Albistea entzun

ZIENTZIA PENTSALDIAN

Hau ez da pandemia bakar bat

 

Gorka Orive -

2020ko urriak 9

2020ko martxoaren 11n, Osasunaren Mundu Erakundeko (OME) zuzendari nagusiak, Tedros Adhanom Ghebreyesusek, 2019ko koronabirusaren gaixotasun berria (COVID-19) pandemia bezala definitu zuen. Orduz geroztik, herrialde guztiak etengabe ari dira birusari eta gaixotasunari egokitzen, eta hainbat estrategiaren bidez aurre egiten, nahiz eta guztiak eraginkorrak ez izan. Baina pandemia arazo sanitarioa baino zerbait gehiago azaleratzen ari da. Nabarmendu du gizarte bezala baditugula beste pandemia kezkagarri batzuk. Gure gizartearen josturak agerian uzten dituzten egiturazko arazoak.

Richard Horton The Lancet aldizkari zientifiko ospetsuko editore buruak iradokitzen zuen COVID-19a ez dela pandemia bat bakarrik. Hori baino gehiago da. Sindemia bat da, hau da, bi epidemiaren edo gaixotasun-agerraldiren edo gehiagoren batura. Ikuspegi zabalagoa izan behar du, birusari berari ez ezik, beste gaixotasun kronikoen agerpenarekin erlazionatzen diren arazoak: desberdintasun sozialak, prekaritatea eta etxebizitzaren kostua, lan-baldintzen ziurgabetasuna eta bermerik eza, pobrezia, hezkuntza-sistemako desberdintasunak, ingurumen- eta klima-aldaketako arazoak, zientzian eta osasunean inbertsio sendorik eta iraunkorrik ez izatea, eta etengabeko banaketa politikoa eta koordinazio-falta.

Baliabideak eta ahaleginak bideratu behar dira «beste pandemiak» konpontzeko ere. Birusak gizartean sartzen jakin du desberdintasunen poroen bidez, eta eragin larria izan du komorbilitateak dituzten pazienteengan, auzo ekonomiko eta sozialki behartsuenetan, langileak gaizki bizi diren espazio pilatuetan, inbertsiorik ezak kolapsatutako lehen mailako arretan, lan-baldintza prekarioetan eta aldi baterako lan-baldintzetan edo inguruko herrialdeekin alderatuta osasun- eta zientzia-gastuetara bideratutako gastu txikiagoan (Espainiak, 2018an, Europako Batasunarekin konparatuz, batezbestekoa baino %15 gutxiago bideratu zuen gastu sanitarioetara).

Baina birusari onura ekarri dio batasunik eta lankidetzarik ezak ere, egoismoak, etengabeko polarizazioak eta konfrontazio politikoak, negazionismoak eta gizarte gisa eragiten diguten beste gaitz batzuek. Iritsiko da eguna, laster espero dut, herritarrak immunizatzeko koronabirusaren aurkako txerto bat edo gehiago izango dituguna, baina egongo al da txerto edota tratamendu eraginkorrik «beste pandemientzat»?

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Migrante batzuk, Irungo Harrera Sarekoen azalpenak entzuten, atzo, herriko plazan. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Zeharkaldirako sareak eraikiz

Jone Arruabarrena

Egunero heltzen dira etorkinak Irunera, Lapurdiko muga igarotzeko asmoz. Irungo Harrera Sareko kideek han egiten diete ongi etorria, eta bidaia ahalik eta modu seguruenean egiteko informazioa eskaintzen diete. Aurten, bi gazte hil dira muga Bidasoa ibaitik gurutzatu nahian.
 ©BERRIA

«Bidean sufritu eta gero, oso gogorra da itsasoan noraezean ibiltzea»

Lide Iraola

MSFren ontziak bederatzi egun egin zituen itsasoan, portu batean lehorreratzeko zain. Ostegunean porturatu ziren, eta, orain, migratzaileei emango zaien osasun arretak eta arta psikologikoak kezkatzen dute Font.
Lodosa Bizirik taldeko kideak, Lodosako kaleen izenak gazteleraz eta euskaraz jarri eta gero, plaka berriei eusten. ©BERRIA

Hutsune guztiak bete arte

Ane Etxandi

Euskara sustatzeko hainbat egitasmo gauzatzen ari dira Estellerriko Erriberan. Berriki, kale izenak ele bitan jarri dituzte, eta, orain, Porrusalda plataforma sortu berriaren bidez, euskarazko kultur jarduerak antolatu nahi dituzte.
Mugimendu feministak antolatutako elkarretaratzea, atzo arratsaldean. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Gasteizko jaietan jazotako eraso sexistak gaitzetsi ditu mugimendu feministak

Iñaut Matauko Rada

Sei ziztada, bi eraso homofobo eta ukituengatik hiru atxilotu egon dira jaietan. Autodefentsa feminista aldarrikatu dute erasoei aurre egiteko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.