Pandemiak desberdintasunak sakondu dituela dio Emakunderen txosten batek

Gizon eta emakumeen osasuna, ordaindu gabeko zaintza lanak, enplegua, indarkeria matxista, bazterkeria eta parte hartzea azken hilabeteotan nola aldatu diren aztertu du Emakundek. Egoera hobetzeko gomendioak egin dizkie erakundeei.

Maskara jantzitako emakume bat Donostiako autobus geltokian, eskailera mekanikoak jaisten.
Maskara jantzitako emakume bat Donostiako autobus geltokian, eskailera mekanikoak jaisten. Gorka Rubio / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2020ko abuztuak 4

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako emakume eta gizonen arteko desberdintasunak pandemia garaian nola aldatu diren ikertu du Emakundek Berdintasuna pandemia garaian txostenean. Eta, hain justu, ondorioztatu du ez dagoela berdintasunik: are, ezberdintasunak handitu egin direla azaleratu du. «Pandemiak eragindako krisi honek ez du eragin bera izan pertsona guztiengan: kalte handiagoak izaten ari da eta izango ditu aurretik zaurgarritasun handiagoko egoeran zeuden pertsonengan». Eta horien artean dira emakumeak.

Bertzeak bertze osasuna, ordaindu gabeko zaintza lanak, enplegua, indarkeria matxista, bazterkeria eta parte hartzea aztertu ditu Emakundek, eta nabarmendu du arlo horietan guztietan daudela balantzaren azpian emakumeak: «Genero desberdinkeriak azaltzen du talde horien artean emakumeek eta neskek diskriminazioa eta indarkeria jasateko eta beren eskubideak urratzeko arrisku handiagoa dutela».

OSASUNA

Osasunean, erraterako: koronabirusarekin kutsaturiko hamar lagunetik sei emakumeak izan dira. Esposizio handiagoa daukatelako eritasunarekiko: hamar osasun langiletik zortzi emakumeak dira, baita adinekoen egoitzetako langileak ere. Pandemian zehar izandako gainkargaren eta estresaren ondorioz, lau emakumetik batek lo egiteko arazoak dituela azaldu du Emakundek, eta, oro har, osasun emozionalean gehiago eragin diela emakumeei pandemiak.

Gaixotasunak ezberdin eragin die emakume eta gizonei, halere: hilgarritasun tasa, erraterako, handiagoa izan da gizonen artean. Emakundek ohartarazi du genero ikuspegia garrantzitsua dela gaixotasunak ikertzerako garaian. Izan ere, sintoma ezberdinak garatu dituzte gizon eta emakumeek: gizonek joera handiagoa izan dute pneumonia garatzeko, eta emakumeek, aldiz, beherakoa eta gorakoa gehiago izan dituzte, txostenaren arabera.

ZAINTZA LANAK

Konfinamenduan zaintza eremu publiko ugari bertan behera gelditzeak —erraterako, eskolak— emakumeei eragin die bereziki, Emakunderen arabera: «Zaintza berriro ere familiaren ardura bilakatzeak eragin asimetrikoa izan du eta bereziki emakumeei eragin die», azaldu du. Hala, emakumeak ibili dira gehiago haurrei eskolako lanekin laguntzen edota menpekotasuna duten pertsonak zaintzen. Berdintasuneranzko aldaketa ere gertatu da zenbait kasutan: «Gizonek lehen egiten ez zituzten lanak egiteko asmo handiagoa erakutsi dute». Baina Emakundek ohartarazi du horrek ez duela orekatu balantza: «Banaketaren aldaketa ez dago familietan kudeatu behar izan den lan kargaren igoerarekin alderatzerik».

Telelanaren arriskuez ohartarazi du Emakundek, emakumeek gehiago egin baitiote uko soldatapeko lanari «familiako ongizatearen izenean». Aurrerantzean ere gerta daitekeela aurreikusi du Emakundek: «Epe ertain eta luzera soldatarik gabeko zaintza lanak ugaritzea aurreikusten da; hori dela eta, badirudi handia dela emakumeak lan merkatutik ateratzera eta etxera itzultzera bultzatzen dituen arriskua».

ENPLEGUA

Ordaindu gabeko zaintza lanetan bezala, enpleguan ere lehendik zeuden desberdintasunak areagotu direla nabarmendu du Emakundek. Alde batetik, emakumeak nagusi ziren eta «ikusezinak» ziren jarduerak funtsezko bilakatu dira. «Paradoxikoki, lanpostu horietako asko lehenago ikusezinak ziren ia, prestigio baxua zuten eta baldintza prekarizatuetan egiten ziren». Emakumeak nagusi diren bertze sektore batzuetan, berriz, lana galdu dute emakume anitzek: «Presentzia esanguratsua izan dute berrogeialdian egon diren sektore batzuetan (turismoari, ostalaritzari eta txikizkako merkataritzari lotutako jardueretan, nagusiki), eta aldi baterako edo behin betiko lana galtzeko aukera gehiago dituzte».

Txostenak aipamen berezia egin die etxeko langileei, eta ohartarazi du horietako askok lantokian konfinatu behar izan dutela. Emakundek kalkulatzen du, langile horientzat ezohiko laguntza bat onartu bada ere, gutxienez erdiek ez dutela laguntza hori jasoko, «egoera irregularrean egoteagatik».

Langabezia tasa ere handiagoa da emakumeengan gizonezkoengan baino: maiatzean 15 puntukoa zen emakumeena, eta gizonena, aldiz, 11,6koa.

INDARKERIA

Konfinamenduan emakume anitzek beren erasotzaileekin itxi behar izan dutela ohartarazi du Emakundek, eta horrek arriskuan jarri dituela. Eusko Jaurlaritzak biktimen arretarako jarritako telefonoko kontsultak igo egin dira pandemia garaian (%10,5). Era berean, foru aldundiek eskaintzen duten arreta psikologiko espezializatuetan zerbitzuen jarduera «esanguratsua» izan da hilabeteotan, Emakunderen arabera: 5.963 esku hartze egin dituzte, 1.533 kasu aktibori erantzun diete, eta 332 kasu berriren esku hartzea hasi dute.

Salaketa kopuruak behera egin du, baina, Emakunderen ustez, horrek ez du erran nahi indarkeria gutxiago egon denik. «Kontrara, esan nahi du kasu horiek estali egin direla eta emakume erasotuek beste babes estrategia batzuk bilatu dituztela».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

PCR proba bat, Gurutzetako ospitalean. ©Luis Jauregialtzo, FOKU

Positibo kopuruak goia jo du Nafarroan

Uxue Rey Gorraiz

Beste 749 kasu atzeman dituzte Hegoaldean, eta nabarmen ugaritu dira Nafarroan: 362 kutsatu detektatu dituzte azken egunean. 501 lagun daude erietxeratuta Hego Euskal Herrian, eta 82 gaixo daude ZIUetan.

Zestoa, artxiboko irudi batean. ©Gorka Rubio / Foku

Eraikin publikoak eta tabernak itxi dituzte Zestoan

Berria

28 kasu baieztatu dituzte azken egunetan, eta neurri murriztaileak hartu dituzte agerraldiari aurre egiteko asmoz. Datozen egunetan egoera «kontrolatzea» espero dute.

Iñigo Urkullu omenaldian ©Eusko Jaurlaritza

Koronabirusaren biktimak omendu dituzte Gasteizen

Uxue Rey Gorraiz

Iñigo Urkullu lehendakariak gidatu du ekitaldia. Pandemiarengatik hildakoak gogoratu ditu, eta elkartasuna adierazi die familiei. «Elkarrizketa soziala» bultzatu dadin galdegin du, bizikidetza sozialaren berreraikuntzarako.

Sindikatuen eta Sareren elkarretaratzea, presoen egoeraren harira Bilbon. ©Marisol Ramires/FOKU

Hainbat espetxetan komunikazioak eten dituztela salatu dute Sarek eta Etxerat-ek

Maria Ortega Zubiate

Presoek eta haien senideek “garai oso zailak” bizi dituztela adierazi dute bi elkarteek, eta pandemiak “salbuespenezko erregimenaren aplikazioa” areagotzen duela. Positibotzat jo dituzte Eusko Legebiltzarrean eta Espainian espetxe politika aldatzeko egindako adierazpenak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna