Noiz sortua: 2020-05-21 15:56:56

Pako Aristiren ‘Euskal kantagintza berria’ berrargitaratu du Ereinek

1961etik 1985era bitarteko aldia aztertu zuen idazleak duela 35 urteko lan horretan, eta Jon Eskisabel kazetariaren hitzaurrearekin atera dute orain. Aristiren lehen nobela ere berrargitaratu dute: 'Kcappo. Tempo di Tremolo'.

Pako Aristi idazlea, gaur goizean, Donostian.
Pako Aristi idazlea, gaur goizean, Donostian. Juan Carlos Ruiz / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2020ko maiatzak 21

Pako Aristiren agerpena izan zen: 1985eko udaberrian lehenengo, Euskal kantagintza berria kronika lanarekin, eta urte hartako udazkenean gero, Kcappo. Tempo di tremolo nobelarekin. Artean kazetaritzako ikaslea zen Aristi, 21 urtekoa (Urrestilla, Azpeitia, Gipuzkoa, 1963), baina hasia zen lehen erreportajeak eta elkarrizketak publikatzen han-hemengo agerkarietan. Hala ezagutu zuen Bernardo Atxaga, eta hark eraman zituen Euskal kantagintza berria izango zena idazteko proposamena eta Aristiren izena Ereinen. Geroztik 35 urte igaro dira, eta, luzaroan agortuta egon ostean, lana berrargitaratzea erabaki du argitaletxeak. Atzo aurkeztu zuten, bideokonferentzia bidez, egileak eta Iñaki Aldekoa editoreak.

«Gure klasiko txikietako bat» dela esanez definitu zuen Aldekoak Aristiren lana, aurrekorik gabeko liburutzat. «Orduko kantagintzak izan zuen arrakastaren eta eraginaren lehenengo biltzailea izan zen Aristi. Alde horretatik, lan erreferente bat izan da eta da». Idazten hasi berria zen haren «freskotasun eta etorriak» ere ezaugarritu zuen lana, editorearen ustetan, eta baietz buruarekin egileak, berak ere hori sumatu duela «duela 35 urteko Pako Aristi» irakurtzean.

Gogoan duenez, Aristi gazte hark «zoratzen» jaso zuen Ereinen enkargua. «Batetik, euskal kantagintza asko entzuten nuelako, eta jende horrekin egotea opari handi bat izan zelako; eta, bestetik, lanerako sekulako gogoa eta ilusioa nituelako». Liburuaren egitura hiru elementuk osatuko zutela erabaki zuen: elkarrizketak, hemeroteka lana eta horiek josiko zituen fikziozko istorio bat. Azken horretarako, bi alter ego sortu zituen Aristik: berea, narratzaile lanak egingo zituena, eta argitaletxeko Asentxio Ondartzabalena. «Karneta banuen, baina autorik ez, eta Asentxio izan nuen txoferra kantarien etxeetara egindako bidaietan», azaldu du.

Idazten hasitakoan, berehala ohartu zen arazo batez: erreferentzia faltaz. «Garai hartan, euskal kantagintzak presentzia handia zeukan, maila askotan, jendearengan, politikan... Egun daukana baino mila aldiz handiagoa. Oso gai apetitosoa zen, baina inork ez zuen horren inguruan ezer idatzia».

Erreferentzia faltan fakultateko irakasleek Rolling Stone aldizkari kulturala erakutsi izana oroitzen du Aristik, hor topatu zuela liburua osatzeko behar zuen teknika narratiboa. «Ipar Ameriketako kazetaritza berriaren parametro horiek saiatu nintzen ekartzen nirera». Eta horrek zera esan nahi zuen: kantarien ahotik jasotakoaz gaindi, haien egoteko modua, janztekoa, erretzekoa, ibiltzekoa ere jasotzea, detaile horiei guztiei adi egotea. «Ikuspegi globalago bat lortzen zen, eta asko gustatu zitzaidan horrek nola humanizatzen zuen pertsonaia».

Ezer ez da berdin

1961etik 1985era arteko epea aztertu zuen Aristik, eta tarte horretako 22 musikari eta talde hautatu zituen elkarrizketetarako: Benito Lertxundi, Errobi, Gorka Knörr, Haizea, Hertzainak, Imanol, Itoiz, Izukaitz, Jotakie, Lourdes Iriondo, M-ak, Mikel Laboa, Mixel Labeguerie —ordurako hila zen, eta semea elkarrizketatu zuen—, Niko Etxart, Oskorri, Pantxoa eta Peio, Ruper Ordorika, Txomin Artola, Urko eta Xabier Lete. Ordu luzez elkarrizketatu zituen guztiak, eta zatika antolatu zuen materiala testuan, bakoitzari bere blokea eskaini gabe. Denborarekin begiratuta, asmatu zuelakoan dago. Berrikusteko puntu bat genero ikuspegia litzatekeela aipatu du, ordea: «Musika asko izan da gizonen mundua. Hamarretik bederatzi talde gizonezkoek osatzen zituzten; emakume gutxi zeuden orduko panoraman». Lau izen nabarmendu ditu: Lurdes Iriondo, Odile Kruzeta (Izukaitz), Amaia Zubiria eta Maite Idirin. «Aitortu behar dut ez niela eman merezi zuten lekua».

Jon Eskisabel Badok atariko arduradunak egin dio hitzaurrea berrargitalpenari, eta 1985etik hona euskal kantagintzak egindako bideaz aritu da bertan. Aristik azaldu du bera ez zela gai izango ariketa hori egiteko, egun ez duelako sentitzen orduan kantagintzarekin sentitzen zuen «inplikazio pertsonala»: «Euskal kantagintza garai hartan euskal identitate bat zekarren arte bat bezala ikusten nuen. Ez da ahaztu behar frankismopean hasi zirela. Euskal Herriaren ideia bera oso difuminatua zegoen, eta kantu hauek forma eman zioten. Gu gara Euskadiko gaztedi berria, Euskadi bakarra da gure aberria... Jendeak buruz zekizkien. Hori dena galdu da». Hertzainak-eraino aztertu zuen Aristik, eta iruditzen zaio gero gertatu denaz ez dela nahikoa idatzi: «Esperantza nuen norbaitek egingo zuela 10 urtera euskal kantagintzaren beste historia bat, eta hemengo hutsuneak estali. Egin dira liburuak, baina talde edo mugimendu jakin bati buruzkoak; historia globalik ez da berriz idatzi». Eta Aldekoak ere berretsi: «Gai askotan ez gara harantzago joan. Ez Dok Amairuren amaieraren inguruan dakiguna, esaterako, hemen dagoena da oraindik».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 2an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hamar lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Zortzi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bost gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.491 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.078 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Rafael Bengoa, sendagilea eta Osasun eta Kontsumoko sailburu ohia. OMEn egiten du lan gaur. ©Gorka Rubio / Foku

Rafael Bengoa: «Hildakorik ez dela egon esatera ateratzeak nahasmen handia sor dezake»

Berria

Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu ohi Rafael Bengoak «inprobisazioa» salatu du Financial Times aldizkariari eginiko adierazpenetan. Osasunaren Mundu Erakundean ari da lanean Bengoa.

Elkarrizketa: Ana Galarraga eta Miren Basaras

«Zabaltzen jarraitu behar dugu ez dakigula benetan zer gertatuko den»

Jakes Goikoetxea

Asko dakite SARS-CoV-2 birusari eta COVID-19aren izurriteari buruz, baina, asko jakinda ere, zuhurtziaz jokatzen dute, ez baitakite zer gertatuko den epe laburrean eta luzera begira.

Donostiako Axular lizeoko ikasgela bat, maiatzaren 25ean, ikasle batzuk eskolara itzuli ziren egunean. / ©Gorka Rubio, Foku

Irailean ikasturtea normaltasunez hastea aurreikusten du Eusko Jaurlaritzak

Jon Ordoñez Garmendia

Maila guztietan eta gela murrizketarik gabe hasiko litzateke; ondo bidean, irailaren 7an. Jangela eta garraio zerbitzuak normaltasunez hastea ere aurreikusten du, baina DBHko eta Batxilergoko ikasleek ordutegi jarraitua izango lukete, etxean bazkaldu dezaten.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna