Albistea entzun

Osasuna

Bularreko minbizia da gehien hedatutakoa, OMEren arabera

OMEk adierazi du biriketakoa baino gehiago zabaldu dela dagoeneko. Bi hamarkadaren buruan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua, eta erakundeak gobernuei eskatu die baliabideak jartzeko haren aurkako programetan.

Bularreko minbiziaren kontrako ekitaldi bat, Bilbon.
Bularreko minbiziaren kontrako ekitaldi bat, Bilbon. Luis Jauregialtzo / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2021eko otsailak 4

Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Egunaren kariaz, OME Osasunaren Mundu Erakundeak jakinarazi du bularreko minbizia dela munduan gehien hedatuta dagoen gaitz onkologikoa dagoeneko. Estatistiketan, lehen aldiz gainditu du biriketakoa, IARC Minbiziaren Ikerketarako Nazioarteko Agentziak iazko abenduan jasotako datuen arabera.

Horregatik, OMEk bilkura batzuk egingo ditu aurten mundu osoko ekinbide bat abiatzeko asmoz. Gaitz horren ondorioz jende gutxiago hiltzea dute helburu, baita garaiz atzemateko bideak hobetzea ere. «Kalitatezko» arta nahi dute gaixo guztientzat.

Azken bi hamarraldietan, ia bikoiztu egin da detektatutako minbizi kasuen kopurua: 2000. urtean 10 milioi paziente inguru ziren, eta iaz, 19,3 milioi. Gaur egun, mundu osoan bost pertsonatik batek garatuko du minbiziren bat inoiz, eta, aurreikuspenen arabera, diagnostikoen kopuruak hazten jarraituko du. Iazko txosten horrek ohartarazi du 2040rako bikoiztu egingo dela intzidentzia.

Kasuen kopurua ez ezik, heriotzena ere handitu da. Duela hogei urte 6,2 milioi ziren, eta egun, 10 milioi. Kalkulatzen dute sei heriotzatik bati baino gehiagori eragiten diola minbiziak. Xehatu dute azalpena: bizimoduaren aldaketak, dieta ez-osasungarriek, sedentarismoak, alkoholak eta tabakoak izan dute eragina, nahiz eta bizitza luzeagoak izateak ere handitzen duen minbiziren bat izateko arriskua.

OMEren esanetan, egoera horrek eskatzen du gehiago inbertitzea prebentzioan eta tratamenduetan, arreta berezia jarriz bularreko minbizian, umetokikoan eta haurrenean.

Izurriak egoera estutu du

Erakundeak ohartarazi du COVID-19ak aldatu egin duela minbiziari aurre egiteko jokalekua ere. Areagotu egin ditu diagnostiko berantiarrak, eta zaildu egin du sarbidea, bereziki herrialde pobreenetan. Gainera, zerbitzu batzuk eten dituztela-eta, minbizia duten eriek arrisku handiagoa dute COVID-19arekin larri gaixotzeko. OMEk berak iaz egin zuen ikerketa batek ondorioztatu zuen minbiziaren tratamendua galdekatutako herrialdeen %40tan baino gehiagotan eten zutela pandemia garaian.

OMEk adierazi du minbizia haurren eta nerabeen heriotzaren kausa nagusietako bat dela, eta kalkulatzen dute 400.000 haurri atzematen dietela gaitza urtean. Hilaren 15ean izango da Haurren Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna, eta, orduan, OMEk hari aurre egiteko programak indartzeari buruzko eskuliburu bat aterako du agintari politikoen esku jartzeko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Avanzako langileek segurtasun neurriak eskatzeko egindako mobilizazioa. ©HITZA

Falta duten segurtasunaren bila

Beñat Alberdi, Gipuzkoako Hitza

Lurraldebuseko langileak geldialdiak egiten hasi dira astean bi aldiz. Segurtasuna bermatzeko neurri hobeak eskatu dituzte, gauetako txandetan ez ezik, aste osoan ere bai.

Elhadji Ndiaye omentzeko ekitaldia, Iruñeko Arrotxapea auzoan, iaz. ©JESUS DIGES / EFE

ESPALOIAN ITOTAKO BIZITZA

Ion Orzaiz

Duela bost urte, 2016ko urriaren 25ean, Elhadji Ndiaye senegaldarra zendu zen, Espainiako Poliziaren zaintzapean, Iruñean. Atxiloketa bortitz baten ostean konfirmatu zuten hila zela. Poliziaren jokabide arrazisten ondorio dela uste dute Ndiayeren lagunek eta gobernuz kanpoko erakundeek.
Egonkorrak bilakatu dira Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean Frantziako indar armatuek egiten dituzten kontrolak. ©BOB EDME

Sistemaren belauna lepoan

Oihana Teyseyre Koskarat - Jone Arruabarrena - Ion Orzaiz -Javi West Larrañaga

Migratzaileen aurkako jazarpena fenomeno orokortua da Euskal Herrian. Adituek eta gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute Poliziak «sistematikoki» erabiltzen duela bortxa pertsona arrazializatuen aurka.
 ©BERRIA

«Polizia, nahitaez, giltzarri da gizarte arrazista iraunarazteko»

Maite Asensio Lozano

Segurtasunaren zein mehatxuen inguruan zabaltzen diren ideiak «eraikuntza politikotzat» dauzka Douhaibik; horrekin lotu ditu kolektibo arrazializatuen aurkako kriminalizazioa eta jazarpen poliziala.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.