Noiz sortua: 2020-04-23 12:11:58

Euskara

Egunean bi kexa jasotzen ditu Hizkuntz Eskubideen Behatokiak

737 kexa jaso zituen 2019an, hizkuntza eskubideen urraketekin lotuta. Arlo publikoan, Eusko Jaurlaritzari egin dizkiote gehien, eta, pribatuan, saltoki handiei. Koronabirusak agerian utzi ditu lehendik zeuden arazoak.

Udaltzainei euskaraz egiteko eskatzeagatik gizonezko bat epaitu zuten abenduan Bilbon. Irudian, elkarretaratzea. /
Udaltzainei euskaraz egiteko eskatzeagatik gizonezko bat epaitu zuten abenduan Bilbon. Irudian, elkarretaratzea. / MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2020ko apirilak 23

Medikuarengana joan, eta oinazea ezin euskaraz adierazi; Poliziari euskaraz egin, eta isuna; erdara hutsean idatzitako seinaleak eta testuak. Askotarikoak dira Euskal Herriko euskaldunek hizkuntz eskubideei dagokienez jasaten dituzten urraketak, eta, urtero bezala, Hizkuntz Eskubideen Behatokiak txosten batean bildu ditu Euskararen Telefonoan eta Akuilari plataforman jasotakoak. 2019an, 737 kexa jaso zituen guztira, hau da, egunean bi kexa.

Arlo publikoan, Eusko Jaurlaritzari zuzendutakoak izan dira kexarik gehienak: 138, guztira. Nafarroako Gobernuak ere ugari jaso ditu: 71. Bizkaiko udalek, paretsu: 73. Sektore pribatuan, berriz, kexarik gehienak saltoki handiei zuzendurikoak dira: 73 guztira. Arloka begiratuta, lau nabarmendu ditu Behatokiak: osasuna, segurtasuna, turismoa eta hezkuntza. Koronabirusarekin lotuta, zehazki, lehendik zeuden hutsuneak azaleratu direla azaldu du Agurne Gaubeka Behatokiko zuzendariak, eta areagotu egin direla: «Orain arte egon diren hutsune eta neurri ezegokiek urraketen larritzea eragin dute oraingoa bezalako egoeretan». Osasunaren arloan, erraterako, langile euskaldunen gabezia dagoela azpimarratu dute. Gaubekaren erranetan, Osakidetzako hiru langiletik batek soilik du ziurtatua bere lanpostuari dagokion hizkuntz eskakizuna, eta Osasunbidean langile euskaldunen kopurua ez da %0,5era ere iristen. Ipar Euskal Herrian, are okerragoa da egoera.

Gertatzen denaren adierazgarri da, adibidez, ume baten gurasoek egindako kexua: alaba gaixotasun larri batekin ospitaleratu behar izan zuten Donostia Ospitaleko umeen psikiatrikoan, baina mediku guztiak erdaldunak ziren, eta alabak zailtasunak zituen gazteleraz egiteko. «Alabak jasaten duen gaixotasunaren sufrimenduaz aparte, hau jasan behar izatea negargarria da», dio lekukotasunak.

 

Euskaraz eginda, zigorra

Segurtasunaren alorrekoak dira Behatokiak bildu dituen kexa anitz, eta ohartarazi dute herritarrek «beldurra» sentitzen dutela Poliziaren aurrean hizkuntz eskubideak betearazteko. Ertzaintzari, Foruzaingoari, Espainiako zein Frantziako poliziei eta udaltzainei zuzenduta egin dute protesta herritarrek. Gaubekaren hitzetan, «oztopo gehien duen sektorea» da poliziena. Bada euskaraz egiteagatik isunik jasan duenik ere. Bilboko Aste Nagusian udaltzainei euskaraz egitea eskatzeagatik gizon bat epaitu zuten abenduan, erraterako. Polizien artean anitzek ez dute hizkuntz eskakizunik, Behatokiak dioenez.

 

Norbere herrian turista

Turismoaren alorrean ere badira kexak. Izan ere, Behatokiak nabarmendu du kanpoko turistei begira pentsatuak daudela seinale eta zerbitzuak, maiz, tokikoen bertakoen kaltetan: «Ez da kontuan hartzen zerbitzu berberak euskal herritarrek ere kontsumitzen dituztela». Nafarroako Gobernuarena da Leireko monasterioa, eta horren lekuko da: gazteleraz 3,7 euro balio duen bisita gidatuak 80 euro gehiagoko kostua du euskaraz egin nahi izanez gero —atzerriko hizkuntzen kostu bera—.

Hezkuntzan, lehengo lepotik burua: Nafarroako haur eskolak, Ipar Euskal Herrian baxoa eta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ereduen sistemaren porrota jaso dituzte berriro ere. «Alor akademikoan ikasleek euskara gaitasun egokia erdiesteko ereduaren beharrak, haur eskola eta unibertsitate mailako hezkuntzan euskarazko eskaintza bermatzeak eta hezkuntza sail osoan zerbitzua, arreta zein barne harremanak euskaraz bermatzeak erronka dira oraindik ere 2019an».

Gaubekak gogoratu duenez, Europako Kontseiluko Aditu taldearen bosgarren ebaluazioaren arabera, agerian gelditu da beharrezkoa dela Behatokiak urtero kaleratzen duen txostena.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Udaletako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, Zumarragan bilduta. ©/ Ordiziako Udala

Ordiziako fokuan 35 pertsona kutsatu dira oraingoz, eta alkateak «autokonfinatzeko» eskatu du

Irati Urdalleta Lete - Jon Ordoñez Garmendia

Beste hemeretzi positibo daudela jakinarazi du Osasun Sailak, eta dagoeneko mila PCR baino gehiagoren emaitzak jaso dituzte. Murgak baztertu egin du konfinamendua ezartzea, baita joan-etorriak mugatzea ere, eta gogorarazi du distantzia mantendu ezin denean maskara erabili beharra dagoela. Itxi zituzten Haka, Miami eta Kebab tabernetako zerbitzariek negatibo eman dute. Biharko azoka bertan behera utzi du Udalak, eta kiroldegia, jolas parkeak eta liburutegia itxi ditu.

Jair Bolsonaro. ©Joedson Alves / EFE

Bolsonarok positibo eman du COVID-19an

Oihane Puertas Ramirez

«Bikain» dagoela adierazi du Brasilgo presidenteak. Hura izan da COVID-19aren eragina ukatu izan duten agintarietako bat, eta horrek ekarri du Brasil herrialde kutsatuenetako bat izatea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna