Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Literatura

Nazio kontzeptuei buruzko egia ezarrien aurka

Joxe Azurmendik zalantzan jarri du ikuspegi nazionalista frantsesaren eta alemanaren arteko ohiko bereizketa, XIX. mendeko pentsalariak ikertuz, Ernest Renan batez ere.

Joxe Azurmendi, artxiboko irudi batean. /
Joxe Azurmendi, artxiboko irudi batean. / Ińigo Uriz/Argazki Press

Juan Luis Zabala -

2014ko azaroak 18

Nazioaren kontzeptu frantsesaren eta alemanaren arteko bereizketaz eta kontrajarpenaz gaur egun zabaldua eta onartua dagoen iritzia zalantzan jarri du Joxe Azurmendik Historia, arraza, nazioa. Renan eta nazionalismoaren inguruko topiko batzuk (Elkar) saiakera osatzen duten 626 orrialdeetan.

Iritzi zabaldu eta onartu horren arabera, nazioaren kontzeptu frantsesa «liberala izango litzateke, demokratikoa, subjektiboa, nahizkotasunean oinarritua…», Azurmendik azaldu duenez. Nazioaren kontzeptu alemana, aldiz, «hizkuntzan, tradizioan, kulturan eta azkenean beti arrazan» oinarritua legoke. «Beraz, horren arabera, egongo litzateke nazioaren kontzeptu demokratiko bat, frantsesa, Espainian PPk, PSOEketa denek defenditzen dutena edo errepresentatzen omen dutena; eta egongo litzateke nazioaren kontzeptu arrazista bat, etnikoa, erromantikoa eta abar…». Egun ezarria dagoen ikuspegi edo eskema horren iturria 1870 urtearen inguruan, gerra franko-alemanen garaian, izandako eztabaidetan dago, Azurmendik dioenez; Altsazia eta Lorrena alemanak edo frantsesak diren eztabaidatu zen garaiko eztabaidetan. Horregatik, Azurmendik garai horretako egileen lanak aztertu ditu liburuan, bereziki Ernest Renan pentsalariarenak (Landreger, Bretainia, 1823-Paris, 1892).

Onartutako eskema horren arabera zibikotzat, laikotzat eta demokratikotzat jotzen den nazionalismoak zapalkuntza, kolonialismoa eta inperialismoa jorratu eta indartu ditu urte askoan, Azurmendiren iritziz, eta gaur egun ere oinarri nagusi inposaketa eta zapalkuntza izaten jarraitzen du, neurri handi batean. Eskema zabaldu baina faltsu hori ukatzen duen lehena ez dela aitortu du Azurmendik: «[Tzvetan] Todorovek, nazio zibikoak eta etnikoak bereizita, esaten zuen nazio zibikoa dela kriminala, gerrak egiten dituena, eta sekula santan ez duela nazio etniko batek nazio zibikoek adinako txikiziorik egin. Nazio etniko batek nahi duena da bere burujabetasuna, bere kultura garatu eta abar... Baina nazio zibiko batek nahi duena da bere fronterak ezarri, bere ekonomia defenditu, aldamenekoari eraso… Beraz, arrisku handia eta desastre handia nazio zibikoak dira, eta ez nazio etnikoak; nazio etnikoek, lehenik, ezin dituztelako beste herri batzuk konkistatu, edo kolonialismora jo; eta, bigarrenik, nazio etnikoek horretarako asmorik ere ez dutelako. Hori da Todorovek zioena».

Euskal Herriko idazleen artean ere nazionalismo zibikoaren eta etnikoaren arteko bereizketak indarra izan duela, eta duela, adierazi du Azurmendik, eta Jean-Claude Larronde aipatu du adibide gisa, Sabino Aranaren biografoa, Aranaren nazionalismoa nazioaren kontzeptu alemanarekin lotu baitzuen. «Beti ari gara esaten: ‘Bai, gure nazionalismoa eredu alemanekoa da, baina ez gara arrazistak’. Zergatik demostratu behar dugu beti ez garela arrazistak? Eskema horrek obligatzen gaituelako horretara». Arana arrazista zela aitorturik ere —horretaz ez du dudarik Azurmendik—, Jose Ortega y Gasset ere arrazista nabarmena zela dio Azurmendik, baina nazionalismo espainairrari ez zaiola eskatzen arrazista ez dela frogatzeko euskal nazionalismoari eskatzen zaion neurri berean.

 

 

 

 

 

 

 

  

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

<b>Amurrioko saioa.</b> Joan den larunbateko saioa, Amurrioko Bañueta kiroldegian. ©GARI GARAIALDE

Iristen aurren, eta joaten azken

Miren Mujika Telleria

Baionan jokatuko da gaur Bertsolari Txapelketa Nagusiko bigarren itzuliko bigarren saioa. Ohi bezala, 17:00etan hasiko da. Aulki, soinu eta foku; pronto izango dira den-denak ordurako. Bertsozale Elkarteko ekoizpen taldeak du horren ardura. Zein da, baina, horren atzean dagoen inurri lana?
Indar Trabesen lehen kontzertua fikzioan irudikatzen, herenegun, Mutrikuko Venezia diskotekan. ©JON URBE / FOKU

Itoiz taldearen lehen printzak

Jone Bastida Alzuru

Doxa ekoiztetxea eta Larraitz Zuazo zuzendaria Itoiz taldeari buruzko pelikula bat prestatzen ari dira, dokumentalaren eta fikzioaren artean mugitzen dena. Mutrikun izan dira filmatzen.

Ekoetxea Urdaibaik hizkuntza indigenen erakusketa bat jarri du ikusgai. ©Monika del Valle / Foku

Hizkuntza jasangarriak

Amaia Igartua Aristondo - Bizkaiko Hitza

Busturiko Urdaibaiko Ekoetxeak erakusketa batean bildu ditu 11 hizkuntzatan emandako testu batzuk eta haien euskarazko itzulpenak: 'Hizkuntza indigenak, Ama Lurra zaintzen'. Abenduaren 18ra bitartean bisitatu ahalko da.

 ©Andoni Canellada / FOKU

Sustrai Colina: Ā«Lanketa guztiak abiatzen dira pertsona gisa zaren horretatikĀ»

Joanes Etxebarria - Ipar Euskal Herriko Hitza

Sustrai Colina Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalista izan da azken bost aldietan. Aurten, finalerdien lehen itzuliko saioa irabazi du, eta gaur Baionan kantatuko du, bigarren itzulian. Gogo «handiz» ariko da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...