Noiz sortua: 2020-03-04 16:26:25

Literatura

Erika Elizarik 'Zendabalitz' eleberri korala plazaratu du

«Gehiegi pentsatzeari buruz» hitz egin nahi duen lan bat da, zazpi pertsonaiaren bidez sortua. Duela bi urte Igartza saria irabazi ostean ondu du lana.

Gaur goizean aurkeztu du 'Zendabalitz' eleberria Erika Elizarik, Donostian.
Gaur goizean aurkeztu du 'Zendabalitz' eleberria Erika Elizarik, Donostian. Andoni Canellada / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2020ko martxoak 4

Hegaldi baten kronika: horixe kontatzea zuen buruan Erika Elizarik (Hernani, Gipuzkoa, 1988) Igartza literatur lehiaketara aurkeztu zenean, duela bi urte, CAF enpresak eta Beasaingo Udalak (Gipuzkoa) elkarrekin antolatzen duten literatur lehiaketaren XXI. aldira. Irabazi egin zuen sariketa nobela proiektu harekin, eta gaur goizean aurkeztu du emaitza: Zendabalitz. Eleberri koral baten forman sortu du kontakizuna, eta emaitzak «hegaldi gorabeheratsu baten kronika» izaten segitzen duela berretsi du: hori, ordea, aitzakia bat baino ez dela dio: «Zenak, denak eta litekeenak sortzen dizkiguten buruhausteei buruzko lan bat da». Eta hortik izenburua.

Elizarik haurrentzako istorioak idatzi izan ditu —batik bat Txirri, Mirri eta Txiribiton pertsonaien ingurukoak—, baina orain artean landu gabea zuen helduen literatura. Ikus-entzunezko Komunikazioko ikasketak egin zituen, eta urteak egin ditu telebistan lanean. Hala, azaldu du batez ere «bideogintzara» bideratu izan duela sormena. Istorio hau buruan bueltaka hasi zitzaionean, baina, iruditu zitzaion irudiz bainoago idatziz errazago kontatu ahalko lukeela, eta horrela pentsatu zuen lehiaketara aurkeztea.

Paristik Bilbora doan hegaldi bat da Zendabalitz-en datorrena. Charles de Gaulle aireportuan aireratu eta Loiun lur hartzen duena. Ehun bidaiari joango dira hegazkinean, baina zazpirengan jarri du fokua Elizarik. Haien bitartez kontatuko ditu hegaldian gertatuko diren ezustekoak, baina batez ere momentu horretan bidaiarien euren buruetan pasatuko dena kontatzen ahalegindu da. Hauek dira bidaiariak: Elene, segurtasunik ezak ezkutatzeko «moderno plantak» egiten duen neska gaztea; Gabriel, banketxe bateko zuzendari ohia, erretiro aurreratua hartu berri duen gizon ozpina; Paule, lan elkarrizketa batetik bueltan datorren eta haurdun dagoen gaztea; Xabier, ardura oso ondo kudeatzen ez duen pilotua; Enara, Parisera lan bidaia batera joan dela esan duen baina egiaz plazerez bidaiatzera joan den enpresaria;  Malox, 60 urteren bueltako andrea, duela bi urte alargundu zena eta beheak jota segitzen duena; eta Sukaina, bere burua oso segurutzat duen gaztea. Sukainaren eta Eleneren arteko interakzioak indartsuak izango dira istorioan, baina, oro har, pertsonaia guztiak nolabait gurutzatzea izan du helburu Elizarik.

Idazleak atalka egituratu du kontakizuna, pertsonaiak tartekatuta eta atal bakoitzean hegaldiaren ordua, hegazkinaren kokapena eta pertsonaiaren eserlekua ere zehaztuta. «Irakurleari jolas bat planteatzea ere izan da asmoa, eta zalantza asko sortu dizkit. Baina arriskatu nahi nuen. Modu kronologikoan, pertsonaia bakoitzak bere ataletan hegaldiaren pista bana ematen du; denaren berri daukagu bakoitzaren ikuspegiaren arabera».

Hegaldi berean joateaz aparte, bada pertsonaiak batzen dituen beste hari bat: «Buruari gehiegi eragiten diotela». Hori izan da, hain zuzen, Elizarik nobelarekin landu nahi izan duen gaia. «Ez nuen hobetsi nahi asko edo gutxi pentsatzea, besterik gabe nahi nuen hori azalarazi». Bere buruarekin etengabe eztabaidan dagoen pertsona bat dela aipatu du idazleak, eta «merezi du?», galdera helarazi izan dio irakurleari. Horri keinu egiten dion aipu bat jarri du liburuaren hasieran, Izaro kantariarena: «Sinistu nahi dut denok dugula errotuta kaosa, hura maitatzen ikastea ote da bizi honetan poza?». Elizari: «Nik gutxien pentsatuta egin ditudan gauzek eman didate askotan ilusio eta poz handiena. Ez diot hori denik bidea, baina batzuetan off egin beharko genuke».

Tonuari lotuta, «egin ezin den aitorpen horietako bat» egin du Elizarik: «Asteburuetako telebistako filmak asko gustatzen zaizkit. Nahiz eta jakin zer gertatuko den, oso ondo pasatzen dut, eta uste dut horren kutsu bat nabari daitekeela».

Deialdi berri bat zabalik

Joxe Begiristain CAF enpresako euskara arduraduna eta Aitor Aldasoro Beasaingo alkatea ere izan dira goizeko aurkezpenean. Pozik agertu dira sariketa «osasuntsu» ikustearekin, eta gogora ekarri dute Igartza lehiaketaren deialdi berri bat irekita dagoela eta ekainera bitartean jasoko direla lanak. Irati Goikoetxea izan zen iazko saritua; datorren urtean argitaratuko du emaitza.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 26an eguneratua, 20:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan zazpi pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 11 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta lau gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 28.634 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.027 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Berra adinekoen egoitza. ©JON URBE / FOKU

Ekainaren 8tik egin ahalko dira bisitak Gipuzkoako zahar etxeetan

Berria

Egoiliar bakoitzeko senide bakarra joan ahal izango da bisitan, eta segurtasun neurriak zorroztuko dituzte. Gipuzkoako zahar etxeetan 167 pertsona hil dira izurria hasi zenetik; gaur egun 22 eri daude, bi egoitzatan.

Maiatzaren 11an igaro zen lehen fasera Hegoaldea ©Marisol Ramirez, Foku

Hegoaldea lehen fasera igaro izanaren arrazoiak eman ditu Espainiako Gobernuak

Ainhoa Larretxea Agirre

Espainiako Osasun Ministerioak zehaztu du egoera epidemiologiko «ona» izan dela Nafarroa pasatzeko arrazoia; Osakidetzak pazienteak artatzeko duen «gaitasun handia», berriz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa igarotzekoa. Maiatzaren 11n aldatu zen lehen fasera Hegoaldea.

Txagorritxu ospitaleko laborategiko irudi bat. ©Gorka Rubio / Foku

Datuen peskizan (eguneko laburpena)

Pello Urzelai

Beste zazpi pertsona gehitu behar dira koronabirusarekin hildakoen zerrendara. Bost EAEn, bi Nafarroan. PCR bidezko 11 positibo berri agertu dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna