Literatura

‘Gauzak direna balira’ liburua aurkeztu du Joseba Sarrionandiak Kubatik

Habanako gaukariaren hirugarren liburukia gaur aurkeztu dute, Donostian, eta idazleak bidalitako bideoa eman dute bertan.

Mikel Lizarralde - Amagoia Gurrutxaga Uranga -

2020ko abenduak 2 15:35

Bizitzea ez al da oso arriskutsua? (2018) eta Airea ez da debalde (2019) Habanako gaukaria-ren lehen bi aleak osatzera dator Gauzak direna balira, Joseba Sarrionandiaren azkeneko liburua, eta aurreko biek bezala, egunkari forma du. Gaur aurkeztu du liburua Pamiela argitaletxeak Donostian, eta ekitaldian izan dira Dana Moya kantaria, Gotzon Garaizabal argazkilaria eta Fernando Rey edizioaren arduraduna. Protagonismoa, ordea, Sarrionandiak berak hartu du, Habanan bertan hari grabatutako hamasei minutuko bideo bat eman baitute saioan.

Orain dela lau urte jakin zen Etxepare Euskal Institutuak Habanako Unibertsitatean zabaldu zuen Euskara eta Euskal Kultura irakurletzaren arduraduna izango zela Sarrionandia, eta orduan eman zien BERRIAri eta beste zenbait komunikabideri elkarrizketa luzea idazleak. Aurreneko aldia da, ordea, bideo baten bitartez bere liburu bat aurkezten duena.

Gaurko aurkezpenerako prestatutako hitzaldian, Sarrionandiak azaldu du Gauzak direna balira, egunkari bat izanda ere, ez dela «egunkari intimo» bat, «baizik eta ingurua eta mundua ulertzeko saiakerak». Gaukaria izanda —alegia, gauez idatzitakoa—, opakutasunera jotzen du liburuak, eta idazleak berak esan duenez, bera saiatu da «ilargiaren sekretario» lana egiten.

«Liburu bakoitza da egitura bat, idazmolde bat», Sarrionandiaren arabera, eta Gauzak direna balira-k, aurreko bi lanek bezala, egitura bati segitzen dio. «Forma oso konkretua dauka, egitura berezia, baina beti behar da egitura bat askatasuna izateko; askatasuna ez da ezerezean eraikitzen. Behar dira baldintza batzuk».

Literatura bilaketa prozesu batekin alderatzen du Sarrionandiak. «Bilatzen duzu zerbait beharbada ez dagoena. Behintzat ez da gauza estatiko bat eta erreal bat. Baina funtzionatzen du ortzemuga bezala. Bila zoaz, baina ez duzu aurkitzen; ez literaturan, ez politikan». Gainera, bilatzen den hori aldakorra ere badela uste du idazleak. «Esaterako, [Gabriel] Arestirentzat euskararen salbazioa gizarte komunista batean izango zen. Geroko belaunaldi gazteagoetan nahi genuen edo bilatzen genuen mirakulu literario bat, eta, orain, azkenaldian gizartea aldrebestu denez edo hainbat proiektuk frakasatu dutenez, gaude Orinokoan erdi galduta bezala. Puntu imajinario eta utopia horren bilaketan; bai literaturan, bai bizitzaren beste arlo horietan».

Literaturaren «Dorado imajinarioetara» iritsi ez arren, bilaketak berak «lanaren nekea» arintzen duten plazerak badituela uste du Sarrionandiak. «Liburu hau idazten ere plazer txiki horiek sentitu ditut, esaterako, hitzetan. Hitz batzuk aurkitu ditut, urre txiki batzuk». Gainera, euskaraz idazten duen aldetik, «komunitate» baten parte ikusten du bere burua idazleak. «Literatura egiteko orduan, niri ez zait interesatzen dirua... edo ez daukat ikuskizunean parte hartzeko anbiziorik. Baina pribilegiatua sentitzen naiz komunitate baten parte izateagatik». Hain zuzen ere, edertasuna bilatzeko modu bat baino gehiago, literatura «bizitza komunitarioan» parte hartzeko formatzat dauka Sarrionandiak.

Ur sakonetan

Fernando Reyk Sarrioandiaren beste liburu baten aipamena egin du, Gauzak direna balira editatzeak eman diona azaltzeko: «Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak liburuan, Sarrionandiak esaten du itzultzailea irakurle pribilegiatua dela, eta nik hori askotan sentitu izan dut itzultzaile aritu izan naizenetan. Oraingo honetan itzultzaile ez, baizik eta editore eta zuzentzaile lana tokatu zait, eta lantegi honetan ere irakurle pribilegiatua sentitu naiz. Aukera izan dut testua askotan irakurtzeko, idazlearekin hamaika aldiz hitz egiteko honetaz eta hartaz, eta saiakeraren ur sakonetan sartzeko».

Sakonera horietan «denetarik» aurki daitekeela nabarmendu du Reyk: jendearen bizitza asaldatzen eta gozatzen duten gertakari txiki eta handiei buruzko gogoetak, euskarari buruzkoak, orainari eta iraganari egindako begiratua, umore tantak, ironia, Euskal Herria, Katalunia, pandemia, Ernesto Cardenalen oroitzapena, Luis Eduardo Auteren kanta ezagunenaren itzulpena, indigenek jasandako izugarrikeriak, kapitalismoaren kontraesanak, sorginak, kanibalismoa... «Bada kontu bat nik nabarmenduko nukeena: euskaldun esklabistei buruzko gogoeta luzea egiten du, aipamenak eta kronikak bilduz».

Horiek guztiek saiakera berezi bat osatzen dute, Pamielakoaren ustez: mimoz prestaturiko edari bat. «Dosi txikitan eskaintzen dizkigu bere gogoetak, hemengo eta hango liburuetan aurkitutako gauzak, egunerokoan bizi izandakoak, jakinduria, ironia, ikerketa lana, eta, apaltasunez, galdera bat egiten digu: nik hau aurkitu dut, nik hau pentsatu dut... zuk zer uste duzu?».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Ezkerretik eskuinera, Labrit Ondareko Itziar Luri eta Gaizka Aranguren, eta Elena Aitzkoa artista, Uharte zentroaren egoitzan. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Antzokia herritarrentzat zer den

Uxue Rey Gorraiz

Iruñeko Gaiarre antzokiaren iruditeria dute aztergai Uharteko Arte Garaikidearen Zentroan. Elena Aitzkoa artista eta Labrit Ondarea ari dira lanean; ekainean aurkeztuko dute emaitza

Gonzalez, Segura, Zugaza, Aburto eta Martinez, atzo. ©BILBOKO ARTE EDERREN MUSEOA

Bizkaiko ondarea ikertuko dute Bilboko Arte Ederren Museoak eta Eleiz Museoak

Ane Eslava

Hitzarmen bat sinatu dute bi museoen bildumetan eta lurraldearen historian sakontzeko. Luis Pareten erakusketa bat egingo dute udan.

(H)ilbeltza bekaren antolatzaileak eta saritua, gaur emandako prentsaurrekoan. ©(H)ilbeltza elkartea

Eneko Barberenak irabazi du aurtengo (H)ilbeltza beka

Ane Eslava

Landa eremuan girotutako istorio bat jorratuko du 'Xukunetatik aldendu ahala' izeneko proiektuan.

 ©Euskadiko Orkestra

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna