Albistea entzun

IRLEN SAREA

Gardentasun printzipioa

Gorka Julio -

2018ko ekainak 9

Denek onartzen dute jakina dela gauzak gaizki egiten direla, ez dutela helburua betetzen, baina gauzak aldatzea zaila dela. Esaldia egoera eta arlo askotan aplika daiteke; Osakidetza kasu horietako bat da, azken lan eskaintza publikoarekin gertatutakoa ikusita. Garbiak izan beharko luketen prozesuak publikoki erraz ikuskatu ezin izateak eragin handia du horrelakoetan. Software libreak, eta gero horren eraginez etorriko ziren eduki libreen mugimenduak —Creative Commons lizentzia, adibidez— gardentasun printzipioa barneratzen dute hasieratik. Software askeak programen errezeta —iturburu kodea— ikusteko aukera ematen du, nahi duenak ikuskatu eta eraldatu dezan. Esan ohi da milaka begik gutxi batzuek baino hobe ikusten dituztela egon daitezkeen arazoak.

Ezagutzaren alorrean, Wikipediak ondo erakutsi du noraino iritsi daitekeen ezagutza librearen kontzeptua. Entziklopedia jada gutxienekoa da. Wikidataren bidez, munduko informazio guztia berrerabiltzeko antolatzen ari dira.

Gardentasuna oinarri duten paradigma askok demostratu dute jendartearen garapena eskuratzeko gaitasun handiagoa dutela patente edo copyright hertsian oinarritutako ereduekin alderatuta. Zientzian ere, irekitasunaren aldeko joera bat nagusitzen ari da, edo, behintzat, zentzu horretan pausoak ematen.

Europako Batasuneko Zientzia, Berrikuntza, Merkataritza eta Industria ministroak biltzen dituen Lehiakortasunaren Kontseiluak onartu du 2020rako Europan publikatzen diren artikulu zientifiko guztiak doan eskuragarri egon behar dutela. Fondo publikoekin lagundutako lan zientifikoak era irekian partekatzea betebehar bihurtzen dute horrela, eta bat egiten dute sarbide irekia (Open Access) ideiarekin, zientziaren garapena erraztu eta azkartzeko.

Akademiarekin harremanik izan duen edonork badu argitalpenen munduaren itxitasunaren eta gardentasun faltaren berri. Gutxi batzuek kontrolatutako esparrua izan da. Oraindik urte batzuetan izango da, baina orain bada beste eredu bat; oraindik libreki bai, baina garestia ere badena (gehiago kostatu ohi da publikazioa irekia izatea). Ea apustu horrek zientzia egiteko beste bide hauek bultzatzen dituen, eta gardentasuna beste arlo batzuetara ere eramaten laguntzen duen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Juan Mari Arzak, BCCren ohorezko oroigarria hartuta, eta sukaldariz eta ikaslez inguratuta, atzo. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Arzak patroia, Arzak maisua

Enekoitz Telleria Sarriegi

BCC Basque Culinary Centerreko ohorezko patronatukide izendatu dute Juan Mari Arzak. Haren ekarpena eskertu dute, eta bere ezagutza partekatzeko izan duen eskuzabaltasuna goratu.
 ©BERRIA

Ohiko albisteetatik ihesi

Iker Tubia

Reuters institutuaren arabera, geroz eta jende gehiagok erabakitzen du gaurkotasuna albo batera uztea. Eragin psikologikoa, nekea, konfiantza falta eta ezintasun sentsazioa aipatu dituzte albisteetatik deskonektatu direnek.
Jaurlaritzako, Euskal Wikilarien Kultura Elkarteko eta EHUko ordezkariak, Ikusgelaren aurkezpenean, atzo, Donostian. ©JON URBE / FOKU

Martxan da Ikusgela, euskarazko bideo pedagogikoen ataria

Amaia Jimenez Larrea

Euskal Wikilarien Elkarteak filosofiako, ekonomiako eta euskal literaturako bideoak egingo ditu

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...