Albistea entzun

Kantu inprobisatua

Babelgo dorrea barruko patioan

Donostiako Tabakalerako barruko patioan atondu dute Europa Bat-batean jardunaldien hirugarren saioa. Tabako, ron ta kanelaz izena eman diote emanaldiari. Dozena erdi aulki multzo, izaera propioa duten hiru oholtza eta argi moreak. Mimoz prestatutako saioa da Tabakalerakoa. Ez dira sarrera guzti-guztiak saldu, baina bete egin da aretoa.

Uxue Alberdi, Maialen Lujanbio eta Rebeca Limon 'Tesy', emakume inprobisatzaileen topaketan.
Uxue Alberdi, Maialen Lujanbio eta Rebeca Limon 'Tesy', emakume inprobisatzaileen topaketan. Jon Urbe / Argazki press

Ane Zuazubiskar Iñarra -

2016ko uztailak 14 17:30

Goizean Miramar jauregian egin duten mahai inguruan, generoak ahozko inprobisazioan duen eraginaz aritu dira mundu osoko ikerlari eta inprobisatzaileak; eta emakumezkoak dira gaurko saioan arituko diren inprobisatzaile guztiak ere.

Aretoko atea ireki, eta ilaran sartu dira patiora inprobisatzaile, musikari eta itzultzaileak. Bakoitzak bere bidea hartu du, eta gelaren ertzak hartu dituzte. Atetik gertuen dagoen oholtzara igo dira Mexiko eta Kubako inprobisatzaile eta musikariak. Mexikarrak dira Las Alondras taldeko partaideak; musikariak, eta ahozko inprobisatzaileak —trobadore izena hartzen dute Mexikon—. Diana Hernandez, Sofia Limon eta Rebeca Limon Tesy-k osatzen dute hirukotea. Kubako punto kantua ordezkatzeko, berriz, Yunet Lopez repentista eta Eduanis Lopez musikaria igo dira agertokira. Bigarren oholtzan daude Miren Amuriza eta Maialen Lujanbio bertsolariak, Kristina Solano trikitilaria eta Maribel Servera glosadore katalana. Hirugarren oholtza bat ere ezarri dute; forma biribila du, eta bertan jarri dira Karen Owen galestarra eta saioa aurkeztuko duen Uxue Alberdi. Mikrofonora hurbildu da, eta gorritu egin dira ordura arteko argi moreak: hasi da saioa.

Mundu bat lau hormen barruan

Emanaldiaren lehen zatian, nor bere moldean aritu dira sortzen. Karen Owen galestarrari jarri dio Alberdik lehen gaia. “Europa” hitza entzun, eta paperean eta tintaz ekin dio sortzeari Owenek; gisa horretan aritzen dira Galesko barddak. Owenek idatzi bitartean, beste inprobisatzaileek egin dute euren saioa: Gitarra doinuekin kantuan aritu dira mexikarrak, indarrari buruz kantatu du Maribel Servera glosadoreak, “euskara neska al da?” galderari erantzuten ahalegindu dira bertsolariak eta aurkezleak emandako esaldieei tiraka aritu da Yunet Lopez repentista. Oweni begira jarri dira orduan entzuleak, paperean sortu eta buruan gorde duena errezitatzeari ekin dio begiak itxita: “Noiz etorri zen gorrotoa Erresuma Batura? / Noiz sartu ziren labankada hauek? / Zergatik etorri zen besteenganako gorroto hau? / Esaten digute armekin seguruago gaudela / neskoi ere esaten digute labanarekin seguruago gaudela / baina seguruago gaude labanarik behar ez denean”.

Orduan hasi da egiazko kultura trukea. Bakoitza bere moldean, bakoitza bere hizkuntzan, baina elkarrizketan jarri ditu inprobisatzaileak Uxue Alberdik: kantatu dute musikarekin repentistak eta trobadoreak; musikarik gabe Lujanbio eta Serverak; errezitatu du Owenek entzuleen txalo kolpeez lagunduta; aritu dira elkarren ispilu izan nahian Amuriza eta Tesy; historiak oroitu ez dituen emakumeez Maialen Lujanbio; eta sexuaz hausnarketan Servera eta Lopez. Aurpegi asko dituen txanpona da inprobisazioa; txanponaren aurpegi emeak bildu dira gaur Tabakaleran.

“Eskerrik asko zigorragatik”

Indarrez jo dute txalo entzuleek, eta Uxue Alberdik hartu du hitza. Banan-banan aipatu ditu inprobisatzaile eta musikariak, eta larunbateko zita gogorarazi du: 19:00etan izango da Europa Bat-batean jardunaldien itxiera ekitaldia, Donostiako Kursaalean. Las Alondras taldeko kideak zutitu egin dira Alberdik hizketan amaitu bezain pronto, eta Katamalo talde euskaldunaren izen bereko kantuaren gainean inprobisatzeari ekin diote. Nork bere hizkuntzan jarraitu diete inprobisatzaileek, eta agurtu dute publikoa. Txalo zaparrada amaitzean, ordea, berriz ekin diote mexikarrek, eta lehenengo oholtzan elkartu dira parte hartzaile guztiak. Katamaloren kantua abesten hasi dira mexikarrak, euskaraz. Alboan jarri, eta segi egin diete bertsolariek.

Hiru oholtzatan eta lau hizkuntzatan hasi dute saioa bost herrialdetako inprobisatzaileek, eta oholtza bakarrean eta euskaraz kantuan amaitu. Eta ez; ez dira sarrera guzti-guztiak saldu, baina bete egin da aretoa. Bete dute txaloek, emozioak eta konplizitateak. Eta bete dute Uxue Alberdiren azken hitzek ere: “Hizkuntza ezberdinak hitz egitera derrigortu zituen jaungoikoak Babelgo dorrearen eraikitzaileak. Mesede ederra egin zigun jaungoikoak edo dena delakoak, mintzo bakarraren zigorretik libratuta. Eskerrik asko zigorragatik.”

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Garesko aurrekanporaketa saioko une bat. ©Nafarroako Bertsozale Elkartea

Hamahiru bertsolari sailkatu dira Nafarroako Bertsolari Txapelketarako aurrekanporaketan

Ane Eslava

Urrian abiatuko da Nafarroako Bertsolari Txapelketa. Asteburuan jokatu diren aurrekanporaketa saioetan sailkatutako hamahiru bertsolariek parte hartuko dute, 2019ko txapelketan parte hartu izanagatik sailkatuak zeuden beste 11 bertsolarirekin batera.

 ©Bizkaiko Hitza

Hedatzeko bigarren saioa

Ibai Maruri Bilbao - Bizkaiko Hitza

Bilboko Guggenheim museoak Busturialdera hedatzeko proiektuaren berri eman du: bi egoitza izango lituzke: Gernika-Lumon bata eta Muruetan bestea, bide berde batek lotuta. Eragile batzuek aukera moduan ikusi duten arren, beste batzuek ez dute uste eskualdeak proiektu hori behar duenik.

Jean Rhys (Roseau, Dominika, 1890-Exeter, Ingalaterra, 1979). ©BERRIA

Klasikoen haize berria

Joannes Jauregi

55 urte bete ditu Jean Rhysen 'Sargazo itsaso zabala' nobelak. Idazle ezezagun samarra zen ordu arte, eta liburuak arrakasta itzela ekarri zion, 76 urte zituela; «berandu», idazlearen esanetan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.