Albistea entzun

Urmuga. IRITZIA

Ibaien logika

Julen Gabiria - Idazlea

2021eko uztailak 15

Dauden ibai mitiko guztietatik, nirea, sekula ikusi ez, baina hala ere nire-nirea dela badakidana, ez da Danubio deitzen, ez da Mississippia: nire ibaia Niger da. Ez da munduko handiena, baizik hamalaugarrena; ezta Afrikako handiena ere, baizik hirugarrena: zerrendarik esklusiboenetan agertzeko bezain luzea, baina aho batez goraipatua izateko laburregia. Eta badu, hala ere, bere aurreko hamahiruek ez duten ezaugarri bat: pentsamendu logikoaren kontra doa. Itsasotik 240 kilometro eskasera jaio arren, haranzko norabidea hartu eta ibai kakanarru bat izatearen kondena onartu beharrean, beste alderantz jotzen du, itsasoari bizkarra eman eta basamorturantz, eta 4.200 kilometroz paseatzen ditu urak, adarra jotzen ariko balitzaigu bezalako U alderantzikatu bat marraztuz, azkenean iturburutik hain aparte ere ez dagoen delta batean itsasoratzeko. Bere bidea egiten du, apurtu egiten ditu muga kartaboiz marraztuak, auskalo zenbat hizkuntza zeharkatzen dituen; eta astiro doa: Malin, elkarrengandik 400 kilometrora dauden Timbuktu eta Mopti hirien artean, ibaiak bi metroko desnibela baino ez du, eta ez dago jakiterik badoan ala badatorren.

Euskal Herrian, berriz, Baia da gure Nigertxo. 40 kilometro ere ez ditu Kantauri itsasoraino, baina honek ere ez du nahi: hegoalderantz jiratu, eta 60 kilometro egiten ditu Ebroraino.

Inoiz mendian kontatu didaten istoriorik liluragarriena da hori, artean umea nintzela: Baiaren iturburura joan, eta aitak esan zidanekoa ikusten ari nintzen ur hura Mediterraneoraino heltzen zela. Esaldi hark, hitzez osatutako horizonte infinitu hark, logikaren mapa guztiak hautsi zizkidan, eta hortxe dago oraindik bizirik: agortzen ez zaidan ibai bat da txundidura.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Gaiak

Albiste gehiago

Baltsa piratak, portutik Kontxarako bidean. ©JON URBE / FOKU

Donostia abordatu dute piratek ia 200 ontzitan

Hodei Iruretagoiena - Mikel P. Ansa

Itzuli da Aste Nagusi Pirataren ikur bihurtu den ekitaldia, bi urteko etenaren ondoren. Ia berrehun ontzi abiatu dira, 17:00ak jo dutenean. Abordatzeak hogeigarren aldia du aurten.

 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

«Ahituta amaitzen dugu, baina zoriontsu»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Klasikoetan klasikoena da Arnoldo izozkitegia Donostian. 1935ean hasi ziren, eta laugarren belaunaldiko kidea da Alustiza: «Hauxe da txikitatik edoski duguna; gure odola da, eta ezin genuen hiltzen utzi».
Mariana Etxegarairen hilobia, Hazparnen (Lapurdi). ©HAZPARNEKO HERRIKO ETXEA

«Kantuan hastean hein bat lotsatua nintzen, baina ahantzia nuen berehala»

Miel A. Elustondo

Julien Vinsoni zor bide zaio bertsolaritzari buruzko aipurik zaharrenetakoa, 1869ko irailean Saran egindako Lore Jokoetakoa. Hantxe dira ageri Jatsuko Piarres Ibarrart 'Bettiri', Azkaineko Mari Luixa Erdozio eta Joanes Etxeto 'Senpereko errienta' koplariak. Usteak ustel, Erdozio ez da salbuespen. Garaian, beste bi emakumezko ere nabarmendu ziren kantuan, Mariana Etxegarai 'Aña Debrua' eta Marie Hargain, bertsolari txapeldunak.
Uribarri Ganboako Garaioko hondartza. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Barnealdeko hondartzak

Eider Etxeberria Soria

Uribarri Ganboako urtegia urte osoan bisitatzeko leku aproposa da, uda sasoian batez ere. Garaioko eta Landako hondartzak daude han, eta bainua hartzea baimendurik dago

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...