroko diru laguntza emanen die departamenduei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna