Noiz sortua: 2020-05-23 16:36:04

Irak

Iraken manifestariak bahitu eta torturatu dituztela salatu du NBEk

Urritik martxora bitarte 490 manifestari hil eta 7.783 zauritu zituzten. Txostenak ez ditu jasotzen protestetara bidean ezezagunek hildakoen kasuak.

Manifestariak maiatz hasieran, Bagdad hiriburuan. /
Manifestariak maiatz hasieran, Bagdad hiriburuan. / Murtaja Lateef/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor -

2020ko maiatzak 23

2019ko urriaren 1etik martxoaren 21a bitarte UNAMI Nazio Batuen Erakundearen Irakerako Misioak bahituak edo atxilotuak izan ziren 154 manifestari eta giza eskubideen aldeko ekintzaileren kasuen berri izan zuen. Misioak 123 desagerturekin lotutako 99 salaketa ikertu zituen, eta horietatik 25 desagertuta jdaude oraindik ere. Bahituak izan eta aurkitu zituztenen kasuan jasotako testigantza guztiek baieztatzen dute «aurpegia estalirik zuten pertsona armatuek» ibilgailuetan sartu zituztela. Gizonezkoen kasuan gainera, tratu txar eta torturak ere salatu zituzten: kolpeak, elektrodoak, bainu hotzak, mehatxuak eta sabaitik zintzilikatzeak.  

Bahituak ez ezik, urritik martxora bitarte, manifestazioetan hildakoen kopurua ere jasotzen du txostenak. Misioaren arabera, 490 izan ziren hildakoak eta 7.783 zaurituak. Kopuru horiek, ordea, ez dituzte kontuan hartzen desagertuak eta manifestaziora bidean hildakoak. «Nahita egindako hilketak dira, manifestari eta ekintzaileen aurka gehiegizko indarra erabili izanaren ondorioak», salatu dute ikertzaileek. Dokumentuak ez du, ordea, zehazten hilketa eta bahiketen egiletza, soilik nabarmentzen du «modu antolatuan egindakoak» direla erasoak, eta bahiketen kasuan bahituak gutxienez 14 egunez eduki zituztela giltzapean, eta ez zituztela epaitu. 

Bakartuta

Nabarmentzekoa da bahitu guztiak zirela manifestariak, eta haietako gehienak ekintzaileak edo gobernuarekiko kritikoak zirela protestak hasi aurretik ere. Bahituen arabera, toki itxietan eduki zituzten giltzapetuta, gehienetan lekualdatu gabe, eta bakartuta. Baina kasu batzuetan, beste pertsona batzuen ahotsak eta garrasiak ere entzun ahal izan zituzten. Kasu guztietan, baina, begiak estalirik egin zuten bahiketak iraun zuen tarte luzea. 

Bahiturik egon ziren bitartean galdekatu egin zituztela ere jasotzen du txostenak. Manifestazioekin zuten loturari buruzkoak ziren galdera gehienak, eta baita atzerriko herrialdeekin zuten loturari buruzkoak, edota alderdi politikoen inguruan ere. Kasu gehienetan, baina, galdekatzaileek argi utzi zuten ezagutzen zituztela, eta haien bizitzari buruzko datu ugari zituztela. Bahitu zenbaiti manifestazioetan parte hartzen ari zirenen argazkiak ere erakutsi zizkieten identifika zitzaten. 

Bahituek eurek ez zuten esan nortzuk izan ziren atxikita eduki zituztenak, eta gehienez ere «miliziak» aipatu zituzten, baina zehaztasun gehiagorik eman gabe. Giza eskubideen aldeko erakundeek, ordea, Irakeko segurtasun indarrei egozten dizkiete hilketak. Ideia hori defendatzen dutenetako bat da Humar Rights Watch erakundea, zeinaren arabera 2016tik 250.000 eta milioi bat pertsona artean desagerrarazi dituzte. 

Bagdadek, baina, ukatu du halakorik. Aurreko gobernuak egileak identifikatzea «ezinezkoa» zela esatera mugatu ziren, eta Mustafa al-Khadimi lehen ministro berriak ikerketa bat zabalduko duela iragarri duen arren, ez du oraingoz urratsik egin. Irakeko gobernua aldatu izanak ez ditu manifestariek nahiak asebete.

Bagdadeko gobernuaren aurkako protestak iazko urriaren 1ean lehertu ziren, langabezia handiak, agintarien ustelkeria eta zerbitzu publiko txarrak salatzeko. Zortzi egun nahikoak izan zituzten Adil Abdul Mahdiren dimisioa lortzeko; baina ez zen aski, gobernu osoa egiten zuten egoeraren erantzule. Koronabirusaren krisiak soilik geldiarazi zituen manifestariak. Orain, protestak hasi eta sei hilabetera, herrialdea krisitik ateratzeko neurriak iragarri ditu Al-Khadimik, eta baita segurtasun indarrek hildako manifestarien senideentzako kalte ordainak ere.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 5ean eguneratua. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hiru lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Hamalau positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta ez dute gaixorik ospitaleratu. Euskal Herrian 29.723 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.089 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ertzaintzaren kontrol bat, Kantabriako (Espainia) mugan. ©Aritz Loiola / Foku

Beste hiru pertsona hil dira COVID-19ak jota

Berria

Hamalau pertsonak eman dute positibo Hego Euskal Herrian PCR proban. Ez dute inor ospitaleratu, eta pertsona bat atera dute zainketa intentsiboen unitatetik.

Herritarrak paseoan, Donostiako Ondarreta hondartzaren ondoan. ©JON URBE / FOKU

Hirugarren fasera igaroko da Hego Euskal Herri guztia

Ainhoa Larretxea Agirre

Hirugarren fasetik aitzinera, autonomia erkidegoetako lehendakariek izango dute erabakiak hartzeko eskumena. Alarma egoera bukatu arte, etenda egongo dira Nafarroaren eta EAEren arteko joan-etorriak. Nafarroan elkarte gastronomikoak irekiko dituzte, baina tabernetako barrek itxita jarraituko dute. Jaurlaritzak bihar emango ditu hirugarren faseari buruzko azalpenak.

Arroabeko haur eskola, artxiboko irudi batean ©urola kostako hitza

Partzuergoko haur eskolak ekainaren 22an irekiko dituztela jakinarazi diete sindikatuei

Irati Urdalleta Lete

LABek plantorako deia egingo du, «prebentzio plan egokia» adostu ezean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna