Albistea entzun

Zientzia. ARGI ALDIAN

'Homo erectus' modan berriz?

Mikel Iriondo Orensanz - EHUko Antropologia irakaslea

2020ko urtarrilak 24

Gure leinuaren eboluzioan zehar espezie asko egon dira, eta horietatik Homo floresiensis eta neanderthalak izan dira azken urte hauetan aldizkarietan gehienetan agertu direnak. Dena den, aspaldidanik joko asko eman ez duen espezie bat, H. erectus, azken urte honetan modan jartzen hasi dela dirudi; horrela, urteak pasatu dira H. erectus inguruan artikulu garrantzitsuren bat argitaratu gabe, eta aurreko astean gertatu da. Rizal eta lankideek Nature aldizkarian plazaratu duten lanean H. erectus espeziearen aztarna ezagun batzuk, Java uharteko Ngandong-ekoak hain zuzen ere, modu fidagarrian datatu egin dituzte. Datazio berriak H. erectus espeziea gizaki modernoa Ekialdeko Asiara ia heldu zenean jartzen du, gutxi gorabehera orain dela 100.000 bat urte. Noski, Ngandong-ekoa ez da zertan izan behar H. erectus espeziaren azken indibiduoa, ziurrenik gehiago iraun zuten, inguruko uharteetan luzaro bizi izan ziren beste espezie batzuk bezala, hots, H. floresiensis Flores uhartean eta iaz deskribaturiko H. luzonensis Filipinak uharteetan. Horrela, Afrikatik Hego-ekialdeko Asiara heldu ginenean garaikideak ziren hiru gizaki arkaiko horiekin aurkitu ginen gutxienez.

Eta zein garrantzi du honek? Azken urte hauetan sekuentziatu diren genomek esaten diguten bezala, neanderthalekin eta denisovarrekin gurutzatzeaz gain, beste espezie batzuekin ere gurutzatu ginen, nahiz eta oraindik ez dugun identifikatu norekin. Adibidez, Jacobs eta lankideek Cell aldizkarian iaz argitaratu zuten moduan, Ginea Berriko papuarren genomaren % 1 neanderthala eta denisovarra ez den beste gizaki arkaiko batetik dator. Modu berean, Mondal eta lankideek 2016an Nature Genetics aldizkarian argitaratutakoaren arabera, Indiako ozeanoko andamandarrek batez ere, eta Hegoaldeko Asiako beste populazio askok ere, jatorri ezezaguneko beste genoma zati bat dute.

Gauzak horrela, orain egindako dataziotik H. erectus gure garaikidea izan zela ondorioztatzen denez, aukera anitz daude egungo gizakion genomako parteren bat beraiengandik jasota edukitzea. Aukera gehienak Ekialdeko Asiako eta Ozeaniko populazioek dute noski, baina gizakiok gure artean nabarmenki nahastatu garenez maila txiki batean mundu osoan sakabanaturik egon daiteke ere.

Gizakiok mailaren batean neanderthal eta denisovar ginela bagenekien eta badirudi ere orain H. erectus izan gaitezkeela. Ez zarete arkaikoagoak sentitzen?

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Bortxaketa salatzeko erabili dut musika»

Ane Insausti Barandiaran

'Medusa' izeneko EPa sortu du AyVeek, jasan zuen bortxaketa eta ondoren bizi izandakoak kontatzeko. Haren hitza zalantzan jarri zutela salatu du, eta ingurukoen babesari esker egin duela aurrera.
ETB1eko <em>Go!azen</em> telesaileko aktore gazteak. ©ETB

Hiru haurretik batek ikusi du aurten 'Go!azen' ostiraletan ETBn

Urtzi Urkizu

ETB1eko telesailaren denboraldia gaur amaituko da. Kontzertuek maiatzera arte jarraituko dute

 ©AITOR KARASATORRE / FOKU

«'Bollera' izaera bat da, bizitzeko modu bat»

Iker Tubia

Haur literaturaren alde egin du Jakak, adin horretan «dena jaten» dutelako «gose handiz». Letretan dagoen sexu disidentziaz mintzatu da, eta euskarak LGTBI mugimenduan behar duen presentziaz.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...