Zientzia

Gizakia benetan zer den erakutsi zuen irudiak 30 urte bete ditu

NASAk birmasterizatu egin du 'Puntu Urdin Zurbila' irudia, 'Voyager 1' zundak Eguzkitik 6.000 milioi kilometrora Lurrari atera zion argazkia.

'Puntu Urdin Zurbila' irudia.
'Puntu Urdin Zurbila' irudia. NASA Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2020ko otsailak 14

«Begiratu puntu horri. Hau da hori. Hori da etxea. Hori geu gara», idatzi zuen Carl Sagan zientzialari eta dibulgatzaileak Puntu Urdin Zurbila: gizakien etorkizunaren ikuspegia espazioan liburuan (1994). Izan ere, irudiak txundituta utzi zituen Sagan eta garaiko zientzialari eta zaleak. Inork ez zuen inoiz Lur planeta horren urrutitik ikusi. Inork ez zuen inoiz horren argi sentitu zein gutxi den Lurra, gizateria eta, beraz, gizaki bakoitza.

Voyager 1 zundak 1990. urteko otsailaren 14ean egin zuen erretratua. 1977. urtean bidali zuten zunda espaziora, Eguzki Sistema esploratzeko, eta, gero, izarren arteko espazioan jarraitzeko. Saturnoren ondotik pasatu zenean, eraztunen planetaren irudi gogoangarriak hartu zituen zundak, 1980. urtean. Baina Saganek bazuen nahikari bat: Saturno pasatu ondoren, zundari buelta eman nahi zion, haren kamerekin atzean utzitako planeta guztien «familia argazkia» egiteko. Kostatu egin zitzaion NASA konbentzitzea maniobra hori egiteko, irudiak ez baitzuen inolako balio zientifikorik, planetak ordurako urrutiegi zeuden-eta ganorazko irudirik hartzeko. Baina Saganek uste zuen irudiak balio handia izan zezakeela, gizakiei erakusteko unibertsoan benetan zer diren.


Eguzki Sistemaren 'Familia Argazkia', 'Voyager 1' zundak 1990ko otsailaren 14ean aterako 60 argazkiko multzoa. NASA

Atzo 30 urte, zundak kamerak berotu zituen hiru orduz. Orduan, kontrolatzaileek buelta hartzeko agindu zioten Lurretik. Denera hirurogei argazki hartu zituen Eguzki Sistemaren Familia Argazkia egiteko. Horietako bat da Puntu Urdin Zurbila irudia: Irudian ikusten den marra argia Eguzkiak objektiboan sorturiko isla da. Isla horiek ezkutatu zuten Marte. Merkurio ez da agertzen, Eguzkitik hurbilegi zegoelako, eta Pluton txikiegia delako eta urrutiegi dagoelako.

Birmasterizazioa

Irudi historikoaren 30. urteurrena ospatzeko, argazkia gaurko ordenagailuekin eta softwarearekin berriz lantzea erabaki du NASAk. Emaitzan, Lurrak puntu zurbil txiki bat da oraindik, baina argiago ikusten da.


Ezkerrean, 1990ko irudia. Eskuinean, NASAk orain birmasterizatutakoa. NASA

Argazkiak egin ondoren, Voyager 1 zundak kamerak itzali zituen betirako, energia aurrezte aldera. Izan ere, oraindik ere bidaia luzea zuen aurretik. Eguzki Sistematik atera zen zunda 2012ko abuztuan. Ez du bidaia amaitu: espazioan barrena jarraitzen du. Gaur egun, gizakiek inoiz eginiko objekturik urrunena da.

Antzeko perspektiba lortzeko saioak egin dituzte gero ere. Cassini zundak egin zuen bat 2013ko uztailaren 19an. Saturnoren eraztunak ikusten dira lehen planoan, eta urrutian, Lurra eta Ilargia.


'Cassini' zundak 2013an Lurrari eginiko erretratua. Lehen planoan, Saturnoko eraztunak.

Hurrengo saiakera New Horizons zundak egingo du; Lurretik 7.000 milioi urtera dago orain.

 

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Zarauzko (Gipuzkoa) hondartz, ekainean. ©Juan Carlos Ruiz / FOKU

Zarauzko Talai Mendi kanpinean PCR probak egiten dabiltza, bezero ohi batek positibo eman ostean

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Langileei PCR probak egin dizkiete, eta etxera bidali dituzte. Bezero batzuei ere egin dizkiete probak. Emaitzak jaso bitartean kanpinera inor ez sartzeko ez ateratzeko eskatu dute.

Parke bat hutsik, iragan apirilean, Bilbon. ©Luis Tejido / Foku

Bilboko udaleku batzuetan positibo bat atzeman dute, eta 38 lagun bakartu dituzte

Berria

Haur bati COVID-19a detektatu diotela-eta, haren kideek, begiraleek eta horien guztien bizikideek hamar egun igaro behar dituzte etxean, bakartuta.

Hainbat herritar, Iruñean, maskara jantzita. / ©Iñigo Uriz, Foku

Maskarak erabiltzea derrigorrezkoa izango da Hego Euskal Herrian

Joxerra Senar

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, bihartik aurrera kalean ere jantzi beharko da maskara; Nafarroan, etzitik aurrera. Igerilekuetan eta hondartzan, maskara jantzi beharkoa da, bainua hartzeko izan ezik. Kirola egiteko orduan edo naturguneetan ken daiteke. Jaurlaritzak botila festa debekatu egin du.

Herritarrak PCR proba egiteko zain. ©Jon Urbe / Foku

80 kasu gehiago Hegoaldean, eta lehen hildakoa Nafarroan ekainaren 11tik

Edu Lartzanguren

Gipuzkoan indarrez ari da izurria: 41 kasu baieztatu dituzte. Iruñean beste agerraldi bat atzeman dute, eta gutxienez hiru lagun kutsatu dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna